Кіріспе

Акулалар туысы. Реквием акулалары – Carcharhiniformes отрядына жататын Carcharhinidae туысына жататын акулалар. Олар көшіп-қонып жүретін, жылы теңіздерде (кейде тұзды немесе тұщы суларда) тірі туатын акулалар болып табылады және бұқа акуласы, лимон акуласы, спинер акуласы, қара мұрынды акула, қара ұшты акула, сұр риф акуласы, қара ұшты риф акуласы, жібектей акула, қараңғы акула, көк акула, мыс акула, мұхиттық ақ ұшты акула және ақ ұшты риф акуласы сияқты түрлерді қамтиды. Туыс мүшелерінің әдеттегі кархариноформалық ерекшеліктері бар. Олардың көздері дөңгелек, ал бір немесе екі жаңқасы кеуде қанатының табанының астына орналасқан. Көптеген түрлер тірі туады, олардың жас ұрпақтары толық дамыған күйінде дүниеге келеді. Олардың мөлшері кең ауқымды, Австралиялық өткір мұрынды акуланың ересектерінің ұзындығынан бастап, мұхиттық ақ ұшты акуланың ересектерінің ұзындығына дейін жетеді. Ғалымдар олардың кеуде қанаттарының пішіні мен мөлшері көліктік шығындарды азайту үшін қажетті өлшемдерге ие деп санайды. Реквием акулалары көбінесе тропикалық аймақтарда мекендейді, бірақ көшіп-қонуға бейім. Аналықтары жұптасуға дайын екенін хабарлау үшін теңізге химиялық заттар шығарады. Бұл акулалардың жұптасу мерзімі көктемнен күзге дейін созылады. Реквием акулалары адамдарға жасалған акула шабуылдарының алғашқы бес түрінің қатарында; алайда, жеке түрлерді анықтау қиын болғандықтан, шабуыл туралы мәліметтерде белгілі бір дәрежеде қателіктер болуы мүмкін.

Этимология

Жалпы атауы "реквием акуласы" француз тіліндегі "акула" деген сөзбен – "requin" сөзімен байланысты болуы мүмкін, оның өзінің этимологиясы даулы. Соңғысының бір түпнұсқасы латын тіліндегі "requiem" ("тыныштық") сөзінен шыққан, бұл орайда циклдік этимологияны (requiem requin requiem) құрайды, бірақ басқа дереккөздер оны көне француз тіліндегі "reschignier" ("тістерін көрсетіп, қимылдау") етістігінен шығарады. "Carcharhinidae" ғылыми атауын алғаш рет 1896 жылы Д.С. Джордан мен Б.В. Эверманн "Galeidae" (қазір "Carcharhinidae" деп ауыстырылған) тұқымдасының бір тармағы ретінде ұсынды. Бұл термин грек тіліндегі "κάρχαρος" (karcharos, өткір немесе тік) және "ῥί̄νη" (rhinē, абразивті тас) сөздерінен алынған; екі элемент те тік, абразивті тас сияқты теріні сипаттайды. Абразивті тас сияқты тері акула терісіне тән қасиет, және ол "Carcharhinidae" тұқымдасын анықтауға көмектеспейді.

Эволюциялық тарих

Отбасының ең көне мүшесі – Францияның ерте кредалық (валангиниялық) кезеңінен табылған Archaeogaleus lengadocensis. Бұл топтың кенозой дәуірінің басталуына дейінгі жазбалары өте аз ғана санда сақталған. Қазіргі заманғы кархариноид акулалары коралл рифтерінде кеңінен таралып, түрлері көбейді.

Аң аулаудың стратегиясы

Реквием акулалары өте жылдам және тиімді аңшылар. Олардың сопақ, торпеда тәрізді денелері оларды жылдам және епті жүзуге мүмкіндік береді, сондықтан олар кез келген жемге оңай шабуыл жасай алады. Кейбір түрлері үнемі белсенді, ал басқалары теңіз түбінде ұзақ уақыт бойы қозғалмай тұра алады. Олардың орналасқан жері мен түріне байланысты тамақтанатын түрлері әртүрлі: сүйекті балықтар, кальмарлар, сегіз аяқтылар, лобстерлер, тасбақалар, теңіз сүтқоректілері, теңіз құстары, басқа акулалар мен шашақтар. Кіші түрлері көбінесе таңдаулы жемге бейім, бірақ кейбір өте ірі түрлері, әсіресе жолбарыс акуласы (Galeocerdo), дерлік барлық нәрсені жейді. Оларды теңіздердегі "қоқыс жинағыштары" деп атайды, себебі олар кез келген нәрсені жейді, тіпті тамақ емес заттарды да, мысалы, қоқысты. Олар – көшпенді аңшылар, өздерінің тамақ көздерін бүкіл мұхиттарда іздейді. Олар көбінесе түнде белсенді болады, себебі олардың керемет көру қабілеті күдіксіз жемге жасырын жақындауға көмектеседі. Көптеген реквием акулалары жалғыз аң аулайды, бірақ ақ ұшты рифтік акулалар мен лимонды акулалар сияқты кейбір түрлері үйлесімді, уақытталған шабуылдар арқылы топта аң аулайды. Кейбір түрлері дайверлермен немесе басқа акулалармен кездескенде ерекше мінез-құлық көрсетеді, бұл агрессивтілік немесе қорғаныс қаупін білдіруі мүмкін.