Океандық қанатты акула

Кіріспе

Реквиемді акулалардың түрлері

Түрлер қосымшасы
| атау = Океандық аққұйрықты акула
| мәртебесі = CR
| мәртебе жүйесі = IUCN3.1
| мәртебесінің сілтемесі =
| мәртебесі2 = CITES A2
| мәртебесі2 жүйесі = CITES
| мәртебесі2нің сілтемесі =
| сурет = Oceanic Whitetip Shark (cropped).jpg
| суреттің сипаттамасы = Қызыл теңіздегі ұсақ балықтардың арасында жүзген әйел акула
| туысы = Carcharhinus
| түрі = longimanus
| авторы = (Poey, 1861)
| ареал картасы = Oceanic Whitetip Shark.svg
| ареал картасының сипаттамасы = Океандық аққұйрықты акуланың ареалы
| синонимдер =
Carcharias obtusus (Garman, 1881)
Squalus longimanus Poey, 1861
Carcharias longimanus (Poey, 1861)
Pterolamiops longimanus (Poey, 1861)
Carcharinus longimanus (Poey, 1861)
Squalus maou (Lesson, 1831)
Carcharhinus maou (Lesson, 1831)
Carcharias insularum (Snyder, 1904)
Pterolamiops magnipinnis (Smith, 1958)
Pterolamiops budkeri (Fourmanoir, 1961)
| синонимдердің сілтемесі = Pterolamiops longimanus атауы да қолданылған. Longimanus түрінің эпитеті оның кеуде қанаттарының мөлшеріне қатысты (longimanus латын тілінде «ұзын саусақтар» дегенді білдіреді). Океандық аққұйрықты акула ағылшын тілінде әртүрлі атаулармен аталады: қоңыр Милберт акуласы, қоңыр акула, кеме қақтығысы акуласы, нигано акуласы, мұхиттық аққұйрықты кит балықшысы және аққұйрықты акула. Халықаралық зоологиялық номенклатура комиссиясының ережелеріне сәйкес, әдетте алғаш рет жарияланған сипаттама басымдыққа ие; сондықтан океандық аққұйрықты акуланың дұрыс ғылыми атауы Carcharhinus maou болуы керек. Дегенмен, Лессонның атауы ұзақ уақыт бойы ұмытылып, Carcharhinus longimanus кеңінен қабылданды.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Бұл түр бүкіл әлемде 45° солтүстік және 43° оңтүстік ендіктер арасында кездеседі. Ол 20 °C (68 °F) жоғары және 28 °C (82 °F) дейінгі су температурасын ұнатады, бірақ 15 °C (59 °F) дейін салқын суларда да кездесе алады, бірақ одан төмен температурадан қашады. Акула өмірінің көп бөлігін мұхиттың жоғарғы қабатында – белгілі бір тереңдікке дейін өткізеді. Дегенмен, Халықаралық ойын балықтары қауымдастығы (IGFA) тізімдеген барлық жабдық бойынша рекорд, ұзын жеке акула үшін көрсетілген, бұл үлкендерде салмақтың одан да көп болуы мүмкін екенін көрсетеді. Әдетте, аналықтары аталықтарынан ірілеу болады. Бұл түрдің жоны бронз сұр, ал құрсағы ақ түсті. Олардың судан секіріп шығатыны байқалған. Акулалар негізінен пелагикалық басқаяқтылар, мысалы, кальмарлар және сүйекті балықтармен қоректенеді. 16 ғасырға дейін теңізшілер акулаларды "теңіз иті" деп білген, ал мұхиттық ақ ұшты акула – ең көп кездесетін кемеге ілесіп жүретін акула еді. Топтар көбінесе жемге жиналғанда пайда болады. Олардың жынысы мен мөлшері бойынша бөлінуі тіркелген. Олар көбінесе ашкөздікке беріледі.

Өмірлік цикл

Жұптасу және туу жазда Атлант мұхитының солтүстік-батысында және Үнді мұхитының оңтүстік-батысында жүреді, бірақ Тынық мұхитында ұсталған аналықтары жыл бойы эмбриондармен табылды, бұл онда ұзаққа созылған жұптасу маусымын көрсетеді. Атлант мұхитының солтүстік-батысында акула балапандары ұзақ, ал Оңтүстік Африка жағалауынан алыс жерлерде де ұзақ туады. Акулалардың ересектеуге жететін орташа ұзақтығы Үлкен экваторлық және оңтүстік-батыс Атлант мұхитында аналықтары үшін және аталықтары үшін шамамен алғанда сондай. Тынық мұхитында акулалар төрт-бес жылға келгенде ересектеуге жетеді. Жазушы және үлкен ойын балықшысы Эрнест Хемингуэй «Қарт пен теңіз» романында оларды балықшылардың аулауын шабуылдайтын агрессивті мүмкіндік іздеушілер ретінде бейнелеген. 1945 жылдың 30 шілдесінде USS Indianapolis торпедалық шабуылға ұшырағаннан кейін, кемеден аман қалған теңізшілердің кейбіреуі суға батқаннан кейін ауа райына байланысты қайтыс болды, ал басқалары акула тістегеннен қайтыс болған болуы мүмкін. Акулалар мен акула шабуылдары туралы бірнеше кітаптарда жарияланған аман қалғандардың есептеріне сәйкес, Indianapolis экипажының жүздеген адамдары кеме батқаннан кейін бес күннен кейін ұшақ оларды анықтағанға дейін акулалардың шабуылынан қаза тапқан. Океандық ақ акулалар осы шабуылдардың көпшілігіне, мүмкін, барлығына жауапты деп саналады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Оңтүстік Африкаға жақын жерде 1000-ге жуық адамды тасымалдаған RMS Nova Scotia ағылшын кемесі неміс суасты қайығымен батырылды. Жүз қырық екі адам аман қалды; көптеген өлімдер ақ акулаларға байланысты деп есептелді. Кейіннен, бұл түр 1955 және 2020 жылдар аралығында 21 адамға шабуыл жасағаны тіркелді, оның ішінде тоғыз суға түсуші, сегіз жүзуші, екі балықшы, бір кеме апатына ұшыраған және бір құлаған ұшқыш. Осы шабуылдардың бесеуі өлімге әкелді. 2010 жылы Мысырда Шарм-Эль-Шейх маңындағы Қызыл теңізде бір океандық ақ акула туристерге бірнеше рет шабуыл жасады, нәтижесінде бір адам қаза тауып, төртеуі жарақат алды. Бұл акуланың қолмен тамақтануға үйренгені анықталды. 2019 жылдың қазан айында француз Полинезиясының Моореа аралынан шалқасынан жүзуші әйелге океандық ақ акула қатыгездікпен шабуыл жасады, бірақ ол аман қалды. Куәгерлердің баяндамалары мен тістегендерді зерттеу нәтижесінде акуланың олжаға шабуылдайтын хищник сияқты әрекет еткені анықталды. Қалған екеуінің уақыт тіркелмеген, бірақ тұтқындық кезеңінде шамамен өсті. Солтүстік-батыс Атлант мұхиты мен Мексика шығанағындағы зерттеу, 1950 жылдардың ортасынан бастап АҚШ-тың пелагикалық ұзын сызықты зерттеулерінен және 1990 жылдардың соңындағы байқаулардан алынған деректерді пайдаланып, осы кезеңде бұл аймақтағы популяцияның 99,3% төмендегенін көрсетті. 2021 жылғы қаңтарда Nature журналында жарияланған 31 акула және шаян түрін зерттеген зерттеуге сәйкес, ашық мұхиттарда табылған бұл түрлердің саны шамамен 50 жыл ішінде 71 пайызға төмендеді. Зерттеуге океандық ақ акула да кірді. Океандық ақ акулаларға балық аулау, кейде қасақана, бірақ көбінесе кездейсоқ аулау қауіп төндіреді. Олар ұзын сызықтың, ілгек сызығының, желінің және тралдың құрбандары болады. Акулалар олардың қанаттары мен еті үшін пайдаланылады. Акулаларға ластану да қауіп төндіреді. Атлант мұхитының солтүстік-батысындағы суларда сынаптың жоғары концентрациясы анықталды. 2013 жылдың наурыз айында океандық ақ акула CITES-тің II қосымшасына қосылды, яғни түрлерге (бөліктері мен туындыларын қоса алғанда) халықаралық сауда үшін CITES рұқсаттары қажет. 2018 жылғы 30 қаңтарда NOAA Fisheries АҚШ-тың жойылып бара жатқан түрлер туралы заңына (83 FR 4153) сәйкес океандық ақ акуланы қатерлі түрлер тізіміне енгізу туралы соңғы ережені жариялады. 2013 жылғы 3 қаңтардан бастап акула Жаңа Зеландияның аумақтық суларында 1953 жылғы «Жабайы табиғат туралы» заң бойынша толық қорғауға ие болды. Жаңа Зеландияның Табиғатты қорғау департаменті Жаңа Зеландияның қауіп-қатерлер жіктелу жүйесі бойынша океандық ақ акуланы «Көшпелі» деп, «Шетелде қауіпсіз» деген біліктілікпен жіктеді.

Mating and birthing seems to occur in early summer in the northwest Atlantic Ocean and southwest Indian Ocean, although females captured in the Pacific have been found with embryos year round, suggesting a longer mating season there. In the northwest Atlantic, shark pups are born long while off South Africa, birth length is long. The average length of maturity for sharks averages in the greater equatorial and southwestern Atlantic is for females and for males. In the Pacific, sharks appear to mature at four to five years. Author and big game fisherman Ernest Hemingway depicted them as aggressive opportunists that attacked the catch of fishermen in The Old Man and the Sea. After the USS Indianapolis was torpedoed on 30 July 1945, some sailors who survived the sinking reportedly died from exposure to the elements and some may have died from shark bites. According to survivor accounts published in several books about sharks and shark attacks, potentially hundreds of the Indianapolis crew were eventually killed by sharks before a plane spotted them on the fifth day after the sinking. Oceanic whitetips are believed to have been responsible for most if not all of those attacks. Also during World War II, the RMS Nova Scotia, a steamship carrying about 1,000 people near South Africa, was sunk by a German submarine. One hundred and ninety two people survived; many deaths were attributed to the whitetip. Subsequently, the species is recorded to have attacked 21 people between 1955 and 2020, including nine divers, eight swimmers, two fisherman, one shipwrecked person and one fallen pilot. Five of these attacks were fatal. In Egypt in 2010, one oceanic whitetip was implicated in several bites on tourists in the Red Sea near Sharm El Sheikh, resulting in one death and four injuries to humans. Accumulating evidence revealed this shark to have been conditioned to being hand fed. In October 2019, an oceanic whitetip shark brutally attacked a female snorkeler off Mo'orea, French Polynesia, but the person survived. Based on eyewitness reports and examinations of the bites, the shark appears to have been acting like a predator attacking prey. The two remaining lack a time record, but grew about during their time in captivity. A study focusing on the northwest Atlantic and Gulf of Mexico, using a mix of data from US pelagic longline surveys from the mid 1950s and observations from the late 1990s, estimated a decline in numbers in this location of 99.3% over this period. According to a January 2021 study in Nature which studied 31 species of sharks and rays, the number of these species found in open oceans had dropped by 71 per cent in around 50 years. The oceanic whitetip was included in the study. Oceanic whitetip sharks are mainly threatened by fisheries, sometimes intentional but usually bycatch. They are victims of longlines, hook lines, gillnets and trawls. The sharks are used for their fins and meat. Sharks may also be threatened by pollution. Those in the northwest Atlantic have been found to accumulate high amounts of mercury. In March 2013, the oceanic whitetip was added to Appendix II of CITES meaning the species (including parts and derivatives) require CITES permits for international trade. On 30 January 2018, NOAA Fisheries published a final rule to list the oceanic whitetip shark as a threatened species under the United States Endangered Species Act (ESA) (83 FR 4153). From 3 January 2013, the shark was fully protected in New Zealand territorial waters under the Wildlife Act 1953. The New Zealand Department of Conservation has classified the oceanic whitetip shark as "Migrant" with the qualifier "Secure Overseas" under the New Zealand Threat Classification System.