Кіріспе
жоқ Санта Клаусты бейнелейтін фильмдер Рождестволық фильмдер жанрының өздерінің кіші жанрын құрайды. Санта-Клаустың алғашқы фильмдері Санта-Клаустың балаларды Рождество қарсаңында аралауының қарапайым сюжеттерімен айналысады. 1897 жылы Санта Клаус шұлық толтыруы атты қысқа фильмде Санта Клаус шұлықтарды ойыншықтарынан толтырады. 1898 жылы "Санта-Клаус және балалар" атты тағы бір фильм түсірілді. Бір жылдан кейін Джордж Альберт Смит режиссерімен Санта-Клаус (немесе Ұлыбританияда Санта-Клаустың сапары) атты фильм түсірілді. Бұл суретте Санта Клаус от жағылған бөлмеге кіріп, ағашқа кесуді бастайды. Содан кейін ол балалардың шатырдың шатырынан асып қойған шұлықтарын толтырады. Артқа қарай жүріп, жұмысына көз жүгірткен соң, ол кенеттен отқа қарай жүгіріп, түтіндікке қарай жоғалады. 1900 жылы Санта Клаустың сапарында екі кішкентай баланың анасының аяғына тізе бүгіп, дұға еткен көрінісі бар. Анасы балаларды төсегіне тығып, бөлмеден шығып кетеді. Санта Клаус кенеттен балалар бөлмесінің терезесінен тыс жерде шатырда пайда болады да, шатырдың ішіне кіреді. Ол түтіндікке түсіп, кенеттен балалардың бөлмесіне шатыр арқылы кіреді. Ол сыйлықтарды таратады және құпия түрде сыйлықтармен толы Рождество ағашының пайда болуына себепші болады. Сценаның соңында балалар оянып, шатырға жүгіріп барады, бірақ аяғынан ұстап алу үшін тым кеш болды. 1909 жылы Д. Гриффит түсірген "Санта-Клаусқа тұзақ" атты фильмде балалар Санта-Клаусты ұстауға тұзақ құрғанын көрсетеді, бірақ оның орнына оларды және аналарын тастап кеткен әкелерін ұстайды, бірақ ол байлық мұра еткенін білгеннен кейін үйді ұрлауға тырысады. 1925 жылы 29 минуттық үнсіз фильм түсірілген, зерттеуші / деректі фильм түсіруші Фрэнк Е. Клейншмидттің "Санта-Клаус" атты фильмінде Санта-Клаус өзінің шеберханасында көршілері Эскимоларға барып, оның бұғыларын күтіп жүр. Бір жылдан кейін De Forest Phonofilm компаниясында дыбыспен тағы бір фильм түсірілді. Жылдар бойы түрлі актерлер қызыл костюмді киіп жүрді (төменде талқыланғандардан басқа), соның ішінде Лидхам Банток Санта-Клауста (1912), Монти Вулли өмір сегіз жарымда басталады (1942), Альберто Рабаглиати Демалыс бұл шамамен болған жоқ (1966), Дэн Айкройд сауда орындарында (1983), Ян Рубс бір сиқырлы Рождествода (1985), Дэвид Хаддлстон Санта-Клауста: Кинода (1985), Джонатан Тейлор Томас Мен Рождествоға үйде боламын (1998), және Эд Аснер Санта-Клаустың тарихы (1996), Зәйтүн, басқа бұғылар (1999), Элленнің алғашқы Рождествосы (2001), Эльф (2003), Регулярлы шоу: Рождестволық арнайы (2012), Эльф: Баддиның музыкалық Рождествосы (2014), Санта-Көк: біздің иттерімізді ұрлады: қуанышты ит! және Рождестволық оқиға (екеуі де 2017).
Motion pictures featuring Santa Claus constitute their own subgenre of the Christmas film genre. Early films of Santa revolve around similar simple plots of Santa's Christmas Eve visit to children. In 1897, in a short film called Santa Claus Filling Stockings, Santa Claus is simply filling stockings from his pack of toys. Another film called Santa Claus and the Children was made in 1898. A year later, a film directed by George Albert Smith titled Santa Claus (or The Visit from Santa Claus in the United Kingdom) was created. In this picture, Santa Claus enters the room from the fireplace and proceeds to trim the tree. He then fills the stockings that were previously hung on the mantle by the children. After walking backward and surveying his work, he suddenly darts at the fireplace and disappears up the chimney. Santa Claus' Visit in 1900 featured a scene with two little children kneeling at the feet of their mother and saying their prayers. The mother tucks the children snugly in bed and leaves the room. Santa Claus suddenly appears on the roof, just outside the children's bedroom window, and proceeds to enter the chimney, taking with him his bag of presents and a little hand sled for one of the children. He goes down the chimney and suddenly appears in the children's room through the fireplace. He distributes the presents and mysteriously causes the appearance of a Christmas tree laden with gifts. The scene closes with the children waking up and running to the fireplace just too late to catch him by the legs. A 1909 film by D. W. Griffith titled A Trap for Santa Claus shows children setting a trap to capture Santa Claus as he descends the chimney, but instead capture their father who abandoned them and their mother but tries to burglarize the house after he discovers that she inherited a fortune. A 29 minute 1925 silent film production titled Santa Claus, by explorer/documentarian Frank E. Kleinschmidt, filmed partly in northern Alaska, feature Santa in his workshop, visiting his Eskimo neighbors, and tending his reindeer. A year later, another movie titled Santa Claus was produced with sound on De Forest Phonofilm. Over the years, various actors have donned the red suit (aside from those discussed below), including Leedham Bantock in Santa Claus (1912), Monty Woolley in Life Begins at Eight thirty (1942), Alberto Rabagliati in The Christmas That Almost Wasn't (1966), Dan Aykroyd in Trading Places (1983), Jan Rubes in One Magic Christmas (1985), David Huddleston in Santa Claus: The Movie (1985), Jonathan Taylor Thomas in I'll Be Home for Christmas (1998), and Ed Asner in The Story of Santa Claus (1996), Olive, the Other Reindeer (1999), Ellen's First Christmas (2001), Elf (2003), Regular Show: The Christmas Special (2012), Elf: Buddy's Musical Christmas (2014), Santa Stole Our Dog: A Merry Doggone Christmas!, and A StoryBots Christmas (both 2017).
Сантаның шығу тегі
Санта-Клаус туралы кейбір фильмдер оның шығу тегін зерттеуге тырысады. Олар балалардың Санта-Клаус туралы сұрақтарына жауап береді. Екі Rankin / Bass stop motion анимациялық теледидар арналары осы мәселені қарастырды: біріншісі, Санта Клаус қалаға келеді (1970), Микки Руни Крис Кринглдің дауысы ретінде, жаман Бургермейстер Мейстербургер балаларға олармен ойнауға тыйым салғанға қарамастан, Санта балаларға ойыншықтар қалай жеткізетінін көрсетеді; және екіншісі, Санта Клаустың өмірі мен оқиғалары (1985), Л. Франк Баумның 1902 жылғы сол есімді балалар кітабына негізделген, Санта Клаусты ақыры оған өлместік сыйлаған мифтік жаратылыстардың жинағы тәрбиелегенін көрсетеді. Баумның кітабының тағы бір анимациялық нұсқасын 2000 жылы Глен Хилл жасаған, ал кітап 1994 жылы Shounen Santa no Daibôken (Жас Сантаның оқиғалары) аниме сериясының және The Oz Kids Who Stole Santa? (1996) деген мақаласында Бұл фильмдердің ешқайсысында да Санта Клаустың қасиетті шығу тегі туралы айтылмаған. 1985 жылы түсірілген Санта Клаус: Фильм 1978 жылы шыққан Супермен: Фильм фильмінен әсер алған. Девид Хаддлстон Санта Клаус рөлінде, британдық актриса Джуди Корнвелл оның әйелі Аня рөлінде, Санта мен Аняны Вендекум деп аталатын эльфтер кланы қалай тапқанын көрсетеді. Дадли Мур - Патч, оқиғаның басты кейіпкері және басты назарында; Бурджесс Мередит олардың дана көшбасшысы, Ежелгі, Клаустың ежелгі пайғамбарлықтың орындалуын білдіретінін, ол "Таңдалған" ретінде тағайындалғандығын, оның миссиясы әлемнің барлық балаларына эльфтердің ойыншықтарын жеткізу болады. Фильмнің прологында Клаус пен Аня өздерінің туған ауылында Санта сияқты міндеттерді орындайды және Сантаның қасиетті шығу тегін қатты көрсетеді. 2019 жылы Netflix-тің анимациялық Рождестволық комедиясы Клаус, сонымен қатар Сантаның шығу тегі туралы өз баяндамасын ұсынады. Онда Джеспер Йохансен, пошта генералының (Жейсон Шварцман ойнады) балалық шағына қарай шағылған ұлы, соңғы пошташы ретінде Смееренсбургтің оқшау қаласына жіберіледі. Ол жерде Джеспер жергілікті отбасылық қақтығыстың салдарынан қала тұрғындарының хат жазуға немесе алмасуға уақыт жоқ екенін біледі. Ол жерде ол ағаш кесу және ойыншықтар жасау үшін шебер қолы бар, қайғылы өткені бар, қатал оқшаулаушы ретінде бейнеленген титулдық Санта-Клауспен (Дж.К.Симмонс ойнады) қарсылық танытады. Олар Смеренсбургтегі қақтығысты тоқтатуға ғана емес, сонымен қатар мерекелік дәстүрдің ең сүйіктісін де жасады.
Сұрақ қою және сену
Санта Клаустың тағы бір жанры оның бар екендігіне күмәнді жоюға тырысады. Мұндай фильмдердің бірі - "Қыш бабайға сенбейтін кішкентай қыз" (1907) деп аталады. Ол күмәнді, өйткені Санта ешқашан оның отбасына кедейлік салдарынан келген емес. 34-ші көшедегі керемет (1947) - Натали Вудтың Сьюзан Уокер рөлінде жас Сюзанның сенбеушілігіне байланысты, оның анасы (Морин О'Хара) мейірімді қартты (Эдмунд Гвенн, ең жақсы қосалқы актер үшін академиялық сыйлықты жеңіп алған) Мейсидің Санта-Клаусын ойнауға жұмысқа алады; ол кейіннен Сюзанды өзі шынымен де Санта екеніне сендіреді. One Magic Christmas (1985) Санта-Клаусты Рождество періштелерінің (өлген адамдар) орнына елфтердің орнына, ол адамдардың Рождестволық рухын қалпына келтіруді тапсырады. Ол Гидеонды (Гарри Дин Стэнтон) өмірдің практикалық жағына тым көп алаңдайтын және қайырымдылық жасамайтын әйелге (Мэри Стинбурген) тағайындайды. Гидеон оған күйеуін өлтірген банкті тонаушы өлтіреді, ол оған көмектесуді елемеді, және кішкентай қызын Сантаға алып барады, ол оған анасы бала кезінде жіберген соңғы хатты береді және оны өзіне беруін айтады. Бұл оның рухын қалпына келтіреді және оған күйеуі мен үмітсіз адаммен бірге Рождествоны өткізуге мүмкіндік береді, ал ол Санта-Клаусты сәлемдеп, оның ағашының астына сыйлықтар қояды. Polar Express (2004), сол есімді балалар кітабына негізделген, сонымен қатар Том Хэнкс жүргізген сиқырлы пойыз күмәнді баланы Солтүстік полюске Санта-Клаусқа бару үшін тасымалдаған сияқты сенімі бар мәселелер мен сұрақтармен айналысады. Иә, Вирджиния (2009) - бұл жас қыз Вирджиния О'Хенлонның шын оқиғасына негізделген анимациялық мерекелік телеспец. Газет редакторы оған Сантаның бар екендігін айтады: "Ол өмір сүреді, ол мәңгі өмір сүреді". Франсис Фарселл Черч - бұл шын өмірдегі редактор, оны арнайы фильмде Чарльз Бронсон ойнады.
Қаһарман ретінде Санта
Кейбір ғылыми-фантастикалық B фильмдерінде Санта-Клаус супергерой түріндегі кейіпкер ретінде бейнеленеді, мысалы, Мексикада шығарылған Санта-Клаус атты 1959 жылғы фильмде Хосе Элияс Морено Санта-Клаус ретінде. Бұл фильмде Санта-Клаус сиқыршы Мерлинмен одақтасып, Сантаны тұзаққа түсіруге тырысатын шайтанмен шайқасады. South Park телешоуында Санта-Клаус жиі атыс қаруымен бейнеленеді; "Қызыл шлейф төмен" эпизодында ол Иракқа Рождествоны әкелуге тырысу үшін ирақшылармен шайқасады. "Ауылдағы жәндіктің Рождествосы" эпизодында ол антихристті туғызуға тырысқан шайтандық жануарларды ұрып-соғу үшін жауынгерлік сапқышты қолданады. Санта (Ник Фрост ойнады) "Доктор Ху" сериясының "Жәннәттегі өлім" деген бөлімінің соңында қысқаша пайда болды. Келесі эпизодта, ол 2014 жылғы Рождестволық арнайы "Соңғы Рождество" ретінде қызмет етті, ол көбірек көрнекті рөл ойнады. Ақырында оның қасындағы көріністердің кейіпкерлер ортақ түс көріп жатқаны және ол олардың өлімге ұшырамай оянуларына көмектесуге тырысатын олардың сана-сезімі екені анықталады. Эпизодтың соңында ол Доктор мен Клараны ойға түсіріп, екеуін қайта біріктіреді.
Санта-Клаустың мұрагерлігі
Бір фильмдердің бір түрі Санта Клаустың тарихи тұрғыдан бір ғана адам емес, бірнеше адам екенін көрсетеді. "Эрнест Рождествоны құтқарады" (1988) фильмінде Эрнест П. Уоррелл (Джим Варни) Флоридадағы балалар шоусының жүргізушісі Джо Карратерсті (Оливер Кларк) келесі Санта-Клаус болуға сендіру үшін Санта-Клаустың, яғни Сет Апплегейттің (Дуглас Сил) сынағына қосылады. The Santa Clause (1994) фильмінде Тим Аллен Скотт Кальвин рөлін ойнайды, ол кездейсоқ Санта Клаустың үйінің шатырынан құлап кетуіне себепші болады. Ол Санта-Клаустың костюмін киіп алғаннан кейін, келесі Санта-Клаус болуға келісімшарт бойынша міндетті болады. Басында қарсылық білдіргенімен, келесі жылы оның сыртқы келбеті орташадан аңызға айналады: ол семіреді, шашы ақтайды және оның сакасы сиқырлы түрде бақылаусыз өседі. Ақырында ол жаңа рөлін жақсы көреді. 2001 жылы "Менің атым Клаус" атты арнайы теледидар бағдарламасында Луси Каллинс ролінде Вупи Голдберг ойнайды. "Еврейлік балға" (2003) ролі бойынша Санта Клаустың рөлі дәстүр бойынша әкеден балаға беріледі. Жүйе билік басына келген Сантаны оның ұлы Дамиан өлтірген кезде бұзылады, ол сол жағдайды Ханука мен Кванзаа мерекелеріне шабуыл жасауға пайдаланады. 2011 жылы шыққан "Артур Рождество" анимациялық фильмі Санта Клаустың династия ретінде суреттеледі. Бірінші "Санта", Қасиетті Николай, Солтүстік полюсті құрды және 70 Рождестводан кейін оның ұлына атақ пен жауапкершілікті тапсырды, содан кейін оның ұлы оны ұлына тапсырды және т.б. Фильмде қазіргі Санта бастапқыда зейнеткерлікке шығуға қарсы тұрады, өйткені ол Санта болмаса не болатыны туралы уайымдайды.
Жалған Санта
Бірнеше фильмдер жасалды, олар алдап жүрген Санта-Клаустың билікті өз қолына алғанының салдарын зерттейді. Жалған Санта-Клаусты көрсететін алғашқы фильмдердің бірі - Фредерик Арнольд Кумер жазған 1914 жылғы үнсіз фильм, "Жылымсыз Санта-Клаустың оқиғасы". Бұл фильмде жалған Санта барлық Рождестволық сыйлықтарды ұрлап алады және әуесқой детектив Октавиус (Герберт Йост ойнады) оларды қалпына келтіруге тырысады. Ең атақты қалжыңшы 1966 жылы доктор Сьюстың 1957 жылғы балалар кітабына негізделген мультфильмде пайда болады. Гринч, түкті және қарапайым мінезді жаратылыс, Кімнің кімнің Рождествосын ұрлап, сыйлықтарын, тамағын және әшекейлерін ұрлап, ұрлауға тырысады, бірақ оларды тойлаудан тоқтатпайтынын көргенде, жүрегі өзгерді. Бұл анимациялық фильм 2000 жылы жанды экшн фильмге айналдырылды, оны Рон Ховард режиссерлік етті және Гринч роліне Джим Керриді алды. 2018 жылы Гринчтің дауысы ретінде Бенедикт Камбербэтчтің қатысуымен CGI көркем фильмі түсірілді. Тағы бір мейірімді емес қалжыңшы 1983 жылы "Рождестволық әңгімеде" (A Christmas Story) Индиана штатының Холман қаласындағы Хигби дүкеніндегі (Кливленд, Огайо қаласындағы шынайы дүкен) қанағаттанбаған сауда орталығы Санта ретінде пайда болады. Джефф Гиллен ойнайды, Санта өмірден үлкен тұлға ретінде бейнеленеді, ол балаларды көңілдестірудің орнына қорқытады. Гилленнің өнер көрсетуі сауда орталығының Сантасы шынайы емес деген теорияға сенім береді. Жақында тағы бір бұрмалы сауда орталығы Санта Билли Боб Торнтонның Bad Santa (2003) фильмінде ойнады, бұл фильм әдетте отбасылық Диснейдің "жаман пресс" -ін алды. Тим Бертонның "Шырша алдындағы қорқынышты түс" (1993) атты музыкалық фильмінде Джек Скеллингтон, Хэллоуин қалашығының құйрық патшасы, Рождество қалашығына кездейсоқ келгеннен кейін Санта Клаус болғысы келетінін көрсетеді. Halloween Town тұрғындары Сантаны тұтқындағаннан кейін, олар Рождествоны апатты нәтижелермен басып алуға тырысады; балалар Джектің Хэллоуин тақырыбындағы сыйлықтарынан қорқады, ал нағыз Сантаны Оги Буги өлтіруге жақындады. Мұнда Сантаның дауысын Эд Айвори, ал видео ойындардың қосалқы нұсқасында Кори Бертон орындайды. 2002 жылы "Қысқаша өмір 2: Миссис Клаус, Скотт Кальвин (Тим Аллен) Солтүстік полюсті тастап, әйел табуы керек, сондықтан оның бірінші эльфы пластикалық ойыншықты Сантаны Кальвиннің өмірлік өлшемді робот клонына айналдырады. Робо-Санта Рождество ережелерін сөзбе-сөз түсіндіреді, әлемдегі барлық балалар әдепсіз екеніне сенімді болады, Солтүстік полюсті латын америкалық диктатор сияқты киіп, басқарады, алп ойыншық солдаттар армиясын құрастырады. Келвин әйелімен оралғанда, ол Рождествоны қайтадан басқару үшін клонын жеңуі керек. 2006 жылы шыққан "Құтты бауыр 3: Қашу шарты" фильмінде Мартин Шорт Джек Фрост ретінде көрінеді, ол Санта-Клаусқа қызғанышпен қарайды. Ол Скотт Кальвиннің рөлін тартып алады, Рождествоны "Frostmas" және Солтүстік полюсті Диснейлік туристік курортқа айналдырады және әлемнің балаларын ата-аналары одан сатып алуы керек ойыншыққа тәуелді етеді. 2007 жылы Фред Клауста Винс Вон Сантаның қызғаныш ағасының рөлін ойнады, ол Санта мен Рождествоны жек көреді. Ол ағасын (Пол Дьяматти) оған бизнес үшін үлкен ақша сомасын беруге көндіреді, ал ол керісінше Полюске келіп, Рождествоға дайындық жасауға көмектесуі керек. Фред ағасын бүлдіріп, әлемдегі барлық бүлдіршіндерді жақсылар тізіміне енгізеді. Бұл арада Сантаны жек көретін тағы бір адам (Кевин Спейси) Сантаны тексеріп, оны және эльфтерді жұмыстан шығару үшін сылтау іздеп жүр. Санта арқасын жарақаттағанда, Фред Рождествоны құтқару үшін сыйлықтарды жеткізуі керек. Басқа, қараңғы алдап жүргендер бес фильмнің алғашқы үш фильмі сияқты слэшер фильмдерінде пайда болды. Тыныш түн, Өлімге әкелетін түн сериясы, Санта Клаус және Сантаның өлтіруі, және қысқа " және үй арқылы", қорқынышты антология фильмінің бөлігі Криптадан әңгімелер (1972) және кейіннен 1.2 сериясы ретінде қайта жасалды және Робер Земекис HBO телесериалы үшін дәл сол атты. Екі нұсқа да "Тауылдан шыққан әңгімелер" комиксінен шықты. Дэвид Говард Торнтон Арт клоун ретінде Санта Клаус костюмімен "Террифиер 3" трейлерінде көрінеді, бұл фильмде Дэниел Роубек Санта Клаус ретінде де көрінеді.