Кіріспе

Шотландияның мемлекеттік газ жеткізушісі (1949-1973) Шотландияның газ басқармасы - Шотландиядағы өнеркәсіп пен үйлерге жарық пен жылу үшін газ жеткізуші мемлекеттік коммуналдық кәсіпорын. Басқарма 1949 жылы 1 мамырда құрылды және 1973 жылы Британдық газ корпорациясының аймағына айналған кезде таратылды.

Британдық газ өнеркәсібінің бір бөлігін мемлекет меншігіне алудан туындайтын мәселелер

Басқарманың алғашқы төрағасы сэр Эндрю Клоу болды, ол бас штабты 25 Drumsheugh Gardens және 12 Rothesay Terrace Edinburgh мекен-жайларында орнатқан. Ол 1956 жылдың 30 сәуіріне дейін қызмет етті. Жоғары басшыларға жазған соңғы хаттарында ол екі жүзден астам тәуелсіз кәсіпорынның бақылауын орталықтандыру тәжірибесі туралы айтты. Мақаланың қалған бөлігі осы хаттан алынған және түсіндірме жазбаларды қамтиды.

Газ кәсіпорындарының функциялары

Әр кәсіпорын көмір газын өндіру және жер асты құбырлары арқылы ішкі, коммерциялық және өнеркәсіптік тұтынушыларға тарату, сатуды ынталандыру, қаржы және т.б. қызметтерін атқарды. Кейбір жұмыстар өмір сүру үшін тым кішкентай болды, ал Вигтондағы жұмыс жабылды. Бұрын бәсекелес болған кәсіпорындарды олардың тарату жүйелерін байланыстыру арқылы басқарушылық және физикалық жағынан біріктіруге бола ма екендігін анықтау үшін зерттеулер жүргізілді.

Шотландиялық газ кәсіпорындарының меншік құқығы

Ірі газ кәсіпорындарының көпшілігі жергілікті билік органдарына тиесілі және көптеген тәжірибелі және талантты инженерлерді жұмыспен қамтыған. Алайда, сол билік орындары электр энергиясын өндіруші және жеткізуші компаниялардың (газ өнеркәсібінің басты бәсекелестері) иелері болды; жергілікті билік орындары бәсекелестікті ынталандырудың қажеті жоқ деп санайды.

Соғыстан кейінгі мәселелер

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бірден құбырлар мен басқа да материалдар жетіспей қалды. Газ құбырларының көбісі құйма темірден жасалып, көбінесе буындарында ағып кететін. "Газ үшін есептелмеген" (сығындыру және басқа да шығындар) шынымен 25% деп бағаланды. Құбырларды жөндеу және ауыстыру қауіпсіздік себептерімен бірінші кезекте қарастырылды. Алдын алу жұмыстары аз жүргізілді; тарату инженериясы әдетте ақаудың анықталуымен басталды. Көптеген газ станциялары дұрыс қызмет етпеген, көмір мен кокстау газының бағасы көтеріліп, мердігерлер жетіспеген және шотландтық рейтинг жүйесі сол кезде "пайдалар шығын сияқты зиянды болуы мүмкін" болды.

Шығынға негізделген баға белгілеу

Газ тарифтері туралы төраға "бұл тарифтерді тұтынушылар арасында жеке шығындарын бағалауға жақын етіп бөлу керек және жеке компаниялардың ұқсас жағдайдағы тұтынушылар арасында кемсітушілікке жол бермеуі керек" деп жазды. Бұл мемлекеттік өнімнің бағасы мүмкіндігінше нақты бағаны көрсетуі тиіс деген түсінікке сілтеме болды (баға мен құнға баға модель). Бұл "базар төлейтін" бағаны, яғни осы клиентті ұстап қалу үшін жеткілікті бәсекелес артықшылықты қамтамасыз ететін ең жоғары бағаны, осылайша тұтынушының барлық артықшылығын ұстап алудың еркін нарықтық тұжырымдамасына өте қайшы келеді.

Нарық үлесін жоғалту

Шотландияда мұнай бағасының төмендеуіне байланысты газ өнеркәсіптік нарықтағы үлесін жоғалтып жатты. Елдегі ең ірі мұнай өңдеу зауытының бірі өнеркәсіптік белдеудің ортасында орналасқан. Электрмен жылыту әртүрлі формада салыстырмалы түрде арзандағандықтан, отандық тұтынушылар газ бағасына деген сезімталдықтарын арттыра бастады. Соғыстан кейінгі жаңа үйлер құрылысы газ желілері жетпейтін, негізінен жасыл далалық жерлерде бұрын-соңды болмаған деңгейде болды. Инвестициялардың қайтарылуына қатысты мемлекеттік ережелер желілерді кеңейтуді мүмкін емес қылып қойды, бұл да газ бен электр энергиясын жеткізушілерге зиян келтірді.

Кадр мәселелері

Төраға өзінің мұрагерлік алған қызметкерлерінің техникалық біліктілігіне сенімді болса да, бұрынғы иелерінен айырмашылығы, газды "танымдық жарнама және көрініс, сұраныс пен сату" арқылы және "отандық тұтынушылармен, жергілікті билік органдарымен және әртүрлі тұлғалармен көбірек байланыс орнату" арқылы сатуды насихаттау қажет екенін мойындады. Осыған дейін өнеркәсіпті негізінен инженерлер басқаратын, олардың мақсаты - газды барынша арзандату, қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін сұранысты әрдайым қанағаттандыру керектігін ескеру.

Басқарушылық басымдықтар

Қандай себеппен болмасын, оны жеткізуден бас тарту ауыр зардаптарға әкелді. Бұл тек заң бойынша жауапкершілікті бұзу үшін қылмыстық жауапкершілікке тартуға әкеп соғады, сонымен қатар, әр үйге барып, барлық газ крандарының (оның ішінде үйге негізгі газ жеткізу) жабылғанын қамтамасыз ету керек. Бұл процедурада құбырларды тазалау қажет, газ бен ауаның жарылғыш қоспасы қайтадан қысымға толу алдында алынып тасталады. Ақырында, әр үйге қайтадан барып, қауіпсіз түрде электр қуатын қалпына келтіруді қамтамасыз ету керек болды. Нәтижесінде инженер-басқарушы жеткізудің үздіксіздігін қамтамасыз ету және сұраныспен жеткізуді сағаттық негізде теңестіру туралы көбірек ойлады. Оның бұл күрделі жұмысына қоса, газды әлеуетті тұтынушылармен жеке байланыста болып "сату" міндеті де жат еді. Төраға "реорганизацияның үлкен жұмысының әсері, әсіресе үлкен орындарда, менеджерлерге жұмыс орнында жүріп-тұруға және басқалармен жиі және тығыз байланыста болуға аз уақыт қалдыруда, олар мейлі, отынмен жұмыс істегендер болсын, не машинисттер болсын, не мейнлейлер болсын, не метрлерді оқығандар болсын, қандай қызмет атқарса да". Клиенттермен байланыс туралы айтылмаған.

Өнеркәсіптік қатынастар

Төраға Басқарманың кәсіподақтармен жақсы қарым-қатынасына тоқталып, жалақыны көтеруді құптай отырып, жалақы келіссөздері ұлттық деңгейде (Газ кеңесі) жүргізілгеніне және жалақының "тұрмыс құнының және біздің (Шотландияның) жағдайымыздың ақтауынан жоғары" екеніне наразылық білдірді. Ол өзінің кетуін газ бағасының өсуімен атап өту керектігіне өкініш білдірді.

Соңғы ойлар

Төраға өз баяндамасын қорытындылай келе, "бірінші деңгейдегі зауыт, бірінші деңгейдегі газ және кокс, бірінші деңгейдегі кеңсе мен шоу-зал, бірінші деңгейдегі қаржы жүйесі - бәрі мақтауға тұрарлық. Бірақ осы және басқа да көптеген құрылғылар, егер оларды пайдаланатындар өздерінің кәсіби біліктілігіне арнау сезімін және Вордсворт "адамзаттың үндемейтін, қайғылы музыкасы" деп атаған нәрсені жарықтандыруға деген құштарлықты қосымаса, азғана пайда әкеледі".