Кіріспе

Данфермлин аббаттығы – Шотландияның Файф аймағындағы Данфермлин қаласында орналасқан Шотландия шіркеуінің қауымдық шіркеуі. Шіркеу, 1560 жылы Шотландия реформациясы кезінде тоналып, уақытымен тоқырап қалған үлкен ортағасырлық бенедиктин аббатханасының ежелгі ғибадатханасы мен наушықтарының орнында салынған. Аббат шіркеуінің бір бөлігі сол кезде пайдаланыла берді және аббаттың инфрақұрылымының бір бөлігі бүгінге дейін сақталған.

Ерте тарих

Бенедиктиндік қасиетті Үштік және Сент-Маргарет аббаттығы 1128 жылы Шотландия королі Дэвид I құрған, бірақ монастырь құрылысы оның әкесі, король Маэль Колуим мак Доннхаданың, яғни «Малькольм III» немесе «Малькольм Канмор» (1058–93 жылдары билеген) және оның патшайымы, Сент-Маргарет тұсындағы ертедегі монастырь негізінде салынған. Құрылғаннан кейінгі онжылдықтарда аббаттыққа жеке қайырымдастықтарын көрсеткендер мен гильдиялардың сыйлаған 26 құрбандық тақтасынан көрініп тұрғандай, көптеген мүліктер сыйланды. Аббаттық қасиетті Маргареттің қабірлік ғибадатханасы мен құлшынына ие болғандықтан, паломниктікке маңызды орын болды, және кейіннен аббаттық оның құрылғанын мәлімдеді, осы мақсатта ертерек негізгі жарғы жасалды. Ең көне шіркеудің, атап айтқанда, қасиетті Үштік шіркеуінің іргетастары 12 ғасырда салынған тамаша романдық стильдегі кемежайдың астында жатыр. 1303 жылдың қысында Англия королі Эдуард I-нің сарайы аббаттықта өткізілді, ал ол келесі жылы кеткен кезде ғимараттардың көп бөлігі өртенді.

Кейінгі тарих

Шотландия реформациясы кезінде 1559 жылдың қыркүйегінде аббат шіркеуі протестанттардың алғашқы 'тазалауына' ұшырады және 1560 жылдың наурыз айында қарақшылыққа ұшырады. 1563 жылдың қыркүйегінде хор мен ферторийлік капелланың шатыры құлап, жоқ болды, ал кеме де қиын жағдайда болды, қабырғалары соншалықты зақымданғандықтан ішке кіру қауіпті еді. Аббатхана инфрақұрылымының бір бөлігі әлі де сақталған, атап айтқанда, бұрынғы қала қабырғасының бөлігі болған қақпа үйінің үстіндегі кең асхана мен бөлмелер. Кеме де зардаптан қорғалды және 1570 жылы Карноктан Роберт Драммонд оны жөндеп шығарды. 1672 жылы шығыс жағының бір бөлігі құлады, ал 1716 жылы орталық мұнараның бір бөлігі құлаған деп айтылады, бұл оның негізінде әлі де тұрған көптеген нәрсенің тұрақсыздығына себеп болды, ал шығыс қабырғасы 1726 жылы құлады. Орталық мұнараның толық құлауы 1753 жылы болды. Кеме 19-ғасырға дейін приход шіркеуі ретінде қызмет етті, ал қазір жаңа шіркеудің вестибюлін құрайды. 1821 жылы ғибадат ету үшін ашылған, тік бұрышты стильдегі бұл ғимарат, ежелгі хор мен трансепттердің орнында орналасқан, бірақ бастапқы құрылымнан стилі мен пропорцияларымен ерекшеленеді. Монастырьдың оңтүстік қабырғасы, әдемі терезесі бар асхана да әлі де сақталған. Аббатхананың жанында Дунфермлин сарайының қираған қалдықтары орналасқан, ол да бастапқы аббатхана кешенінің бір бөлігі болып, қақпа үйі арқылы байланысқан. Шотландияның ең маңызды мәдени орындарының бірі – Данфермлин аббаттығы, Ионаны қоспағанда, корольдіктегі басқа ешбір жерге қарағанда көбірек шотландтық патшалық мәйіттерге бейіт болған. Аббатханамен байланысты ең танымал патша емес аты – Солтүстік Ренессанс ақыны Роберт Генрисон. Әйелдер капелласының қираған қабырғаларының ішіндегі Әйелдер капелласының қабірі, королева Викторияның бұйрығымен қалпына келтіріліп, қоршалды.

Бүгін

Қазіргі ғимарат ескі аббат шіркеуінің хоры тұрған жердегі Шотландия шіркеуінің қауымдық шіркеуі, әлі де Дунфермлин аббатшылығы деп аталады. Пастор (2012 жылдан бері) - МэриЭнн Р. Ренни мырза.

Сәулет

Ескі ғимарат қарапайым және монументалды роман стилінің көрнекті үлгісі болды, бұл туралы ғимараттың негізгі бөлігі куәлік етеді, және оның батыс жағында әдемі есігі бар. Александр I үлкен батыс кіреберісінің екі жағына екі мұнара салдырды. 1903 жылы екінші Бур соғысында қаза тапқан сарбаздарға арналған ескерткіш орнату үшін жұмысшылар оңтүстік қабырғада жер қазғанда, тағы бір көрнекті роман стиліндегі есік табылды. Осы ежелгі әрі әдемі кіреберіс сақталсын деп, ескерткіш үшін басқа орын таңдалды. Бұл құрметті құрылым мемлекеттік қаражат есебінен күтіліп келеді, ал жеке тұлғалардың жомарттығы бірнеше әсем әйнек терезелермен қамтамасыз етті. Үндістанның Мумбаи қаласындағы Ауған шіркеуінің (Жақия Иоаннға арналған) архитектурасы Дунфермлин аббаттығы шіркеуінің есігі мен оң жағына сілтеме жасайды.