Кіріспе

1969 жылы Джордж Рой Хиллдің режиссерлік еткен американдық батыс фильмі «Буч Кэссиди және Санденс Кид» – Уильям Голдманның сценарийі бойынша түсірілген 1969 жылғы американдық батыс фильмі. Фильм Батыстың бұзақылары Роберт Лерой Паркер, Буч Кэссиди (Пол Ньюман) және оның серіктесі Гарри Лонгабо, «Санденс Кид» (Роберт Редфорд) туралы әңгімелейді. Олар бірқатар пойыз тонауынан кейін АҚШ құқық қорғау органдарынан қашып жүреді. Жұп және Санденстің сүйіктісі Этта Плейс (Кэтрин Росс) құқық қорғау органдарынан құтылу үшін Боливияға қашады. 2003 жылы Конгресс кітапханасы фильмді «мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызы бар» деп танып, АҚШ Ұлттық кино реестріне енгізді. Америка кино институты «Буч Кэссиди және Санденс Кид» фильмін «AFI-дың 100 жыл 100 фильм (10 жылдық мерекелік басылымы)» тізімінде 73-ші, ал түпнұсқа тізімінде 50-ші ең үздік американдық фильм деп бағалады. «AFI-дың 100 жыл 100 батыр және зұлымдар» тізімінде Буч Кэссиди мен Санденс Кид 20-шы орынды иеленді. 2008 жылы Америка кино институты «Буч Кэссиди және Санденс Кид» фильмін AFI-дың 10 үздік 10 тізіміндегі барлық уақыттағы 7-ші ең үздік батыс фильмі деп таңдады.

Сюжет

1899 жылы Вайоминг штатында Буч Кэссиди - "Қабырғадағы тесік" бандитының ақылды, ақылды, көп сөйлеуші көшбасшысы. Оның ең жақын серігі - "Санденс Кид" атты лаконикалық мертігуші. Екеуі "Қабырғадағы саңылау" деген жасырын жерге оралғанда, Кассидидің ұзақ уақыт қалмауына ренжіген топтың қалған бөлігі Харви Логанды жаңа басшы етіп таңдағанын біледі. Логан Кэссидиді топтың басшылығы үшін пышақпен күресуге шақырады. Кассиди оны айла-шарғымен жеңеді, бірақ Логанның идеясын қабылдап, шығысқа және батысқа қарай жүретін Юнион Пасифик пойызын тонауға келіседі, екінші тонау күтпеген және біріншісінен көп ақша жинауға мүмкіндік береді. Алғашқы тонау жақсы өтті. Мерекеге орай, Кэссиди жақын маңдағы қаладағы сүйікті жезөкшеханаға барады, онда қала маршалы бандиттерді іздеуге отрядты ұйымдастыруға тырысады, бірақ оның мекенжайын қала тұрғындарына арналған достық велосипед сатушы ұрлап алады. Сол арада Санденс өзінің сүйіктісі, мектеп мұғалімі Этта Плейске барады. Келесі күні таңертең Кассиди оларға қосылады және жаңа велосипедпен саяхатқа шығады. Екінші пойыз тонау кезінде Кассиди сейфті жарыту үшін тым көп динамит қолданды. Жарылыс жолдағы жүк таситын вагондарды қиратып, ақшаны барлық жерге ұшып әкетеді. Банда оны жинауға асығып бара жатқанда, екінші пойыз келеді, оның ішінде алты адамнан тұратын заң қызметкерлері бар. Қылмыстық топ Кассиди мен Санденстің артынан қуып барады, олар жезөкшеханада жасырынуға тырысады, содан кейін шериф Бледсодан рақымшылық сұрауға тырысады, бірақ нәтиже жоқ. Қатардағылар әлі де аңдып жүр, олардың арасында танымал үнділік іздеуші "Лорд Балтимор" және ақ түсті скиммерімен танымал заң қызметкері Джо Лефорс бар. Кэссиди мен Санденс өздерін қуып жүргендерден алыс жердегі өзенге жардан секіріп түседі. Олар Плейстен бұл отрядқа Union Pacific басшысы Э. Х. Хариман екеуін де өлтіргенше іздерін жалғастыру үшін ақша төлегенін біледі. Кассиди Санденс пен Плейсті үштігінің Боливияға баруы керектігіне сендіреді, ол оны қарақшылардың жұмағы деп санайды. Олар сол жерге келген кезде, Санденс өмір сүру жағдайларына қатты алаңдайды және елге қарама-қайшылықпен қарайды, бірақ Кэссиди оптимист болып қала береді. Алайда олар банкті тонау үшін испан тілін аз біледі, сондықтан Плейс оларға тілді үйретуге тырысады. Ол оны серіктесі ретінде Лос Бандидос Янкис деп аталатын табысты банк тонаушыларына айналдырады. Алайда, ақ скиммер киген адамды көргеннен кейін олардың сенімділігі төмендейді және Харриманның тобы әлі де олардың соңынан барады деп қорқады. Кэссиди "тәуелсіздікке" барады деп ойлайды, ол Санденспен бірге алғашқы адал жұмысына кіріседі. Алайда, олар алғашқы сапарында жергілікті қарақшылармен тосқауылға түседі және олардың бастығы Перси Гаррис өлтіріледі. Олар бандиттерді өлтіреді, Кассиди алғаш рет біреуді атып өлтірді. Екі адам гетеросексуалдық өмір оларға жатпайтынын біледі. Ұрлық жасауға қайта оралса, өлтірілетінін сезінген Плейс АҚШ-қа оралуға шешім қабылдайды. Кэссиди мен Санденс жалақыны ұрлап, оны таситын есекті алып, кішкентай қалаға келеді. Бір бала есектің мал таңбасын таниды да, полицияға хабарлап, заңсыздармен атыс-жарысқа әкеледі. Кассиди оқ-дәрі алу үшін есекке жүгіруі керек, ал Санденс қорғанышпен қамтамасыз етеді. Жараланған екеуі ғимараттың ішіне қашады. Кассиди олардың келесі бағыты Австралия болуы керек деп болжайды. Бұл арада жергілікті полиция Боливия әскеріне хабарласып жатыр. Олар ғимараттан шығып, қаруларын атып, айналадағы барлық көріністі басып алған әскерлерден оқ жауды. Фильм екі қарақшының суреттегі тұншықталған кадрдағы атыс саңысымен аяқталады.

Сценарий

Уильям Голдман Буч Кэссидидің оқиғасын алғаш рет 1950 жылдардың соңында кездестірді және сценарий жазуға кіріспес бұрын сегіз жыл бойы үзілістермен зерттеу жүргізді. Голдман оқиғаны роман сияқты нақты етіп шығару үшін зерттеу жұмысын қаламағандықтан, оны түпнұсқа сценарий ретінде жазғанын айтады. Персонаждардың Оңтүстік Америкаға қашуы бір атқарушының сценарийді қабылдамауына себеп болды, себебі ол кезде вестерн фильмдерінде басты кейіпкерлердің қашуы сирек кездесетін жағдай еді.

Даму

Голдманның айтуынша, ол сценарийді алғаш жазып, оны қарауға жібергенде, оны бір студия ғана сатып алуға ниет білдірді, бірақ екі бас кейіпкердің Оңтүстік Америкаға қашпауы керек еді. Голдман осылай болғанын айтқанда, студия басшысы: "Маған ол мүлде маңызсыз. Мен тек Джон Уэйн қашпайтынын білемін", - деді. Голдман сценарийді қайта жазды, "бірнеше беттен артық өзгертпеді, содан кейін барлық студиялар оны алуға құштар болды". Санденс рөліне Стив Маккуин мен Уоррен Битти де қарастырылды, бірақ екеуі де бас тартты, Битти бұл фильмтің "Бонни мен Клайд" фильміне тым ұқсас екенін айтты. Голдманның сөзіне сенсек, Маккуин мен Ньюман екеуі де сценарийді бір уақытта оқып, фильмде түсуге келісті. Бірақ Маккуин Ньюманмен келіспеушіліктерге байланысты фильмнен бас тартты. Екі актер кейін 1974 жылы "Қола жанып тұрған тозақ" атты апат фильмінде бірге ойнады. Редфорд сценарийді ұнатып, рөлді қабылдады. Этта Плейс рөліне Жакелин Биссет те үміткер болған. Фильм түсірілген жерлер: Графтоннің тастамал қалашығы, Сион ұлттық паркі, Сноу-Каньон мемлекеттік паркі және Сент-Джордж қаласы. Бұл аймақтар бүгінде танымал кино туризмінің орталықтары болып табылады, соның ішінде Ред-Каньондағы Кассиди жолы да бар.

Үй медиасы

Фильм 2000 жылдың 16 мамырында DVD форматында, сонымен қатар VHS форматында да қолжетімді арнайы басылымда жарық көрді.

Кассалық жинақ

Фильм Нью-Йорктегі екі кинотеатрда алғашқы аптасында 82 625 доллар жинады. 1969 жылдың соңына қарай АҚШ және Канададағы кинотеатрлардағы жалға алудан 15 миллион доллар табыс тапты. Fox компаниясының деректеріне сәйкес, фильмтің өзін-өзі ақтауы үшін 13 850 000 долларлық жалға алу қажет болды және 1970 жылдың 11 желтоқсанына дейін 36 825 000 доллар жинап, студияға елеулі пайда әкелді. Ақырында фильм 45 953 000 долларлық жалға алу түсімдерін қайтарды. АҚШ-та 100 миллион доллардан астам кассалық түсіммен, ол 1969 жылы шыққан ең табысты фильм болды. Францияда 1970 жылғы ең танымал фильмдердің арасында сегізінші орынды иеленді.

Сыни жауап

Кино шыққан кезде сыншылар фильмге орташа баға берді, ал Нью-Йорк пен жалпыұлттық сын-пікірлер «аралас және жағымсыз» болды, бірақ басқа жерлерде жақсырақ болды, сценарист Уильям Голдман өзінің «Мен қай өтірікті айттым?» кітабында еске алды: «Экран саудасындағы жаңа шытырман оқиғалар». New York Times киносыншысы Винсент Канби фильмнің «қатаң заманауи үлгіде өте күлкілі» екенін жазды, бірақ «фильмнің түбінде Хилл мен Голдманның өте жақсы түсірілген фильмді түсіргендерін нақты білгенімен қанағаттандыра алмайтын бір босқындық сезім бар» деді. Ол «Raindrops» сахнасын «көргендермен ойын ойнауға» тырысудың бір бөлігі ретінде сипаттады, «лирикаға қысқа жолмен» ұмтылу арқылы. Канбидің сөзіне сүйенсек, актерлер «фильмнің өзі жетілмесе де сәттілікке жетті». Time журналы фильмнің екі еркек жұлдызы «кинолық шизофрениямен ауырады» деді. «Бір сәтте олар ескі дәстүрдің шаршаған, қираған қалдықтарындай, келесі сәтте – олардың қарым-қатынасы мен диалогтары тіпті Бэтмен мен Робин эпизодынан алынған сияқты көрінетін, ашулы комедия актерлері». Time журналы «Raindrops» сахнасын және «Берт Бакарахтың ең дауыссыз дыбыс жолы» сынға алды, бұл фильмді «абсурдты және көне» еткенін айтты. Роджер Эберт фильмге 4 жұлдыздың 2,5 бағасын берді. Ол фильмнің басы мен үш басты рөлдегі актерлерін жоғары бағалады, бірақ фильм тым баяу дамып, қанағаттанарлықсыз аяқталғанын сезді. Бірақ Харриман өзінің тобын жалдағаннан кейін Эберт фильмнің сапасы нашарлағанын ойлады: «Хилл осы сахналар үшін компаниясын жергілікті жерге алып баруға көп ақша жұмсаған сияқты, және ол Голливудқа оралғанда оларды соңғы нұсқадан алып тастауға батылмады деп ойлаймын. Сондықтан «Супертоп» біздің кейіпкерлерімізді тынымсыз қуалайды, біз фильмнің қаншалықты жақсы басталғанын ұмытып кеткенше».

Мұра

Уақыт өте келе, көрнекті американдық киносыншылар фильмге көбінесе жағымды баға берді. Rotten Tomatoes 60 рецензия негізінде фильмге 88% мақұлдау рейтингісін және 8.2/10 орташа балын берді. Сайттың сыншылардың консенсусы былай деді: "Пол Ньюман мен Роберт Редфордтың есімдері мәңгілікке сақталған жұбы, тартымды сценарийі және Берт Бачарахтың музыкасының арқасында "Бутч Кэссиди және Санденс Кид" 1960-шы жылдардың соңындағы американдық киноның ең маңызды туындыларының бірі болып саналады". Америка Жазушылар Гильдиясы сценарийді барлық уақыттардағы 101 ең ұлы сценарийдің тізімінде 11-орынға қойды. Фильм "Alias Smith and Jones" телесериалына әсер етті, онда Пит Дуэл мен Бен Мерфи заңнан тыс өмір сүріп, кешірім алуға тырысатын басты рөлдерді ойнады. "Botch Casually and the Somedunce Kid" атты пародия Mad журналында жарияланды. Оны Морт Драккер суреттеді, ал Арни Коген жазды, 136-шы нөмір, 1970 жылдың шілдесі. 1976 жылы фильмнің теледидарлық жалғасы шықты. "Wanted: The Sundance Woman" фильмінде Этта Плейс рөлінде Кэтрин Росс белсендірек көрінеді. 1979 жылы "Бутч пен Санденс: Ерте күндер" атты алдын-ала түсірілген фильм шықты, онда Бутч Кэссиди рөлін Том Беренджер, ал Санденс Кид рөлін Уильям Кэтт ойнады. Фильмді Ричард Лестер түсірді, ал сценарийін Аллан Бернс жазды. Алғашқы фильмдің сценарий авторы Уильям Голдман атқарушы продюсер болды. Джефф Кори түпнұсқа фильмде де, алдын-ала түсірілген фильмде де ойнаған жалғыз актер болды.

Теледидарлық бейімдеу

2022 жылдың қыркүйегінде Amazon Studios фильмнің телевизиялық нұсқасы дайындалып жатынын хабарлады, оның басты рөлдерін Реже Жан Пейдж мен Глен Пауэлл сомдайды. Джо мен Энтони Руссо өздерінің AGBO өндіріс компаниясы арқылы атқарушы продюсерлер болады.