Кэт Баллу: Батырлық пен қаһардың балладасы

Кіріспе

1965 жылы Эллиот Сильверштейннің түсірген фильмі

«Cat Ballou» – Джейн Фонда мен Ли Марвиннің басты рөлдерде ойнаған 1965 жылғы американдық комедиялық вестерн фильмі. Ли Марвин осы фильмдегі екі рөлі үшін «Оскар» сыйлығын «Үздік актер» номинациясы бойынша жеңіп алды. Оқиға әкесінің ранчосын қорғау үшін танымал мылтықшыны жалдаған әйел туралы, ал кейін оның өлімінен кек алуға тырысады, бірақ ол күткендей адам емес екенін біледі. Том Нардини, Майкл Каллан, Дуэйн Хикман, Нат Кинг Коул және Стабби Кей секілді актерлер де фильмде ойнады, олар фильмнің тақырыптық әнін орындайды және фильм бойында саяхатшы әншілер немесе трубадурлар түрінде пайда болады, бұл музыкалық грек хоры мен сюжеттік құрылымдық элемент ретінде қызмет етеді. Фильмді Эллиот Сильверштейн режиссерлік етті, ал сценарийін Уолтер Ньюман мен Фрэнк Пирсон Рой Чанслордың 1956 жылғы «The Ballad of Cat Ballou» романы негізінде жазды. Чанслор «Johnny Guitar» фильміне түсірілген романының авторы да болып табылады. Чанслордың романы – бұл классикалық вестерн, және ол фильм үшін комедия жанрына ауыстырылғанмен, фильм жасаушылар кейбір қараңғы элементтерін сақтап қалды. Фильмде «Shane» сияқты көптеген классикалық вестерн фильмдеріне сілтемелер бар. 2008 жылы Америка кино институты бұл фильмін «Барлық уақыттағы 10 үздік вестерн» тізіміне қосты.

Сюжет

Кэтрин "Кет" Баллоу, жаман атқа ие заңсыз, Вайоминг штатының Вольф-Сити шағын қаласында өлім жазасына кесіледі. Екі банджо мен гитарада ойнайтын "Шәуірлер" – профессор Сэм Шейд пен Күншығыс баласы, Кет Баллоу туралы балладаны айтады және оның қылмыстық мансабы қалай басталғанын әңгімелейді. Бірнеше ай бұрын Кэтрин, сол кездегі болашақ мұғалім, мектепті бітіргеннен кейін Вольф-Ситиге пойызбен қайтып келеді. Жолда ол, еңсере тұрып, мал ұрлығына айыпталған Клей Бунға, шериф Маледоннан қашуға көмектеседі. Бунның ағасы Джед, дін қызметкері кейпіне кіріп, заң өкілін алаңдатады. Әкесі Фрэнки Баллоудың ранчосына келгенде Кэтрин Вольф-Сити Даму Корпорациясы оның ранчосын тартып алмақшы екенін біледі. Фрэнкидің жалғыз қорғаушысы – оның жұмысшысы, білімді үнді миссиясының өкілі Джексон Екі Аю. Клей мен Джед пайда болып, Кэтринге көмектесуді ұсынады. Ол әйгілі мерген Кид Шелленді, әкесіне қауіп төндіретін жалданбалы кісі өлтіруші Тим Строуннан қорғау үшін жалдайды. Шеллен келіп, мас болғанда ғана жақсы атып, мас бомж екенін көрсетеді. Оның қатысуы тиімсіз болып шығады, өйткені Строун Фрэнкиді кенеттен өлтіреді. Қала тұрғындары Строунды әділетке беруден бас тартқанда, Кэтрин "Мысық Баллоу" деген лақап атымен кек қайрауға құмар заңсызға айналады. Ол және оның тобы Вольф-Сити жалақысын тасымалдайтын пойызды тонап, "Қабырғадағы тесік" деп аталатын заңнан тыс адамдардың жасырын орнына қашады. Шеллен аңызға айналған заңсыз Кассидидің қазір "Қабырғадағы тесіктегі" қарапайым иесі болғанын білгенде таңғалады. Топ не істегенін білгеннен кейін, олар қашуға мәжбүр болады, өйткені "Қабырғадағы тесіктің" өмір сүруі Вольф-Ситидің ырысқорлығына байланысты. Строун келіп, Кэтке қауіп төндіреді. Кэтке деген сезімінен қозғалған Шеллен өзін формаға келтіреді. Ол ең жақсы мергендік киімін киіп, қалаға барып, Строунды өлтіреді, содан кейін ол Строунның інісі екенін айтады. Кэт проститутка болып көрінеді және Вольф-Сити Даму Корпорациясының басшысы Сер Гарри Персивалмен кездеседі. Ол оны әкесін өлтіруге бұйрық бергенін мойындауға мәжбүрлеуге тырысады. Күрес кезінде Сер Гарри өлтіріледі, ал Кэтті асып өлтіруге үкім шығарылады. Сер Гарридің өлімімен Вольф-Ситидің болашағы күңгірт, ал қала тұрғындары Кэтке ешқандай жаны ашымайды. Оның мойнына арқанды байлағанда, Джед тағы да дін қызметкері кейпіне кіріп, пайда болады және дәл қақпақ ашылғанда арқанды кесіп тастайды. Кэт аман-есен түсіп, арбаға түседі, ал оның тобы оны батыл құтқару операциясында алып кетеді.

Catherine "Cat" Ballou, a notorious outlaw, is set to be executed in the small town of Wolf City, Wyoming. Two banjo and guitar playing "Shouters", Professor Sam the Shade and the Sunrise Kid, sing the ballad of Cat Ballou and regale the audience with the tale of how she began her career of crime. Some months prior, Catherine, then an aspiring schoolteacher, is returning home by train to Wolf City from finishing school. On the way, she unwittingly helps accused cattle rustler Clay Boone elude his captor, Sheriff Maledon, when Boone's Uncle Jed, disguised as a preacher, distracts the lawman. Arriving home at her father Frankie Ballou's ranch, Catherine learns that the Wolf City Development Corporation is scheming to take his ranch. Frankie's sole defender is his ranch hand, educated Native American Jackson Two Bears. Clay and Jed appear and reluctantly offer to help Catherine. She hires legendary gunfighter Kid Shelleen to help protect her father from gunslinger Tim Strawn, the tin nosed hired killer who is threatening him. Shelleen arrives and proves to be a drunken bum who is a crack shot only when he is inebriated. His presence proves to be useless as Strawn abruptly kills Frankie. When the townspeople refuse to bring Strawn to justice, Catherine becomes a revenge seeking outlaw known as Cat Ballou. She and her gang rob a train carrying the Wolf City payroll, then take refuge in the desperado hideout "Hole in the Wall". Shelleen is shocked to discover the legendary outlaw Cassidy is now a humble saloonkeeper in Hole in the Wall. The gang is thrown out when it is learned what they have done, due to Hole in the Wall's continued existence being dependent on the sufferance of Wolf City. Strawn arrives and threatens Cat. Shelleen, motivated by his affection for Cat, works himself into shape. Dressed up in his finest gunfighter outfit, he goes into town and kills Strawn, then reveals he is Strawn's brother. Cat poses as a prostitute and confronts Sir Harry Percival, the head of the Wolf City Development Corporation. She attempts to force him into confessing that he ordered her father's murder. A struggle ensues; Sir Harry is killed, and Cat is sentenced to be hanged. With Sir Harry dead, Wolf City's future is hopeless, and the townspeople have no mercy for Cat. As the noose is placed around her neck, Uncle Jed, again disguised as a preacher, appears and cuts the rope just as the trapdoor opens. Cat safely falls through and onto a wagon, and her gang spirits her away in a daring rescue.

Өндіріс

Cat Ballou режиссер Эллиот Сильверштейннің екінші толық метражды фильмі болды, түсірілімнің күрделігі продюсер Харольд Хехтпен қарым-қатынаста шиеленіс тудырды, алайда фильм кассада сәтті болды. Энн Маргрет өзінің автобиографиясында осы рөлді ойнауға келісетінін жазды. Басқалардың арасында Кирк Дуглас Шеллен рөлінен бас тартқан деген ақпарат бар. Нат Кинг Коул "Кет Балло" фильмін түсірілімі кезінде өкпе рагына шалдықты. Зарлы түтінші болған Коул, фильм шыққаннан төрт ай бұрын қайтыс болды. Джей Си Флиппен түсірілім барысында қан айналымының бұзылуынан зардап шекті, осының салдарынан кейіннен гангренаға байланысты аяғы ампутацияланды.

Қабылдау

Фильм сыншылар тарапынан жақсы қабылданды. Солтүстік Америкада 20,6 миллион доллардан астам табыс әкелді, бұл оны 1965 жылғы ең көп табыс тапқан 7-ші фильм етіп көрсетті. Variety басылымы фильмнің "күлкілі көзқарас пен жарқын актерлік ойынның арқасында орташа табысқа жеткенін" жазды. The Washington Post газетінің Ричард Л. Коу фильмді "сергекті сатира" деп бағалап, "Бұл фильмнің әдемілігі – стилінде. Нат Кинг Коул мен Стюбби Кейдің керемет дуэті халық әндерімен сюжеттің ішінде ән салады, мұндай әндерді Коулдың өзі "Дон'т Фенс Ми Ин" Портер де қуана тыңдар еді. Форматы жаңашыл және талғаммен ұсынылған" деді. Паулин Каел Film Quarterly журналында оны "әсерсіз, тартыншақ және түсінікті, өзін-өзі әдейілеп сүйкімді көрсетуге тырысқан фильм" деп сипаттап, "бірақ негізінен ол күлкілі болуға тырысатын идеяларға толы, ал фильм – бұл тек идеялар емес" деп қосты. Лос-Анджелес Таймс газетінің Филип К. Шеуэр: "Мен азшылықтамын, көрінеді. Cat Ballou фильмі ковбой Том Джонс сияқты мақталып жатыр, бірақ менің ойымша, ол саундтректің ішек қышымасынан да аз күлкілі" деп жазды. The Monthly Film Bulletin журналында: "Cat Ballou фильміндегі әзілдер біркелкі емес, бірақ фильмнің жалпы көңіл-күйі тұрақты" делінген. Rotten Tomatoes сайтындағы 29 рецензияға сүйене отырып, фильм 90% рейтингке ие, ал орташа бағасы 10 балдық шкала бойынша 7,4 балды құрайды.

Марапаттар мен ұсыныстар

Сыйлық санаты бойынша номинант(тар) Нәтиже Ref. Оскар сыйлығы Ең үздік актер Ли Марвин Ең үздік сценарий – Басқа материалға негізделген Уолтер Ньюман және Фрэнк Пирсон Ең үздік фильмді монтаждау Чарльз Нельсон Музыканы сазды ету – Адаптация немесе өңдеу Фрэнк Де Воль "Кэт Баллу балладасы" әні Музыка авторы Джерри Ливингстон; Авторлық сөздері Мак Дэвид Берлин халықаралық кинофестивалінің Алтын аю Эллиот Сильверштейн Ең үздік актер Ли Марвин Арнайы атау Уолтер Ньюман және Фрэнк Пирсон Жастар кино сыйлығы – Құрметті атау Эллиот Сильверштейн Британдық киноакадемиясының сыйлығы Ең үздік шетелдік актер Ли Марвин Ең үздік шетелдік актриса Джейн Фонда Басты рөлдерге ең үміткер жаңа актер Том Нардини Американың режиссерлер гильдиясының сыйлығы Қозғалыстағы суреттердегі ең үздік режиссерлік жетістік Эллиот Сильверштейн Алтын глобус сыйлығы Ең үздік музыкалық немесе комедиялық фильм Ең үздік актер (музыкалық немесе комедиялық фильм) Ли Марвин Ең үздік актриса (музыкалық немесе комедиялық фильм) Джейн Фонда Ең үздік түпнұсқа ән – Фильм "Кэт Баллу балладасы" Музыка авторы Джерри Ливингстон; Авторлық сөздері Мак Дэвид Ең үміткер жаңа актер (ер адам) Том Нардини Лаурел сыйлығы Ең үздік комедия Ең үздік комедиялық актер Ли Марвин Ең үздік комедиялық актриса Джейн Фонда Ең үздік ән "Кэт Баллу балладасы" Музыка авторы Джерри Ливингстон; Авторлық сөздері Мак Дэвид Ұлттық киносыншылар кеңесінің сыйлығы Ең үздік актер Ли Марвин Нью-Йорк киносыншыларының сыйлығы Ең үздік актер Ли Марвин Американың сценаристтер гильдиясының сыйлығы Ең үздік американдық комедиясы Уолтер Ньюман және Фрэнк Пирсон

Оскар сыйлығын қабылдаған сөзінде Ли Марвин: "Дегенмен, осының жартысы Сан-Фернандо алқабындағы бір жылқыға тие деп ойлаймын", – деді. Бұл сөздері ол мінген Кид Шеллен жылқысының, Шеллендей мас болғандай көрінуіне сілтеу болды.

Теледидарлық пилоттар

Екі бөлек теледидар пилоттары түсірілді. 1970 жылғы пилоттық бағдарламаны Аарон Рубен жазып, өндірген, онда Лесли Энн Уоррен Мысық ролінде, Джек Элам Кид Шеллен ролінде, ал Том Нардини бұрынғы рөлін қайта орындады. 1971 жылғы пилоттық бағдарламада Джо Энн Харрис Мысық ролінде, Форрест Такер Кид Шеллен ролінде, ал Ли Джей Кейси Джексон Екі Аю ролінде түсті.