Кіріспе
Акула түрлері Ұзын тұмсықты мако акуласы (Isurus paucus) - Lamnidae туысына жататын макрель акуласының түрі, ықтимал әлемде орташа және тропикалық суларда таралған. Ол сирек кездесетін түр, әдетте "мако" атауымен оның танымал туысы, қысқа тұмсықты мако акуласымен (I. oxyrinchus) бірге топталады. Ұзын тұмсықты мако - орташа терең суларда кездесетін пелагикалық түр, оның тереңдігі - 15 м. Ұзын тұмсықты мако акулалары - ұсақ сүйекті балықтар мен басбармақтылар тобымен қоректенетін жыртқыш жануарлар. Бұл акуланың денесі температурасын айналадағы судан жоғарылата алатыны белгісіз, бірақ оның қажетті физиологиялық бейімделулері бар. Бұл түрдің көбеюі аплаценттік вивипароздық болып табылады, яғни ұрықтар жатырдың ішіндегі жұмыртқадан шығады. Дамудың кейінгі кезеңдерінде анасы туа білмеген жасөспірімдерді өмір сүруге жарамсыз жұмыртқалармен қоректендіреді (оофагия). Ұрпақтың мөлшері әдетте екі, бірақ сегізге дейін болуы мүмкін. Ұзын тұмсықты маконың коммерциялық құны шектеулі, өйткені оның еті мен қанаттары басқа пелагикалық акулаларға қарағанда сапасы төмен; дегенмен, ол өз аумағы бойынша аз мөлшерде аңғарылады. Халықаралық табиғат қорғау одағы бұл түрді сирек кездесетіндігі, төмен көбею деңгейі және қосалқы аудан өлім-жітімнің жалғасуы салдарынан жойылып кету қаупі төнген түр деп бағалады. 2019 жылы IUCN қысқа тұмсықты макомен бірге ұзын тұмсықты маконы "Қорықты түр" деп атады.
The longfin mako shark (Isurus paucus) is a species of mackerel shark in the family Lamnidae, with a probable worldwide distribution in temperate and tropical waters. An uncommon species, it is typically lumped together under the name "mako" with its better known relative, the shortfin mako shark (I. oxyrinchus). The longfin mako is a pelagic species found in moderately deep water, having been reported to a depth of Growing to a maximum length of , the slimmer build and long, broad pectoral fins of this shark suggest that it is a slower and less active swimmer than the shortfin mako. Longfin mako sharks are predators that feed on small schooling bony fishes and cephalopods. Whether this shark is capable of elevating its body temperature above that of the surrounding water like the other members of its family is uncertain, though it possesses the requisite physiological adaptations. Reproduction in this species is aplacental viviparous, meaning the embryos hatch from eggs inside the uterus. In the later stages of development, the unborn young are fed nonviable eggs by the mother (oophagy). The litter size is typically two, but may be as many as eight. The longfin mako is of limited commercial value, as its meat and fins are of lower quality than those of other pelagic sharks; however, it is caught unintentionally in low numbers across its range. The International Union for Conservation of Nature has assessed this species as endangered due to its rarity, low reproductive rate, and continuing bycatch mortality. In 2019, alongside the shortfin mako, the IUCN listed the longfin mako as "Endangered".
Таксономия және филогенезия
Маконың алғашқы сипаттамасын 1966 жылы Кубалық теңіз ғалымы Дарио Гитарт Мандай Кариб теңізінен алынған үш ересек данаға негізделген "Поэяна" ғылыми журналында жариялады. Бұл түрдің ертедегі синонимисі Л. беляеви болуы мүмкін, оны Глюкман 1964 жылы сипаттаған. Алайда Глюкман белгілеген типтік үлгі ұзақ тұмсықты макоға тиесілі екені расталмаған тістердің фоссильдер жиынтығынан тұрады, сондықтан кейін жарияланғанына қарамастан, беляевиге қарағанда пакукус атауы басым болды. Пакукус деген латынша сөз "аз" дегенді білдіреді, бұл түрдің қысқа тұмсықты макоға қатысты сирек кездесетінін білдіреді. Ұзын және қысқа тұяқты маконың туыстық қатынасы митохондриялық ДНК-ға негізделген бірнеше филогенетикалық зерттеулер арқылы расталды. Ал мако акуласының ең жақын туысы - үлкен ақ акула (Carcharodon carcharias). Австралияның Гамильтон қаласының оңтүстігіндегі Гранж Берн тауларында орналасқан Мадди-Крик сусындарының арасынан және Жапонияның Гифу префектурасындағы Мизумани тобынан маконың тістері табылған. Екі кен орны да Орта Миоцен дәуірінен (15-11 млн жыл бұрын (мя)) басталған. Олиго-миоцендегі акула тістерінің фоссилі таксоны Isurus retroflexus ұзақ тұмсықты маконың ата-бабасы болуы мүмкін немесе тіпті онымен бірдей болуы мүмкін.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Кең таралған жазбалар ұзақ тұмсықты мако акуласының тропикалық және жылы ыстық мұхиттарда бүкіл әлемде таралатынын көрсетеді; оның таралу аймағын қысқа тұмсықты макомен шатастырудан кейін анықтау қиын. Атлант мұхитында АҚШ-тың шығыс жағалауындағы Гольфстрим, Кариб теңізі және батыстағы Бразилияның оңтүстігінде, ал шығыста Иберия түбегінен Ганаға дейін, мүмкін Жерорта теңізі мен Кабо-Вердеге дейін белгілі. Үнді мұхитында Мозамбик арнасынан тіркелген. Тынық мұхитында Жапония мен Тайвань, Австралияның солтүстік-шығысында, Микронезияның солтүстік-шығысындағы Орталық Тынық мұхитындағы бірқатар аралдарда және Калифорнияның оңтүстігінде кездеседі. Ең үлкен мако 1984 жылы ақпанда Флорида штатының Помпано жағалауында ұсталған аналық мако болды. Жоғарғы жақ сүйегінің екі жағында 12-13 тіс қатары, ал төменгі жақ сүйегінің екі жағында 11-13 тіс қатары болады. Тіс үлкен және пышақ тәрізді, тісті немесе қосалқы тістерсіз; төменгі жақ сүйегінің сыртқы тістері ауыздан айқын көрінеді. Қалқаншалары ұзын, басынан жоғары қарай созылады. Флоридада ауланған балықтардың деректері бойынша, қыста әйел балық тоқыма суға жүзіп барып, бала туады. Аталық және аналық акулалар жыныстық жетілуіне сәйкесінше шамамен және , ұзындығында жетеді. Акулалар макосы бұрын Кубаның ұзын жіппен балық аулау саласында маңызды болған, ол 1971-1972 жылдар аралығында акулалардың түсірілімінің алтыдан бір бөлігін құрады; бұл балық аулаудың соңғы деректері жоқ. IUCN бұл түрді "Жедел" деп бағалады, себебі оның жиі кездеспейтіндігі, төмен көбею деңгейі және акула балық аулау құралдарымен күресу мүмкіндігі бар. Сондай-ақ ол көшіп-қонушы акулалар туралы келісімнің I қосымшасына енгізілген. Солтүстік Атлантикада қысқа плавник макосының қоры 1980 жылдардың соңынан бастап 40% немесе одан да көп азайды, ал ұзын плавник макосының популяциясы да осындай үрдіске ұшырап жатыр деген қауіп бар. 2019 жылы оның туысы қысқа тұмсықты макомен бірге IUCN 58 эласмобранх түрлерімен бірге төмендеудің жалғасуына байланысты ұзақ тұмсықты маконы "Қою қаупі бар" деп атады.