Кіріспе

1994 жылы Джон Паскиннің режиссерлік еткен фильмі.

Фильм бастапқыда «Голливуд Пикчерс» туымен шығару жоспарланған, бірақ балалар арасындағы жағымды сынақ көрсетілімдерінен кейін «Уолт Дисней Пикчерс» туына ауыстырылды.

Сюжет

37 жастағы Скотт Кальвин – Иллинойс штатындағы Лейксайд қаласындағы ойыншық компаниясының маркетинг директоры, ол 8 жасар ұлы Чарлимен бірге Рождество кешін өткізуге дайындалуда. Скотт Чарлидің өзі сенбесе де, Санта Клаусқа деген сенімін сақтауын қалайды. Скотттың бұрынғы әйелі Лора және оның психиатр күйеуі доктор Нил Миллер кішкентай кезінен Сантаға сенуді тоқтатқан және Чарлидің де солай жасауы керек деп есептейді. Деннидегі кешкі астан кейін (Скотт үйдегі кешкі асты кездейсоқ күйдіргеннен соң) Скотт пен Чарли сол түні шатырдағы дауыстан оянады. Тергеу кезінде Скотт Санта Клаусты қорқытып, ол шатырдан құлап, қаза табады. Сантаның денесі жоғалып кетеді, артында қызыл костюм мен визит карточкасы қалады. Карточкада егер оған бір нәрсе болса, біреу костюмді киіп, ал бұғылар не істеу керектігін білетіні жазылған. Скотт пен Чарли Сантаның шанасын және бұғыларын шатырдан табады. Чарлидің өтінішімен Скотт көңілі толмай костюмді киіп, түннің қалған бөлігін сыйлықтарды жеткізумен өткізеді, ал бұғылар оларды Солтүстік полюске апарып жетеді. Скотт костюмді кигенімен, ол "Санта-клауза" деп аталатын заңдық ережеге бағынады және марқұм Сантаның барлық міндеттері мен жауапкершіліктерін қабылдайды. Бас эльф Бернард Скоттқа алғыс айту күні Солтүстік полюске хабарласу алдында істерін ретке келтіру үшін он бір ай уақыт береді. Керексіздіктен шарқап, Скотт өзіне берілген пижаманы киіп, ұйықтап қалады. Ертесіне Скотт өз төсегінде оянады және бәрі түс болды деп ойлайды, бірақ ол әлі де берілген пижама киіп жатқанын түсінеді. Чарли әкесінің жаңа Санта Клаус болғанына қуанышты, бұл Лора, Нил және мектеп қызметкерлерін алаңдатады. Скотт Чарлидің жаңадан тапқан құлшынысын жоймау үшін, Солтүстік полюске сапарын құпия ұстауын сұрайды. Келесі жыл ішінде Скотттың өмірі күрт өзгереді: ол салмақ жинап, тәттілерді, әсіресе сүт пен печеньелерді жақсы көреді. Ол қырқып алғаннан кейін бірден өсіп шығатын ақ сақал қояды, ал шашын бояуға тырысқанда да ақ түске айналады. Компаниямен кездесу кезінде Скотт Сантаның әскери танкте отырған суретін көрсетіп, ойыншық әскери танкты жарнамалау ұсынысына ашуланады. Скотт "жаман" және "жақсы" балаларды есімдерімен атап, оларды көргенде еске ала бастайды. Лаура мен Нил Чарлидің футбол матчында балалардың Скотттың құшағына отыруды қалайтынын көргеннен кейін, Скотт Чарлиді қасақана жаңылыстырып жатыр деп санайды және судья Скотттың кездесу құқығын тоқтата тұруға шешім қабылдайды. Алғыс айту күнінде қатты күйзелген Скотт Лаура мен Нилдің үйіне барып, Чарлимен соңғы рет кездесуге келді. Чарли Скоттқа өзінің әлемдегі балалар үшін қаншалықты маңызды екенін түсінуге көмектесу үшін, оған сиқырлы қар шарын (Бернардтан сыйлық) көрсетіп, Скотты ол шынымен де Санта екеніне сендіреді. Лора мен Нил Скотқа Чарлимен жеке сөйлесуге мүмкіндік бергенде, Бернард пайда болып, әке мен ұлын Солтүстік полюске тасымалдайды. Скотт Чарлиді ұрлады деп ойлап, Лора мен Нил полицияға хабарласады. Скотт Чарлимен бірге сыйлықтарды жеткізуге шығады. Лора мен Нилдің үйіне жеткенде, Скотты үй ішінде ұстайды, ал Чарли оны санада күтеді. Эльфтер оны түрмеден босатады. Скотт Чарлиді үйіне қайтарып, Рождество кешін Лора мен Нилмен өткізетінін талап етеді. Оның Чарлиге отбасындағы әркімнің маңыздылығы туралы айтқан шынайы сөзі Лора мен Нилді оның Санта екеніне сендіреді. Лора Скотттың кездесу құқығын тоқтататын сот құжаттарын өртеп жібереді және оған кез-келген уақытта келуіне рұқсат береді. Бернардтың айтуынша, Чарли қар шарын шайқаған сайын, оның әкесі пайда болады. Скотт кетер алдында Лора мен Нилге бала кезінен алған екі сыйлықты береді, бұл олардың Сантаға сенбеуіне себеп болды. Оның шатырдан ұшып кетуі оның жеке басын полицияға және үйдің сыртындағы куәгерлерге дәлелдейді. Скотт кеткеннен кейін, Чарли оны қар шарымен шақырады, ал Лора оларға бірге санамен барып, сыйлықтарды жеткізуді аяқтауға келіседі.

Өндіріс

Сценарийді Стив Рудник пен Лео Бенвенути жазған. 1992 жылдың қараша айында «Голливуд Пикчерз» компаниясы сценарийді Тим Алленнің басты рөлде түсу мүмкіндігі ретінде сатып алғанын хабарлады. Түсірілімдер Үлкен Торонто аймағында өтті, Оуквилл қаласы Иллинойс штатындағы Лейксайд қаласының орны ретінде таңдалды. Фильмде қолданылған бұғылардың барлығы Торонто зообагынан алынған. Солтүстік полюс сахнасында және фильмнің басындағы пойыздың барлығы «LGB» компаниясы жасаған. Билл Мюррей мен Шеви Чейске Скотт Кальвин рөлі ұсынылды, бірақ екеуі де бас тартты; Чейс кестесінің келіспеуіне байланысты, ал Мюррей «Скруджед» фильмінен кейін тағы да бір мерекелік тақырыптағы фильмде ойнағысы келмеді. Рольге Том Селек, Робин Уильямс, Том Хэнкс және Мел Гибсон да қарастырылды. Нейл Миллер рөліне Джефф Дэниелс, Стэнли Туччи және Брэдли Уитфордтар қарастырылды. Лора Миллер рөліне Патриция Ричардсон, Патриция Кларксон, Патриция Хитон және Кейт Бертон қарастырылды.

Кассалық жинақ

"Санта-Клаус" фильмі АҚШ және Канадада 145,3 миллион доллар, ал басқа елдерде 45 миллион доллар тапты, жалпы әлемдік табысы 190,3 миллион долларға жетті. Фильмнің тұңғыш аптадағы табысы 19,3 миллион доллар болды, бұл оны АҚШ кассасында 36 миллион доллар жинаған "Вампирмен сұхбат" фильмінен кейін екінші орынға шығарды. Екінші аптада 17,1 миллион доллар тауып, үшінші орынға ие болды. Ал үш күндік Алғыс айту мерекесінде 20,4 миллион доллар жинады. 2020 жылдың қараша айында COVID-19 пандемиясының салдарынан жаңа фильмдердің шығуы шектелгендіктен, "Санта-Клаус" 1,581 кинотеатрға қайта оралды және 711 000 доллар таба алды. Freeform және AMC телеарналары фильмді мерекелік маусымда рекордтық рейтингтермен көрсетті.

Сыни жауап

Rotten Tomatoes сайтында фильм 59 сынға негізделген 73% мақұлдау көрсеткішіне ие, ал орташа бағасы 5.9/10. Сайттың сыншыларының пікірі: "Санта-Клаус ешқандай талап қоймайды, бірақ ол көптеген қазіргі заманғы мерекелік фильмдерде жетіспейтін, ескі кездердің жақсы және шын жүректен келген мерекелік рухына берік негізделген". Metacritic сайтында фильмге 13 сыншының пікіріне сүйене отырып, 100 балдық шкала бойынша 57 бал берілді, бұл "аралас немесе орташа пікірлер" екенін көрсетеді. CinemaScore жүргізген сауалнама бойынша көрермендер фильмге A+ мен F аралығында "A−" деген орташа баға берді. The Oklahoman газетінің журналисі Санди Дэвис 1994 жылғы ең жақсы фильмдер тізімінде осы фильмді жалпы алғанда алтыншы орынға қойды.

Үй медиасы

Санта-Клаус VHS және лазерлік дискілерде 1995 жылдың 25 қазанында жарық көрді. Фильмнің бір сәтінде Скотт пен Лора арасында қысқа сөз алмасы болады, онда Лора Скоттқа Нилдің анасының телефон нөмірі жазылған қағазды ұсынады. Сосын Скотт: "1 800 СПАНК МЕ. Мен осы нөмірді білемін" дейді. 1996 жылы осы сөз Вашингтон штатының Стейлакум қаласынан келген бір баланың сол нөмірге қоңырау шалуына және қымбат телефон есебіне әкеп соқты. 1999 жылғы DVD нұсқасынан бастап, бұл эпизод АҚШ-тағы фильмнің барлық келешек үй медиасынан алынып тасталды (бірақ ол бұрынғы VHS және лазерлік дискілерде сақталған), сондай-ақ көптеген цифрлық жүктемелерден де жойылды. Бұл сөз Disney+ нұсқасынан да өшірілді. Телевизиялық көрсетулерде бұл нөмір 1 800 ПАУНД-қа өзгертілді. Санта-Клаустың арнайы DVD-сі 2002 жылдың 29 қазанында шықты және кең форматтағы және толық экранды нұсқаларда ұсынылды.