Жедедая Стронг Смит: Америка саяхатшысы және шекараны зерттеушісі

Кіріспе

Америкалық зерттеуші (1799–1831)
Нью-Гэмпшир штатынан АҚШ өкілі

Джедедия Стронг Смит (6 қаңтар 1799 – 27 мамыр 1831) – американдық кеңсе кызметкері, континенттерді аралаған пионер, шекарашы, аңшы, теріші, автор, картограф, таулы аймақтардағы адам және 19 ғасырдың басында Рокки таулары, Батыс АҚШ және Оңтүстік-Батысты зерттеуші. Өлімінен кейін 75 жыл өткен соң, Смит қайта ашылды – оның зерттеулері Орегон жолымен жүретін пионерлер үшін Континенттік бөліністің маңызды жолы болған 32 км (20 миль) енді Оңтүстік өткелінің пайда болуына себеп болды. Жалпы отбасынан шыққан Смит 1822 жылы Сент-Луиске сапар шегіп, Уильям Х. Эшли мен Эндрю Генридің тері саудасы компаниясына қосылды. Смит тұңғыш рет Солтүстік-Лейк шекарасынан Колорадо өзеніне дейінгі зерттеулерді жүргізді. Одан кейін Смит тобы Мохаве шөлінен өтіп, сол кезде Мексиканың бір бөлігі болған, қазіргі Калифорния штатына алғаш рет аяқ басқан АҚШ азаматтары болды. Қайтып келген жолда Смит және оның серіктері сондай-ақ Сиерра-Неваданы және қиын Ұлы Авантюра шөлін зерттеп, кесіп өткен алғашқы АҚШ азаматтары болды. Келесі жылы Смит және серіктері Калифорниядан солтүстікке қарай Орегон аймағына дейін құрлықпен сапар шегіп, солтүстікке қарай сапар шеккен алғашқы АҚШ зерттеушілері болды. Үш үлкен шабуылдан және бір аюдың шабуылынан аман қалған Смиттың зерттеулері мен саяхаттары кейінірек Американың батысқа қарай кеңеюіне маңызды көмек болды. 1831 жылдың наурыз айында Сент-Луисте болғанда Смит соғыс министрі Джон Х. Итоннан Батысты зерттеу үшін федералды қаржыландыруды сұрады, бірақ нәтижесіз болды. Смит Итонға өзінің саяхаттарынан жасаған Батыс картасын аяқтағанын хабарлады. Мамыр айында Смит және оның серіктері Санта-Феге бағытталған жартылай әскери саудалық экспедицияны бастады. 27 мамырда қазіргі Канзастың оңтүстік-батысында су іздеп жүргенде Смит жоғалып кетті. Бірнеше аптадан кейін ол команчтермен болған қақтығыста қаза тапқаны белгілі болды – оның денесі табылған жоқ. Смит қайтыс болғаннан кейін оның жетістіктері американдықтар тарапынан ұмытылды. 20 ғасырдың басында ғалымдар мен тарихшылар оның жетістіктерін мойындауға және зерттеуге күш салды. 1918 жылы Харрисон Клиффорд Дейлдің Эшли Смиттың батысты зерттеулері туралы кітабы жарық көрді. 1935 жылы Смиттың өмірбаяндық шолуы өмірбаяндық сөздікке енгізілді. Смиттың алғашқы толық өмірбаянын 1936 жылы Морис С. Салливан жариялады. Дейл Морганның 1953 жылы жарық көрген танымал Смит өмірбаяны Смитті нағыз ұлттық батыр ретінде бекітті. Смиттың 1831 жылғы Батыс картасы АҚШ армиясы, соның ішінде батыс зерттеушісі Джон С. Фремонт 1840 жылдардың басында қолданды.

Jedediah Strong Smith (January 6, 1799 – May 27, 1831) was an American clerk, transcontinental pioneer, frontiersman, hunter, trapper, author, cartographer, mountain man and explorer of the Rocky Mountains, the Western United States, and the Southwest during the early 19th century. After 75 years of obscurity following his death, Smith was rediscovered as the American whose explorations led to the use of the 20 mile (32 km) wide South Pass as the dominant route across the Continental Divide for pioneers on the Oregon Trail. Coming from modest family background, Smith traveled to St. Louis and joined William H. Ashley and Andrew Henry's fur trading company in 1822. Smith led the first documented exploration from the Salt Lake frontier to the Colorado River. From there, Smith's party became the first United States citizens to cross the Mojave Desert into what is now the state of California but which at that time was part of Mexico. On the return journey, Smith and his companions were likewise the first U. S. citizens to explore and cross the Sierra Nevada and the treacherous Great Basin Desert. The following year, Smith and companions were the first U. S. explorers to travel north from California overland to the Oregon Country. Surviving three Native American massacres and one bear mauling, Smith's explorations and documented travels were important resources to later American westward expansion. In March 1831, while in St. Louis, Smith requested of Secretary of War John H. Eaton a federally funded exploration of the West, but to no avail. Smith informed Eaton that he was completing a map of the West derived from his own journeys. In May, Smith and his partners launched a planned paramilitary trading party to Santa Fe. On May 27, while searching for water in present day southwest Kansas, Smith disappeared. It was learned weeks later that he had been killed during an encounter with the Comanche – his body was never recovered. After his death, Smith and his accomplishments were mostly forgotten by Americans. At the beginning of the 20th century, scholars and historians made efforts to recognize and study his achievements. In 1918, a book by Harrison Clifford Dale was published covering Ashley Smith's western explorations. In 1935, Smith's summary autobiography was finally listed in a biographical dictionary. Smith's first comprehensive biography by Maurice S. Sullivan was published in 1936. A popular Smith biography by Dale Morgan, published in 1953, established Smith as an authentic national hero. Smith's map of the West in 1831 was used by the U. S. Army, including western explorer John C. Frémont, during the early 1840s.

Ерте өмір

Смит 1799 жылдың 6 қаңтарында Нью-Йорк штатының Ченанго округіндегі Иерихон қаласында, қазіргі Бейнбридж қаласында, Нью-Гэмпширден келген дүкен иесі Джедедая Смит I мен Салли Стронгтың отбасында дүниеге келді. Екеуі де 1620 мен 1640 жылдар аралығында пуритандық көші-қон кезінде Англиядан Жаңа Англияға келген отбасылардан тараған еді. Смит ағылшын тілін жетік меңгерді, латын тілінен біраз үйренді және жазуды жақсы деңгейде үйренді. Шамамен 1810 жылы Смиттің әкесі жалған валютаға қатысты құқықтық мәселеге ұшырады, содан кейін Смит аға отбасын батысқа, Пенсильвания штатының Эри округіне көшірді. 13 жасында Смит Эри көлінде жүк тасымалдаушы кемеде клерк болып жұмыс істеді, онда ол бизнес тәжірибесін үйренді және алыс батыстан Монреальге қайтып келген саудагерлермен танысты. Осы жұмыс Смитке шымыр шөлдегі қауіпті саяхаттарға деген құштарлықты ұялатты. Дейл Л. Морганның сөзіне сәйкес, Смит табиғатты және саяхатты сүйіп өтуін оның ұстазы, доктор Титус Г. В. Саймонс, Смит отбасымен жақын байланыста болған пионер дәрігерден алған. Морган Саймонстың жас Смитке Мериуэтер Льюис пен Уильям Кларктың 1814 жылғы, 1804–1806 жылдар аралығындағы Тынық мұхитына жасаған экспедициясы туралы кітабының көшірмесін бергенін болжады, және аңыз бойынша Смит бұл күнделікті Америкалық Батыстағы барлық саяхаттарында өзімен бірге алып жүрген. Смит Кларкқа, бұрынғы үндістер ісі жөніндегі басқарушыға, өзінің Батысқа жасаған экспедицияларынан көптеген ақпарат берді. 1817 жылы Смит отбасы батысқа қарай Огайоға көшіп, қазіргі Ашленд округіне қарасты Грин Тауншипке қоныстанды.

Смит "Эшлидің жүздігіне" қосылды

Кедей отбасынан шыққан Смит өз жолын өзі жасауды көздеді. Ол отбасын тастап, олар Грин-таунда қоныстанғанға дейін бір жыл бұрын кәсіп немесе жұмыс іздеген болуы мүмкін. 1822 жылы Смит Сент-Луисте тұрды. Сол жылы Смит генерал Уильям Х. Эшлидің "Миссури Газетте" газетінде жарияланған хабарламасына жауап берді. 1812 жылғы соғыстың ардагерлері генерал Эшли мен майор Эндрю Генри тері саудасымен айналысу үшін серіктестік құрды және Роки тауларын зерттеу және аулау үшін "Жүз" "Кәсіпкерлік жас жігіттерді" іздеді. Үндістер ісі жөніндегі басқарушы Уильям Кларк Эшли мен Генриге Миссури өзенінің жоғарғы ағысындағы үндістермен сауда жасауға лицензия берді және оларды Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы қуатты британдық тері саудасымен бәсекелесуге белсенді түрде ынталандырды. 1 метр 80 сантиметр бойы бар, 23 жастағы, әсерлі келбетімен Смит генерал Эшлиге ұнап, оны жұмысқа алуға себеп болды. Көктемнің соңында Смит Миссури өзенімен "Enterprize" кемесімен жолға шықты, ол сапар басталғаннан кейін үш апта өткен соң батып кетті. Смит және басқа адамдар кеме жанында жаңа кеме күтіп, аң аулап, тамақ іздеді. Эшли тағы 46 адаммен бірге басқа кеме келтірді, және өзенмен жоғары қарай жүріп, Смит батыс шекарасын алғаш рет көрді, Сиу және Арикара тайпаларымен қарым-қатынас жасады. 1 қазанда Смит майор Генри мен оның бұрын келген адамдарымен бірге Йеллоустон өзенінің сағасында жаңадан салынған Форт-Генриге жетті. Смит және басқа бірнеше адам Миссури өзенімен Моссельшель өзенінің сағасына дейін өрлеп, қыста аулау үшін лагерь құрды.

Арикаралар шабуыл жасады

1823 жылдың көктемінде майор Генри Смитке Миссури өзенімен Гранд өзеніне Ашлиге жылқы сатып алу туралы хабарлама жіберді. Арикаралармен болған соңғы қақтығыс салдарынан ақ саудагерлерге деген ықыласы төмен болғандықтан, Ашли олардан жылқы алуды жоспарлаған. 70 жаңа адаммен және жабдықтармен қайықпен өзен жоғары қарай келе жатқан Ашли 30 мамырда Смитпен Арикара ауылында кездесті. Олар бірнеше жылқы мен 200 бұқа терісін саудаластырып, мүмкіндігінше тез кетуге ниеттенді, бірақ ауа райы оларды ұстап қалды. Кетуге асыққанда, бір оқиға Арикара шабуылына себеп болды. Смитпен бірге 40 Ашлидің адамы осал жағдайда қалды, нәтижеде шайқаста 12 адам қаза тапты. Смиттің қорғаныс кезіндегі ерлігі оның беделін қалыптастырды: «Оның тобы қауіпке ұшырағанда, Смит мырза әрқашан қауіпке қарсы тұруға бірінші болып шығып, соңғы болып қашқан. Оны 1823 жылы Риккаре шайқасында жағалауда көргендер осы айғақтың рас екенін куәландыра алады». Ашли Смит пен тағы бір адамды жеңіліс туралы хабарлау үшін Форт-Генриге жаяу жіберді. Ашли мен аман қалғандары өзен бойымен қайтып, Форт Аткинсон қолбасшысы полковник Генри Ливенворттан көмек сұрады. Тамыз айында Ливенворт 250 әскери адамды, 80 Ашли Генридің адамын, Миссури Жүні компаниясының 60 адамын және Лакота Сиу жауынгерлерін Арикараларды бағындыру үшін жіберді. Сәтсіз әрекеттен кейін бейбіт келісімге қол жеткізілді. Смит Ашли Генри адамының екі отрядының біріне командир болып тағайындалды және одан кейін «Капитан Смит» деп аталды.

Бірінші экспедиция, гризли аюлары шабуылдады және Оңтүстік асу

1823 жылдың күзінде Смит және Эшлидің басқа да серіктері өзен бойымен төмен қарай Форт Киоваға сапар жасады. Қыркүйекте Форт Киованы тастап, Смит 10-16 адаммен батысқа бет алды, осымен ол өзінің алғашқы алыс батыс экспедициясын бастады, мақсаты – Роки тауларына құрлықпен жететін жол табу еді. Смит және оның тобы қазіргі Оңтүстік Дакота және Шығыс Вайомингтегі Оңтүстік Блэк Хиллз аймағын зерттеген алғашқы еуропалықтар болды. Смит қарға тайпасын іздеп, жаңа жылқылар алу және батысқа қарайтын бағыттарды білу үшін тырысқанда, үлкен гризли аю шабуыл жасады. Аю Смитті жерге құлатып, қабырғаларын сындырды. Оның серіктері оның аюмен күрескенін көрді, аю оның бүйірін тырнақтарымен жарып, басын аузына алды. Аю шегіне бастағанда, Смиттың серіктері оған көмектесуге асықты. Олар оның бас терісі мен құлағының жыртылғанын көрді, бірақ ол досы Джим Клайманды оны қайта тігуге көндірді, сондай-ақ бағыт-жол көрсетті. Аңшылар су әкеліп, сынған қабырғаларын байлап, жараларын тазартты. Жарақаттарынан жазылғаннан кейін Смит шашын ұзартады, осылай қабағынан құлағына дейінгі үлкен жарасын жасырды. 1831 жылы қайтыс болғаннан кейін салынған Жеддиа Смиттың жалғыз белгілі портретінде, ол жараларын жасыру үшін басының бір жағына жиналған ұзын шашы бейнеленген. 1823 жылы топтың қалған бөлігі Жел өзенінің аңғарында қыстады. 1824 жылы Смит Роки таулары арқылы өтетін ең тиімді жолды табу үшін экспедиция ұйымдастырды. Смит қарға тайпасынан қажетті ақпарат алды. Қарға тайпасымен сөйлескен кезде Смиттың серіктерінің бірі ерекше карта жасады (бұл карта буфало терісінен және құмнан жасалған), ал қарға тайпасы Смит пен оның серіктеріне Оңтүстік өткелге қарайтын бағытты көрсетті. Смит пен оның серіктері осы өткелден шығыстан батысқа қарай өтіп, қазіргі Вайоминг штатындағы Үлкен құмды өзенінің сағасына жақын жерде Грин өзенімен кездесті. Топ екіге бөлінді – бірін Смит, екіншісін Томас Фицпатрик басқарды – олар Грин өзенінің бойымен жоғары және төмен ағыста аң аулауға шықты. Екі топ шілде айында Свитуотер өзенінде кездесті, сонда Фицпатрик пен тағы екеуі терілерді және Роки таулары арқылы Сент-Луис қаласындағы Эшлиге дейінгі қолайлы жол туралы жаңалықты алып кетуге келісті. Шотландия-Канадалық аңшы Роберт Стюарт, Джон Джейкоб Астордың Тынық мұхиты тері компаниясының қызметкері, 1812 жылдың қазан айының ортасында Оңтүстік өткелді тапқан болатын, бірақ бұл ақпарат құпия сақталды. Смит 1830 жылы Соғыс министрі Джон Итонға жазған хатында Оңтүстік өткелдің орналасқан жерін жариялады.

After the campaign, in the fall of 1823, Smith and several other of Ashley's men traveled downriver to Fort Kiowa. Leaving Fort Kiowa in September, Smith and 10 to 16 men headed west, beginning his first far western expedition, to make their way overland to the Rocky Mountains. Smith and his party were the first Euro Americans to explore the southern Black Hills, in present day South Dakota and eastern Wyoming. While looking for the Crow tribe to obtain fresh horses and get westward directions, Smith was attacked by a large grizzly bear. Smith was tackled to the ground by the grizzly, breaking his ribs. Members of his party witnessed him fight the bear, which ripped open his side with its claws and took his head in its mouth. When the bear retreated, Smith's men ran to help him. They found his scalp and ear ripped off, but he convinced a friend, Jim Clyman, to sew it loosely back on, giving him directions. The trappers fetched water, bound up his broken ribs, and cleaned his wounds. After recuperating from his injuries, Smith wore his hair long to cover the large scar from his eyebrow to his ear. The only known portrait of Jedediah Smith, painted after his death in 1831, showed the long hair he wore over the side of his head to hide his scars. The party spent the rest of 1823 wintering in the Wind River Valley. In 1824, Smith sent an expedition to find an expedient route through the Rocky Mountains. Smith was able to retrieve information from Crow natives. When communicating with the Crows, one of Smith's men made a unique map (consisting of buffalo hide and sand), and the Crows were able to show Smith and his men the direction to the South Pass. Smith and his men crossed through this pass from east to west and encountered the Green River near the mouth of the Big Sandy River in what is now Wyoming. The group broke into two parties—one led by Smith and the other by Thomas Fitzpatrick—to trap upstream and downstream on the Green. The two groups met in July on the Sweetwater River, and it was decided that Fitzpatrick and two others would take the furs and the news of the identification of a feasible highway route through the Rockies to Ashley in St. Louis. Scottish Canadian trapper Robert Stuart, employed by John Jacob Astor's Pacific Fur Company, had previously discovered the South Pass, in mid October 1812, while traveling overland to St. Louis from Fort Astoria, but this information was kept secret. Smith later wrote a letter to Secretary of War John Eaton in 1830 making the location of the South Pass public information.

1825 жылғы бірінші кездесу

Эшли 1824 жылдың соңында Сент-Луис қаласынан кетіп, Вайоминг және Юта аймандарында барлау экспедициясын жүргізгеннен кейін, 1825 жылдың 1 шілдесінде Смитпен бірінші жиынға келді. Сол жиын барысында Эшли Смитқа Генридің орнын басу үшін серіктестік ұсынды. Смит бір кезде Сент-Луиске қайтып оралды, онда ол Роберт Кэмпбеллді компанияға кеңсе қызметкері ретінде қабылдауды сұрады.

1826 жылғы екінші кездесу

1826 жылдың жазында екінші кездесу кезінде Эшли енді тері жинау ісіне тікелей араласпауға шешім қабылдады. Смит кездесу орнының жанында, солтүстік Юта штатындағы Кэш-Вэлли деп аталатын жерде сақтау орынын қалдырды, ал ол Эшлимен бірге солтүстікке қарай сапар шегіп, қазіргі Айдахо штатының Сода-Спрингс қаласының маңындағы Беар-Ривер аймағында Дэвид Е. Джексон мен Сублеттпен кездесті. Эшли өзінің және Смит серіктестігіндегі үлесін жаңадан құрылған Смит, Джексон және Сублетт серіктестігіне сатты, бірақ кездесуге қажетті жабдықтарды жіберуге және оған Сент-Луиске әкелінген терілерді сатуды ұйымдастыруға келісті. Жаңа серіктестер бұрынғы екі серіктестік дәстүрлі түрде тері жинаған аймақта бобърдың жылдам түрде азайып бара жатқанын түсінді. Сол кездегі карталар батысқа қарай әлі терісіз қалған өзендерді, мысалы, болмаған Буэнавентураны көрсетті. Аңызға айналған Буэнавентура Тынық мұхитына қарай жүзе алатын су жолы деп есептелді, бұл, мүмкін, Сент-Луиске терілерді қайтарудың басқа жолын ұсынған болар. Өткен көктемде Смит Ұлы тұзды көлдің батысы мен солтүстік-батысына қарай Тынық мұхитына құятын өзендерді іздеді. Ол Неваданың шығысына дейін барғанмен, Буэнавентура туралы аңыздың ықтимал көзі болған Гумбольдт өзенін таба алмады. Буэнавентураның оңтүстікке қарай орналасқан болуы керек екенін анықтаған Смит Мексиканың Альта-Калифорния аймағына терең зерттеу экспедициясын жоспарлады.

Орегон облысына саяхат

Смит тобы Мексиканың Альта-Калифорниясынан шығып, Орегон өлкесіне кіргенде, 1818 жылғы шарттама Ұлыбритания мен АҚШ-тың бірлескен иелік етуіне мүмкіндік берді. Орегон өлкесінде Смит тобында 19 адам және 250-ден астам жылқы болды. Смит Роки тауларында пайда табу үшін сату мақсатымен Калифорнияда жабайы испан жылқыларын сатып алған. Смит пен тағы екеуі шабуыл туралы естіген соң, лагерьдің үстіндегі төбеге шығып, қырғынды көрді; олар Блэктен екі күн кейін, 10 тамызда Форт-Ванкуверге келді, сонымен қатар олардың тауарлары да келді. Бірнеше нашар күйдегі жылқыны қалпына келтіргеннен кейін, Блэк пен Лиланд оларды күтіп бағу үшін бірнеше HBC қызметкерлерімен қалды, ал HBC жылқылары, Смит, Тернер және 18 HBC қызметкері қырғын орнына бет алды. 28 қазанда олар 11 шіріген дене тапты және оларды жерледі. Олар соңында есептеуде жоқ 4 адамның барлығы қайтыс болғанын растады, сондай-ақ 700 сусар терісі, 50 өзен сусар терісі, 4 теңіз сусар терісі және 39 жылқы, сонымен қатар Харрисон Роджерстің күнделіктерін тапты. Роджерс – Смиттың кеңсе қызметкері болған. Ол 1825 жылы Смитпен Калифорнияға сапар жасаған және Смит 1827 жылғы жиынға кеткен төрт ай бойы оған жауапты болған. Смит қайтыс болғаннан кейін Роджерстің күнделіктері Эшлидің қолына тиді. Эшлидің шөбересі оларды Миссури тарихи қоғамына сыйға тартты, олар Смиттың саяхаттары туралы көптеген алғашқы мәліметтердің көзі болды. Қайта, Смит Смит, Джексон және Сублет фирмасының қызметін Ұлы суайырықтан шығысқа қарай шектеуге келіскен сияқты. Смит 1829 жылдың 12 наурызына дейін Форт-Ванкуверде қалды, содан кейін Артур Блэкпен бірге Колумбия өзенімен HBC-нің Йорк фабрикасы экспресімен Форт-Колвилге дейін сапарлады, онда олар шығысқа қарайғы сапарға аттар мен жабдықтар сатып алды, Pierre's Hole-дағы серіктерімен кездесу үшін, Grand Tetons-тың батыс жағында.

Қара аяқ экспедициясы, 182930

1829 жылы капитан Смит жеке бастамамен қарааяқтылардың жеріне тері саудасы экспедициясын ұйымдастырды. Қарааяқтылардың қарсылығына ұшырағанға дейін Смит көп мөлшерде сусар терісін жинап алды. Джим Бриджер табысты экспедиция барысында Powder River өзенінде өзен кемесінің бастығы болып қызмет етті. Батыстағы тері аулаудың төрт жылында Смит, Джексон және Сублет үлкен пайда тапты. 1830 жылы Жел өзенінде өткен жиында олар компаниясын Том Фитцпатрикке, Милтон Сублетке, Джим Бриджерге, Генри Фребке және Джон Баптист Гервейске сатты, олар оған «Rocky Mountain Fur Company» деген жаңа ат берді.

Сент-Луиске қайту

Смит 1830 жылы Сент-Луиске оралғаннан кейін, ол және оның серіктестері 29 қазанда соғыс министрі Итонға хат жазды. Итон сол кезде «Петикоат ісі» деп аталатын Вашингтон кабинетіндегі жаңжалға қатысып жатқан еді. Олар Итонды британдықтардың Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы американдық аңшыларды жергілікті халыққа қарсы қоюының «әскери салдары» туралы хабардар етті. Өмірбаяншы Дейл Л. Морганның айтуынша, Смиттің хаты «ұлттық мүдделерді анық баяндаған мәлімдеме» болды. Хатта Ванкувер фортының сипаттамасы да келтірілген, сондай-ақ Смит 1829 жылы келген кезде британдықтардың жаңа форт салғаны туралы мәліметтер де бар. Смит британдықтардың Орегон аймағында тұрақты қоныс орнатуға тырысып жатыр деп сенді, және осы іске Смит үлкен үлес қосты. 1831 жылдың 2 наурызында Смит Итонға тағы бір хат жазды. Итон «Петикоат ісі» салдарынан отставкаға кетуге санаулы айлар қалған еді. Смит Льюис пен Кларк экспедициясына ұқсас, федералды қаржыландырылатын зерттеу экспедициясын ұйымдастыруды сұрады. Смит экспедицияны Вест-Пойнт түлегі, әскери офицер Рубен Холмс басқаруын өтінді. Бірақ ол топқа қайта оралмады. Топтың қалған бөлігі Смитпен кездесу үмітімен Санта-Феге бет алды, бірақ ол олармен кездеспеді. Олар 1831 жылдың 4 шілдесінде Санта-Феге келді, көп ұзамай топ мүшелері Смиттің жеке заттарымен бірге команчероны тапты. Смит команчтер тобымен кездесіп, олармен сөйлескені туралы ақпарат тарады. Смит команчтермен келіссөздер жүргізуге тырысты, бірақ олар оны шабуылға дайындалып қоршап алды. Дженди Смит, ең болжамдысы, қазіргі Улисс қаласының оңтүстігінде, Канзас штатының Грант округіндегі Уэгон-Бед-Спрингте, Солтүстік Мексика аймағында қаза тапты. Оның әріптестерінің ешқайсысы оның өлімін көрген жоқ, ал кейінгі мәліметтер болжамдық немесе қиялға берілген, бірақ бәлкім, естігендер мен үшінші тараптан алынған ақпаратқа негізделген. Смиттің немере інісі Езра Делос Смиттің айтуынша, топта 20 команч болған. Смит олармен татуласуға тырысты, бірақ команчтер оның атын қорқытып, сол иығына жебемен атқылады. Смит қарсы соғысып, соңында жауынгерлердің басшысын өлтірді. efn | Смит өлтірген жергілікті тұрғындардың саны жылдар бойы көбейтілгені анық. Смиттің өлімі туралы тағы бір мәлімет оның некрологында келтірілген. «Бірнеше индейлер» Смитті бір қоршаудағы каньонға түсірді, оған жебе емес, оқ тиді, содан кейін ол «бірдей оқпен» басшыны да, оның артында тұрған адамды да атып өлтірді. Мексикалық Калифорнияға оралғаннан кейін, тіпті Мохаве қырғынынан кейін де, ол жақсы қарым-қатынасты сақтауға тырысты, бір жергілікті тұрғынды қажетсіз өлтірген және екіншісін жарақаттаған екі адамын жеңіл жазалады. Бірақ партия солтүстікке қарай жылжуын жалғастырғанда, жергілікті тұрғындар агрессивті әрекеттерін тоқтатпады, Смиттің адамдары кем дегенде тағы екеуін жарақаттады, ал үшеуі қаза тапты. Британдық-американдық Орегон аймағындағы Ампква өзеніне жеткен кезде олардың төзімділігі шегіне жетті, бұл балта оқиғасына және одан да жаман салдарға әкелді.

After Smith's return to St. Louis in 1830, he and his partners wrote a letter on October 29 to Secretary of War Eaton, who at the time was involved in a notorious Washington cabinet scandal known as the Petticoat Affair and informed Eaton of the "military implications" in terms of the British allegedly alienating the indigene population towards any American trappers in the Pacific Northwest. According to biographer Dale L. Morgan, Smith's letter was "a clear sighted statement of the national interest". The letter also included a description of Fort Vancouver and described how the British were in the process of making a new fort at the time of Smith's visit in 1829. Smith believed the British were attempting to establish a permanent settlement in the Oregon Country. to which Smith was the major contributor. On March 2, 1831, Smith wrote another letter to Eaton, now a few months away from resigning because of the Petticoat Affair, and requesting to launch a federally funded exploration expedition similar to the Lewis & Clark expedition. Smith requested that Reuben Holmes, a West Point graduate and military officer, would lead the expedition. He never returned to the group. The remainder of the party proceeded on to Santa Fe hoping Smith would rendezvous with them, but he never did. They arrived in Santa Fe on July 4, 1831, and shortly thereafter members of the party discovered a comanchero with some of Smith's personal belongings. It was relayed that Smith had encountered and communicated with a group of Comancheros just prior to his approaching a group of Comanche. Smith tried to negotiate with the Comanche, but they surrounded him in preparation for an attack. Most likely, the death of Jedediah Smith occurred in Northern Mexico Territory, south of present day Ulysses, Grant County, Kansas at Wagon Bed Spring. None of his colleagues were witness to his death and the following accounts are conjectural or imagined, although possibly based on hearsay and third hand information. According to Smith's grand nephew, Ezra Delos Smith, there were 20 Comanches in the group. Smith attempted to conciliate with them until the Comanches scared his horse and shot him in the left shoulder with an arrow. Smith fought back, ultimately killing the chief of the warriors. efn |The number of indigenes killed by Smith was most certainly embellished over the years. Another account of Smith's death is that found in his obituary. "Some indians" trapped Smith in a box canyon, he was shot with a bullet, not an arrow, and upon that he shot both the chief and the man behind him with the "same ball". Upon returning to Mexican California, even after suffering the Mojave massacre, he continued to try to maintain good relations, punishing two of his men, albeit lightly, who had unnecessarily killed one native and wounded another. But as the party continued north, the natives continued the aggressive actions, and Smith's men wounded at least two more and three were killed. By the time the party reached the Umpqua River in the British American shared Oregon Country, their tolerance was at an ebb, leading to the ax incident and resulting in disastrous consequences.

Тарихи беделі

Смиттің өлімінен кейін 75 жылдан астам уақыт бойы оның отандастары оны тарихи тұлға ретінде ұмытты. 1853 жылы Питер Скене Огден «Америкалық үндістердің өмірі мен мінез-құлқының сипаттамалары» еңбегінде Ампква қырғыны туралы жазды. Ол туралы басқа тері аулаушылардың естеліктерінде, сондай-ақ Джордж Гиббс пен Ф. В. Хейденнің есептерінде де айтылған. 1880 жылы Миссури тарихи қоғамы басып шығарған Уильям Уолдоның «Септуагенерианның естеліктері» кітабында Смит туралы айтылып, оның дінге берілгендігінің куәліктеріне назар аударылды. Джеймс Грант Уилсон мен Джон Фиске редакциялаған «Апплетонның Америкалық өмірбаянының» 1891 жылғы 5-томында Смит туралы ешқандай мәлімет жоқ. Смит туралы алғашқы жарияланған еңбек 1896 жылы Оңтүстік Калифорния тарихи қоғамының жылдық басылымында жарық көрді. 1902 жылы Хирам М. Читтенден «Батыстың американдық тері саудасы» еңбегінде оның өмірі мен қызметі туралы кеңінен жазды. Сол жылы Фредерик Сэмюэл Делленбау «Колорадо өзенінің романтикасы: 1540 жылы оның ашылуы және кейінгі зерттеулер» кітабында Смиттің Мохаве үндістерімен болған ерліктері туралы жазды. Алайда, Росситер Джонсон редакциялаған «Американың биографиялық сөздігінің» 1906 жылғы 9-томында Смит туралы мәліметтер табылған жоқ. 1908 жылы Джон Г. Нейхардт пен Доан Робинсон Смит туралы мәліметтердің аздығына өкініш білдірді, содан кейін оның жетістіктерін жариялау үшін ауқымды жұмыстар басталды. 1912 жылы Канзас штатының Мид қаласынан шыққан Смиттің шөбересі Езра Делос Смит оның өмірі мен қызметі туралы мақала жариялады. Бес жылдан кейін Смиттің тарихи тұлға ретіндегі мәртебесін Харрисон Клиффорд Дейлдің 1918 жылы жарық көрген «Эшли Смит зерттеулері және Тынық мұхитқа дейінгі орталық жолды ашу (1822–1829): Түпнұсқа журналдарымен» кітабы одан әрі жандандырды. 1920 жылдары Морис С. Салливан Смит бауырларының ұрпақтарын іздестіріп, Смиттің саяхаттары туралы баяндаманың екі бөлігін тапты, олар Сэмюэл Паркманның қолымен жазылған. Келесі жылы Смиттің тұңғыш толық өмірбаяны – Салливан жазған «Джедедая Смит: Саудагер және жол салушы» жарық көрді, бірақ 1953 жылы жарық көрген Дэйл Морганның «Джедедая Смит және Батыстың ашылуы» кітабы Смитті Льюис пен Кларк экспедициясынан кейін ашылған нағыз американдық батыр ретінде таныстырды. Морис С. Салливанның сөзіне сүйенсек, Смит «болашақ Невада штатын кесіп өтетін, Калифорнияның Биік Сьерра тауларын бағындырған және Төменгі Калифорниядан Колумбия өзенінің жағалауына дейін бүкіл Тынық мұхит жағалауын зерттеген алғашқы ақ адам болды». Ол табиғат пен топографияға қатысты жүйелі бақылауларымен танымал болды. Оның экспедициялары аңызға айналған Буэнавентура өзенінің бар екендігіне күмән тудырды. Джедедая Смит зерттеулері Тынық мұхиттың батыс карталарын жасаудың негізі болды. Ол және оның серіктестері Джексон мен Сублетт карта жасады, ол 1832 жылғы маусым айында «Иллинойс айлық журналында» жарық көрген Смитқа арналған мақтау сөздерінде белгісіз автордың айтуынша, өте құнды болды. 2013 жылы «Джедедая Смит қоғамының» журналы «Castor Canadensis» редакторы Джо Дж. Молтер бұл автордың «Иллинойс айлық журналының» редакторы Джеймс Холл болғанын болжады. Бастапқы карта жоғалды, оның мазмұны Джордж Гиббс 1845 жылы Джон С. Фремонт жасаған базалық картаға жазылып, түсіндірілді, ол Висконсин университетінің Милуокидегі Америка географиялық қоғамының кітапханасында сақтаулы.

Smith for the most part was forgotten by his countrymen as a historical figure for over 75 years after his death. In 1853, Peter Skene Ogden had written about the Umpqua massacre in Traits of American Indian Life and Character by a Fur Trader, and the Oregon Pioneers Association and Hubert Howe Bancroft wrote versions of it in 1876 and 1886, respectively. There are mentions of him in memoirs by other fur trappers, and mentions by George Gibbs and F. V. Hayden in their reports. Recollection of a Septuagenarian by William Waldo, published by the Missouri Historical Society in 1880, discussed Smith, focusing on hearsay evidence of his piety. There was no mention of Smith in the 1891 volume 5 publication of Appletons' Cyclopædia of American Biography edited by James Grant Wilson and John Fiske. The first known publication solely about Smith was in the 1896 Annual Publication of the Historical Society of Southern California. In 1902, Hiram M. Chittenden wrote of him extensively in The American Fur Trade of the West The same year Frederick Samuel Dellenbaugh wrote about Smith's exploits with the Mojave Indians in his book The Romance of the Colorado River: The Story of Its Discovery in 1540 with an Account of Later Explorations. Smith, however, again was not listed in the 1906 volume 9 publication of American Biographical Society's Biographical Dictionary of America, edited by Rossiter Johnson. In 1908, John G. Neihardt and Doane Robinson lamented the obscurity of Smith; afterward, more extensive efforts were initiated to publicize his accomplishments. In 1912, an article about Smith written by a grand nephew, Ezra Delos Smith of Meade, Kansas, was published by the Kansas Historical Society. Five years later, Smith's status as a historical figure was further revived by Harrison Clifford Dale's book,The Ashley Smith Explorations and the Discovery of a Central Route to the Pacific, 1822–1829: With the Original Journals, published in 1918. During the 1920s, Maurice S. Sullivan traced descendants of Smith's siblings and found two portions of the narrative of Smith's travels, written in the hand of Samuel Parkman who had been hired to assist in compiling the document The next year, the first comprehensive biography of Smith: Jedediah Smith: Trader and Trail Breaker by Sullivan was posthumously published, but it was Dale Morgan's book, Jedediah Smith and the Opening of the West, published in 1953, that established Smith as an authentic American hero whose explorations were overshadowed by the Lewis and Clark Expedition. According to Maurice S. Sullivan, Smith was "the first white man to cross the future state of Nevada, the first to conquer the High Sierra of California, and the first to explore the entire Pacific Slope from Lower California to the banks of the Columbia River". He was known for his many systematic recorded observations on nature and topography. His expeditions also raised doubts about the existence of the legendary Buenaventura River. Jedediah Smith's explorations were the main basis for accurate Pacific West maps. He and his partners, Jackson and Sublette, produced a map that, in a eulogy for Smith printed in the Illinois Monthly Magazine for June 1832, the unknown authorefn |In 2013, Joe J. Molter, editor of Castor Canadensis, the journal of the Jedediah Smith Society speculated that the author was James Hall, editor of Illinois Monthly Magazine The original map is lost, its content was overlaid and annotated by George Gibbs on an 1845 base map by John C. Frémont, which is on file at the American Geographical Society Library, at the University of Wisconsin Milwaukee.

Журнал авторы

Джедедия Смит тарихының тағы бір маңызды бөлігі 1967 жылы жарық көрді, ол кезде 1830-31 жылдарға арналған оқиғаның тағы бір бөлігі (қайта Паркманның қолымен жазылған) Сент-Луис қаласындағы шатырдан табылған басқа да тарихи құжаттардың арасында анықталды. Бұл бөлім Смиттің Калифорнияға жасаған алғашқы сапары (1826-27) туралы мәліметтерді қамтиды және 35 жыл бұрын Салливан тапқан оқиғаның бөлігінен бұрынғы жазба болды. Джордж Р. Брукс 1977 жылы Смиттің серігі Харрисон Роджерстің алғашқы "күнделігімен" бірге оқиғаның осы бөлігін өңдеп, таныстырды.

Географиялық атаулар

Смиттің солтүстік-батыс Калифорния және оңтүстік Орегонды зерттеуі нәтижесінде оның құрметіне екі өзен, Смит өзені (Калифорния) және Смит өзені (Орегон) аталды. Вайоминг штатының оңтүстік-батысындағы Аю өзенінің Смит саласы оның есімімен аталады. Сонымен қатар, Жасыл өзенінің Қаралар саласының Смит саласы да оның құрметіне аталған болуы мүмкін. Вайоминг штатындағы Джедедия Смит жабайы табиғаты оның есімін иеленеді.