Кіріспе

Теренс Фишердің 1959 жылғы фильмі Баскервиллдің иттері - 1959 жылы британдық готикалық құпия фильм, режиссер Теренс Фишер және Hammer Film Productions шығарған. Бұл 1902 жылы сэр Артур Конан Дойлдың сол атты романынан алынған. Онда Питер Кушинг Шерлок Холмс, сэр Кристофер Ли сэр Генри Баскервилл және доктор Уотсон ретінде Андре Морелл рөлдерін ойнады. Бұл романның түсірілген тұңғыш түсірілімі.

Сюжет

Доктор Ричард Мортимер Бейкер-стритте Шерлок Холмс пен доктор Уотсонға қызметшінің қызын өлтіргені үшін шайтандық сэр Хьюго Баскервиллді өлтірген тозақ итінің аңызын баяндайды. Ол Холмстен досы сэр Чарльз Баскервиллдің Дартмурдағы, оның елімін қоршап тұрған Баскервилл залында жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болуын тергеуді сұрайды. Мортимер сэр Чарльздің немересі және мұрагері сэр Генридің өмірі үшін қорқады, ол Оңтүстік Африкадан оның мұрасына және Баскервилл залына иелік ету үшін келді. Холмс пен Уотсон күмәнмен қараса да, сэр Генридің бір аяқ киімі жоғалып кеткеніне шағымданғаннан кейін онымен кездесуге келіседі. Мортимер оларға Баскервиллдің мүлкі шамамен 1 миллион фунт стерлинг екенін айтады. Қауіпті тарантуланың ерекше қауіп-қатері Холмсты сэр Генридің өміріне қауіп төніп тұрғанына сендіреді. Ол Баскервилл залына өзі келе алмайтынын айтып, Холмс Уотсонды Мортимер мен сэр Генримен бірге Дартмурға жібереді. Холмс сэр Генриге қараңғы түскен соң шұңқырға шықпауды айтады. Баскервилл залына бара жатқанда үштігі сотталған кісі өлтіруші Сельден Дартмур түрмесінен қашып, бауызда жасырынғанын біледі. Баскервилл залында, бас уәзір мистер Барримор мен үй шаруасындағы ханым барримор оларға сарайды айнала қарап шығады. Сэр Гюгоның екі суреті жоғалып кетті, Барриморлар оны бірнеше ай бұрын құпия түрде ұрлап кеткенін айтады. Келесі күні сэр Генри мен Уотсон епископ Франкландпен кездеседі, ол пастор және құрт-құртты зерттеуші. Уотсон Гримпен сайындағы саздыққа қамалады да, оны Степлтон есімді фермер мен оның қызы Сесиль құтқарады. Сэри Генриді сиқырлаған қыз. Сол түні Уотсон мен сэр Генри шұңқырдағы жарықты зерттейді. Олар қысқа уақытқа көлеңкеде қашып бара жатқан бейтаныс адамға кездеседі, ал алыстағы ит айқайлайды, сэр Генриге жүрек соғысын тудырады. Уотсон сер Генриге Баскервилл залына қайтуға көмектесіп жатқанда, алыстан бір төбеде тұрған адамды байқайды. Уотсон оның Холмс екенін біледі, ол өзінің келуін жасырып, еркін тергеуді бастады. Сэр Генридің киімін киген Селденді көрінбейтін ит сойып жібереді. Холмс пен Уотсон оның ырым бойынша қиратылған денесін және сэр Угоның аңызға айналған қисық пышағын табады. Барриморлар Сельденге көмектескендерін мойындайды, ол олардың туысы еді, ол жасырынған жерінен жарықпен белгі берген сайын тамақ пен киіммен қамтамасыз етті. Холмс Барриморлар да, Селдендер де сэр Чарльздың өліміне қатысы жоқ деп сенді. Ол сондай-ақ Лондонда табылған тарантула епископ Франкландтан ұрланған деп есептейді. Ол құлпыраған қалайы кенішінде ит іздеп жүргенде, жеке қауіптен аман қалғаннан кейін, Холмс итті кімнің сер Чарльзді қуып шыққанын анықтауға мүмкіндік алады. Холмс Барримордан жоғалған портрет туралы сұраған кезде: ол ұрланған, өйткені ол сэр Хьюгоның оң қолындағы саусақтары Стейплтонның саусақтары сияқты тіктелгенін көрсетті. Ұрланған пышақты тауып, Холмс пен Уотсон сэр Генри мен Сесильді саздағы жерге дейін соғады. Сесил сэр Генриді қираған жерге алып барады, онда Холмс пен Уотсон Сесилдің өзінің ниеттерін қорқынышты сэр Генриге ашып, өзі мен әкесі де сэр Гюгоның ұрпақтары екенін және сэр Генри қайтыс болғаннан кейін мұраны өздері ретінде талап етуді жоспарлап отырғанын айтады. Иттің пайда болуы және сэр Генриге шабуыл жасауы, Холмс оны атып, кері қашуына әкеледі. Сэр Гюгоның қисық пышағымен Степлтон Уотсонға шабуыл жасауға тырысады, ол оны атып жаралайды. Жараланған ит Степлтонға шабуыл жасап, оны өлімге ұшыратады. Холмс итті өлтіреді. Сэр Генри шабуылдан зардап шекпейді, өйткені Холмс иттің қарапайым ит екенін, оны қорқыныштырақ етіп көрсету үшін маска кигенін көрсетеді. Сесил бауыздан қашып кетуге тырысады, бірақ Гримпен құйынына құлап, Холмс пен Уотсон шоққа ұшыраған сэр Генриді Баскервилл залына алып бара жатқанда, суға батып қалады. Бейкер-стритте Холмс пен Уотсонға сэр Генри Стейплтон фермасынан табылған сэр Хьюгоның ұрланған портреті беріледі.

Романнан айырмашылықтары

Романнан айтарлықтай өзгерістер бар. Олардың ішінде: ит туралы аңыз және Хьюго Баскервилл қатты өзгерген. Бастапқы романда сэр Хьюго Баскервилл ұрлаған шаруа қызының әкесі Хьюго оны ұрлаған кезде үйден тыс қалады. Фильмде әкесі Хьюгоның қызметшісі болып табылады және қызының өмірі үшін жалбарынғанда қаталдықпен қорланады. Баскервилл әкесімен бірге отқа өртеп азаптайды. Романда қыз қашып кеткеннен кейін, Баскервилл оны бауыздан қуып өтеді және Баскервиллдің серіктері қызды қорқыныштан өлгенін және Хьюгоны ит өлтіргенін табады. Фильмде Баскервилл жолдастарының наразылығына қарамастан қызды жалғыз қуып шығады. Оның иттері мен аты қорқып, ит айқайлау дыбысынан жақын маңдағы аббатхананың қираған жерлеріне жақындағанда, бірақ ол құлап түседі, қызды жаяу қуып шығады, оны ұстап алады және қаңғырағымен өлтіреді. Хьюгоны ит жазалау үшін өлтіреді. Сэр Генри романда Торонтодан келеді, ал фильмде Йоханнесбургтен келеді. Сэр Генри романдағыдай, фильмдегідей, жүрек ауруынан зардап шекпейді. Романда ырымдық құрбандық, тарантула немесе шахта шахтасы туралы ештеңе жоқ, сонымен қатар Холмс кездейсоқ үңгірге қамалып қалды деп ойланбайды. Романда, фильмдегідей, отельде сэр Генриге қарсы ешқандай әрекет жасалмайды. Романда Стейплтонның қызы емес, Мисс Стейплтон Стейплтонның әйелі болып табылады және оның қарындасы рөлін ойнайды. Ол фильмдегідей сэр Генриді жек көрмейді, ал романда әлдеқайда жанашыр кейіпкер. Романдағы Сесилдің аты Берил және ол еріксіз қатысушы. Фильмде ол әлдеқайда зұлым. Романда Мисс Стейплтон аман қалады, ал фильмде Сесил Гримпен құйынында батып қалады. Романда кездесетін инспектор Лестрейд фильмнен алынып тасталған. Романда фосфор бояуы арқылы ит "шайтанға" ұқсайды, бірақ фильмде дәл осындай әсер маска арқылы жүзеге асырылады. Аңшыны үлкен даниялық ит ойнады. Степанның жанындағы сурет романда жоқ емес, өйткені Стейплтонның қолдары - фильм түсірушілердің туындысы. Романда Франкланд епископ та, энтомолог та емес. Романдағы энтомологияның танымал маманы Франкланд емес, Степлтон. Романда Стейплтон Ватсон атып өлтіргеннен кейін өлтірілмейді; ол жай ғана жоғалады және Гримпен құйынында батып кетті деп болжанады. Доктор Мортимерге романда сэр Генриді күзетуді ешқашан тапсырған жоқ; сондықтан сэр Генри шұңқырға жалғыз шыққанда, Уотсон оны абайсыз деп есептемейді. Романдағы Мортимер - сүйкімді, амбициясыз, ой-санасы бос жас жігіт. Фильм нұсқасы әлдеқайда ескі және ол бастан-ақ қызыл селіншек ретінде күдікті күдікті болып табылады. Конан Дойл мұрагерлері "Шұңқырдың" қорқыныштылық ортасындағы табысына сәйкес жасалған өзгерістерді мақұлдамады. Алайда Кушинг өзгеріске қарсылық білдірмеді, өйткені ол Холмс кейіпкерінің сақталғанын сезінді.

Кастинг

Кушинг Шерлок Холмс туралы жақсы білетін адам еді және өзінің білімімен жобаға көмектесті. Ол әңгімелерден оқып, сценарийге егжей-тегжейлі жазбалар жазып, Холмсты әдебиеттегі анағұрлым жақын етіп суретке түсіруге тырысты. Бұл Кушингтің ұсынысы болды, ол каминге Холмс хат-хабарларын түпнұсқалық әңгімелер бойынша оған соққылық пышақпен жапсырып қойды. Алайда продюсер Энтони Хиндс атақты елікшілерді алып тастауды ұсынғанда, Кушинг қарсылық білдіріп, Холмстің бас киімдері мен құбырларын көрермен күтетінін айтты. Кушинг костюмдерді және сценарий жазушы Питер Брайанның сценариін мұқият қарап, сөздерді немесе сөз тіркестерін жиі өзгертті. Кейінірек Ли Кушингтің Холмсты бейнелеу кезінде оқып, сауық тарту, виски ішу, қағаздарды толтыру немесе басқа да нәрселерді бір уақытта орындау қабілетіне таңғалғандығын айтты. Морелл Уотсонды бейнелеу Конан Дойлдің әңгімелерінде бейнеленгенге жақын болуы керектігіне ерекше көңіл бөлді, сонымен қатар Найджел Брюстің рөлді түсіндіруімен қалыптасқан стереотиптен алыстады. Окслидің ерекше күшті дауысы болды, ол оны үлкен әсерге ие болды, микрофонның көмегісіз аудиторияны толтыра алды және Хьюго Баскервилл ретінде ең жақсы әсер етті.

Орналасқан жерлер

Фильм Сурейдегі Кобхам Комон және Френшам тоғандарында түсірілді.

Шығару

Фильм 1959 жылы 27 наурызда Лондон павильонында көрсетілді.

Сыни қабылдау

Питер Кушингтің Холмсы сол кезде жақсы пікірлер алды, Films and Filming оны "жаман, жағымсыз, Уайлд иан Холмс" деп атады, ал Нью-Йорк Herald Tribune "Питер Кушинг - күшті және ынталы Шерлок Холмс" деп мәлімдеді. Андре Мореллдің Уотсонды Найджел Брюстің комедиялық шумағына қарағанда Артур Конан Дойл ойлаған кейіпкерді әлдеқайда дәл түсіргені үшін мақтады. Time Out (Лондон) оны "Шерлок Холмс туралы ең жақсы фильм және Хаммердің ең жақсы фильмдерінің бірі" деп атады. Rotten Tomatoes сайтында 18 сыншыдан алынған пікірлер бойынша 94% мақұлдау көрсеткіші бар.

Кассалық касса

Kinematograph Weekly басылымының мәліметінше, фильм 1959 жылы британдық кассада "орташадан жақсы" орындалды.