Кіріспе

Телемаркетинг (кейде Ұлыбритания мен Ирландияда ішкі сату немесе телесату деп аталады) – тікелей маркетинг әдісі, онда сатушы телефон арқылы немесе соңынан жеке кездесу немесе веб-конференция арқылы белгіленген уақытта болашақ клиенттерді өнімдер, жазылымдар немесе қызметтер сатып алуға көндіруге тырысады. Телемаркетингке автоматты қоңырау шалу арқылы телефон арқылы ойнатылатын жазба сату ұсыныстары да кіруі мүмкін. Телемаркетинг – телефон, факс және интернет сияқты телекоммуникациялық құралдарды пайдалана отырып, болашақ клиенттермен байланыс орнату, оларды тексеру және іздеу процесі. Ол тікелей почта маркетингін қамтымайды.

Санаты

Телемаркетингтің екі басты түрі – кәсіпкерлік пен кәсіпкерлік арасындағы және кәсіпкерлік пен тұтынушы арасындағы байланыс.

Қызмет түрлері

Іс-әрекетке шақыру, перспективалардан (әлеуетті клиенттерден) іс-әрекет немесе жауап алу ("белсендіру", яғни клиенттерді клиенттің веб-сайтына баруға ынталандыру) үшін шығыс телемаркетингті іске асыру. Кездесулерді ұйымдастыру, кіріс немесе шығыс телемаркетингті пайдаланып, сату мақсатында жеке кездесулерді немесе телефон арқылы кездесулерді жасау. Деректер базасын тазалау, болашақ телемаркетингтік кампаниялар үшін деректерді (яғни ескірген және қате деректерді жою) және байланыс ақпаратын тазалау және дайындау мақсатымен деректер базасына қоңырау шалу. Сауалнамалар, сапалық зерттеу мақсатында нақты мақсатты аудиториядан деректер мен ақпарат жинау үшін телемаркетингті (кіріс немесе шығыс) іске асыру. Телесату, телефон арқылы нақты сату/келісім жасау ниетімен телемаркетинг (кіріс немесе шығыс). Көбінесе төлем мақсатымен телефон арқылы кредиттік карта деректерін жинауды қамтиды, бұл сату циклдарын және төлемді растауды жеделдетуге мүмкіндік береді.

Процедура

Телемаркетинг компания кеңсесінен, колл-орталықтан немесе үйде жүргізілуі мүмкін. Ол тікелей оператордың дауыстық хабарлама таратуын қамтиды, бұл көбінесе саяси хабарлармен байланысты. Тиімді телемаркетинг кампаниясы көбінесе екі немесе одан көп қоңыраудан тұрады. Бірінші қоңырау (немесе қоңыраулар сериясы) клиенттің қажеттіліктерін анықтайды. Ал соңғы қоңырау (немесе қоңыраулар сериясы) клиентті сатып алуға ынталандырады. Ықтимал клиенттер әртүрлі тәсілдермен анықталады, оның ішінде бұрынғы сатып алу тарихы, ақпарат сұраулары, несие лимиті, конкурстық формалар мен өтініш формалары. Атауларды басқа компанияның тұтынушылар базасынан, телефондық анықтамалықтан немесе басқа да ашық тізімдерден алуға болады. Іріктеу процесі өнім немесе қызметті сатып алуға ең ықтимал клиенттерді анықтауға бағытталған. Бизнес-бизнеске байланысты жетекшілерді іздеу кезінде телемаркетинг көбінесе бизнес өнімдері немесе қызметтері үшін перспективалы болатын шешім қабылдаушыларды анықтайды. Телемаркетинг тәсілі көбінесе электрондық пошта немесе әлеуметтік желілер арқылы байланыспен үйлестіріледі, бұл әдетте «каденс» деп аталады. Қоңыраулар әдетте сатуды дамыту өкілдері жасасады, мұндай байланыстың мақсаты – сатушы ұйымының басшысымен келесі кездесуді ұйымдастыру. Қайырымдылық ұйымдары, түлектер қауымдастықтары және саяси партиялар көбінесе телемаркетингті қайырымдылық көмек жинау үшін пайдаланады. Маркетингтік зерттеу компаниялары клиенттің бизнесінің болашақ немесе бұрынғы клиенттерін сауалнау үшін телемаркетинг техникаларын қолданады, соның нәтижесінде нарықтың белгілі бір өнімге, қызметке, брендке немесе компанияға қатысты қабылдауы мен қанағаттану деңгейі бағаланады. Қоғамдық пікірді зерттеу сауалнамалары да осыған ұқсас жолмен жүргізіледі. Телемаркетинг техникалары электрондық пошта немесе факс хабарламаларын пайдаланатын электрондық маркетингтің басқа түрлеріне де қолданылады, мұндай жағдайда оларды алушылар көбінесе спам деп санайды.

Теріс түсініктер мен сын

Телемаркетинг түрлі алаяқтықтармен және алаялықтармен, мысалы, пирамида тәрізді схемалармен, сондай-ақ, сұралмаған және артық бағаланған өнімдер мен қызметтермен байланысты. Алдамшы телемаркетинг компанияларын көбінесе "телемаркетинг қазандықтары" немесе жай ғана "қазандықтар" деп атайды. Телемаркетинг жиі этикалық емес бизнес-тәсіл ретінде сынға ұшырайды, себебі талап етілмеген қоңыраулар кезінде жоғары қысымды сату әдістері қолданылады деген пікір қалыптасқан. Телефон компанияларын таныстыратын телемаркетологтар телефонды бұғаттауға қатысуы мүмкін, яғни клиенттің біліміне немесе рұқсатына қарамастан телефон қызметін басқаға ауыстыру. Телемаркетинг қоңыраулары көбінесе мазасыздық тудырады, әсіресе кешкі ас уақытында, таңертең ерте немесе кешкі уақытта орын алғанда. Телемаркетинг туралы жиі айтылатын шағым – бұл қоңыраулардың мазасыздық әкелетіні және назарды алаңдататыны. 1909 жылы мазасыздық тудырған қоңыраулардың бір құрбаны: "Менің телефоным маған пайдалы емес, керісінше, мазасыздық тудырады" деп мәлімдеген. Дегенмен, кейбір компаниялар осы жағымсыз сезімдерді өздерінің пайдасына қолданып жатыр. 2007 жылдан бері бірнеше форумдар пайда болды, олар тұтынушылар өздерінің алаңдаушылықтары мен сын-пікірлерін білдіре алатын шағымдар тақтасы ретінде қызмет етеді. Жауап ретінде кейбір телемаркетинг компаниялары осы порталдарға қарсы сотқа шағымданыпты. АҚШ-тың қазіргі заң жүйесі мұндай форумдарға "Communications Decency Act, 47 U.S.C 230" және Калифорния штатының Anti SLAPP заңы арқылы белгілі бір деңгейде қорғау ұсынады.

Роботтық телемаркетинг және қоңыраусыз дауыстық пошта

Телемаркетингтің соңғы тренді – робот қоңыраулар: компьютерлік автотүзеткіштерді және сату үшін алдын ала жазылған хабарламаларды компьютер арқылы жеткізетін автоматтандырылған телефон қоңыраулары. Кейбіреулері жекелендірілген алдын ала жазылған хабарламалар арқылы жеке телефон қоңырауын имитациялай алады. Телемаркетингте соңғы кезде оператор ретінде нақты әйелді жалдаудың орнына бағдарламаланған әйел дауысын пайдалануға көшті (мысалы, Саманта Вест). Бұл әрекет сәтсіз болды. Дегенмен, кейбір ғалымдар мұндай технологиялық жетістіктер әйелдердің сөйлеуін саудалық тауар ретінде тауарландырып, «жыныстық байланыс иерархиясын» құрайды деп санайды. Басқа тактикалар, мысалы, қоңыраусыз дауыстық хабарлама, дауыстық хабарламаны тікелей стационарлық немесе ұялы телефонның дауыстық поштасына жібереді. Оның бастапқы мақсаты – құнды хабарламаларды жеткізудің бұзылмаған тәсілін ұсыну еді. Қоңыраусыз дауыстық хабарлама компаниялардың дауыстық поштаны «қанауына» мүмкіндік беретіндіктен туындаған мәселелерге байланысты пікірталастар болды, бұл отбасы мен достардың дауыстық поштаға қол жеткізуіне кедерілді. Көптеген телемаркетинг кәсіби қауымдастықтары мүше кәсіпорындарының қоғамның сенімін арттыруы үшін ұстанатын этика кодекстері мен стандарттары бар. Кейбір юрисдикциялар өнеркәсіптік ұйымдар немесе заңнама арқылы «Қоңырау шалуды тоқтату» тізімдерін енгізді; телемаркетологтарға қатысушы тұтынушылармен байланыс орнату шектеулері қойылды. Заңнамалық нұсқалар көбінесе осы тізімдегі адамдарды шақыратын компанияларға қатаң жазалар қарастырады. АҚШ Федералды сауда комиссиясы бүкіл ел бойынша мазасыз телемаркетингті азайту үшін Ұлттық қоңырау шалуды тоқтату тізімін құрды. Телемаркетинг корпорациялары мен сауда топтары мұны коммерциялық сөз бостандығы құқығын бұзу деп сынады. Алайда, АҚШ-тың 10-шы апелляциялық соты 2004 жылдың 17 ақпанында Ұлттық қоңырау шалуды тоқтату тізімін қолдады. Телемаркетингті сату құралы ретінде пайдаланатын компаниялар 1995 жылы шығарылып, 2003 жылғы 29 қаңтарда өзгертілген TSR және TCPA-да баяндалған АҚШ Федералды ережелеріне бағынуға тиіс. Осы Федералды ережелерге қоса, ұлттық деңгейде телемаркетинг жүргізетін компаниялар жеке штат ережелеріне де сәйкес болуы керек. Көптеген штаттар өздерінің «қоңырау шалуды тоқтату» тізімдерін жасады, олардың тек бір бөлігі ғана АҚШ Федералды қоңырау шалуды тоқтату тізімімен бөліседі. АҚШ-тың әр штатының жазуға рұқсат беру, жалғастыруға рұқсат беру, қарсылық көрсетуге тыйым салатын заңдар, жексенбі және мереке күндері қоңырау шалу, сондай-ақ бұзушылықтар үшін айыппұлдар мен жазалар туралы өз ережелері бар. 2009 жылдың 1 қыркүйегінен бастап FTC көптеген робот қоңырауларын тыйым салатын ережелер күшіне енді. Көптеген телемаркетингтік қоңыраулар АҚШ заңдық немесе реттеуші органдарының қол жеткізімінен тыс, шетелде жасалғандықтан, Ұлттық қоңырау шалуды тоқтату тізімі мен FTC ережелері көбінесе ескерілмейді және аймақтық код блогындағы барлық мүмкін нөмірлерге қоңырау шалынады. Кейбір автоматтандырылған қызметтер жауап беруші тараптан келген дыбысты талдауға қабілетті және егер адам жауап бермесе, біреу жауап бергенге дейін немесе лимит жеткенге дейін қайта-қайта қоңырау шалады. Бұл жалған шақырушы идентификациясын («spoofing») пайдаланып, шақыруды қабылдаушыны жауап беруге немесе тіпті жергілікті нөмірден қоңырау шалғанын ойлауға шатастыруы мүмкін. Бұл заңды бизнес әрекеті емес. Телемаркетинг әдістері саяси науқандарда жиі қолданылады. Сөз бостандығы мәселелеріне байланысты саяси телефон қоңырауларын реттейтін заңдар коммерциялық хабарламаларға қатысты заңдарға қарағанда әлдеқайда жұмсақ. Дегенмен, бірқатар штаттар саяси робот қоңырауларын тыйым салған немесе шектеген. Ұлттық қоңырау шалуды тоқтату тізімі стационарлық телефондарға телемаркетингтік қоңырауларды айтарлықтай азайтуға көмектесті және телемаркетингшілердің ұялы телефондарды мақсат ету тенденциясын да баяулатты. Нәтижесінде, PrivacyStar сияқты телемаркетингшілерден келетін қаламаған қоңырауларды жоюға көмектесетін мобильді қосымшаларға сұраныс артты. Бұл компаниялар тізілім құрылғаннан бері DNC тізіміне мыңдаған шағымдарды тіркеуге көмектесті.

Канада

Канададағы телемаркетингті Канаданың инновация, ғылым және экономикалық даму федералдық департаментінің аясындағы агенттік – Канаданың радиотелевизиялық және телекоммуникациялық комиссиясы (CRTC) реттейді. Канадалықтар қоңырау шалуды тоқтату үшін Ұлттық «Шақыру тізіміне» (DNCL) тіркеле алады. Егер біреуге сұралмаған телекоммуникация ережелерін бұзатын телемаркетингтік қоңырау келсе, ол туралы Ұлттық DNCL-ге шағымдануға болады. Ұлттық DNCL операторы барлық шағымдарды CRTC-ге жібереді, ал CRTC алғашқы бағалау негізінде шағымды қосымша тергеуге жарамайтынын анықтайды.

Австралия

Австралиядағы телемаркетинг Австралия Федералды үкіметімен шектеледі және Австралияның байланыс және медиа басқармасы (ACMA) тарапынан бақыланады. Австралияның федералды заңнамасы зерттеу және маркетингтік қоңыраулар үшін қоңырау шалу уақытын шектеуді көздейді. 2007 жылы Австралияға келіп түсетін телефон нөмірлері үшін «Қоңырау шалуды тоқтату» тізілімі құрылды. Бұл тізілім пайдаланушыға жеке пайдалануға арналған телефон нөмірлерін тіркеуге мүмкіндік береді. Австралияның федералды заңнамасы осы тізілімге енгізілген телефон нөмірлеріне жасалатын маркетингтік қоңыраулардың түрлерін шектейді; бірақ зерттеу мақсатындағы қоңырауларға рұқсат беріледі. Қайырымдылық ұйымдары мен саяси мүшелер, партиялар және кандидаттар жасаған қоңыраулар да осы шектеуден тыс. Алайда, егер телемаркетингтік қоңырау алған адам ұйымға бұл нөмірге қайта қоңырау шалмауды бұйырса, ол ұйым заң жүзінде осы талапқа бағынуға міндетті және телефон нөмірін қоңырау тізімінен алып тастауы керек. Кіріс телемаркетинг – тағы бір маңызды сала. Оған тікелей операторлар мен IVR – Интерактивті дауыстық жауап беру жүйесі қатысады. IVR аудиомәтін немесе автоматтандырылған қоңырау өңдеу деп те аталады. Көбінесе ірі телеарналар мен жарнама берушілер IVR қызмет бюролары жауап беретін тегін телефон нөмірлерін пайдаланады. Мұндай қызмет бюроларында теледидарда тегін телефон нөмірі жарнамаланған кезде туындайтын көптеген бір мезгілдегі қоңырауларды өңдеуге қажетті технология мен мүмкіндіктер бар.

Англия/Ұлыбритания

Британдық полиция зейнеткерлердің көп саны зардап шеккенін анықтағаннан кейін, «телефон қауіпсіздігін» арттыру үшін «қоңырау шалуды тоқтату тізіліміне» тіркелуді ұсынды. Сондай-ақ, «шетелдік компаниялардан» келетін қоңырауларға ерекше назар салынды.

Шектеулер

Ұлыбританияда тұтынушыларды қажетсіз және мазасыз жарнамалық қоңыраулардан қорғау мақсатында телемаркетингке шектеулер қойылған. Телефон нөмірлерін автоматты түрде теріп, қоңырауды бос операторға жалғайтын компьютерлік бағдарламаларды қолдану осы шектеулерді сақтауды күрделендіруі мүмкін. Ақпарат комиссарының кеңсесі (ICO), Ұлыбританияның деректерді қорғау және жеке өмірге қатысты тәуелсіз реттеуші органы, телемаркетингте болжамды қоңырау жүйелерін пайдалану бойынша нұсқаулар жариялады. Бұл нұсқаулар жеке тұлғалардан нақты келісім алуды, қоңыраудың мақсаты және қоңырау шалушы компания туралы толық ақпарат беруді, жеке тұлғаларға болашақ қоңыраулардан бас тарту мүмкіндігін және нақты және жаңартылған қоңырау тізімін талап етеді. Сонымен қатар, компаниялар болжамды қоңырау жүйелерінің тікелей қоңыраулардың 3%-дан астам үзіліске ұшырауын қамтамасыз етуі керек және маркетингтік мақсаттар үшін жеке деректерді өңдеу кезінде Жалпы деректерді қорғау регламентіне (GDPR) сәйкес болуы тиіс. Осы регламенттерді бұзу ауыр жазаларға, соның ішінде айыппұлдарға және компанияның беделіне нұқсан келтіруге әкелуі мүмкін.

Финляндия

Финляндияда шамамен 100 000 адам call-орталықтарда жұмыс істейді, бірақ көпшілігі ірі компанияларда клиенттермен байланыс жұмыстарын атқарады. 10 000 адам телемаркетингпен айналысатын компанияларда еңбек етеді. Телемаркетинг көбінесе жас адамдардың алғашқы жұмыс орны болып табылады. Сонымен қатар, мүгедектер, иммигранттар және зейнеткерлер үшін еңбек нарығына қайта оралудың немесе шығудың бір жолы да болып табылады. Финляндияда бұл мамандық еңбекке байланысты жарақаттардың болуынан жаман беделге ие. Мойын, иық, көз және құлақтарға түсетін жүктеме айтарлықтай болуы мүмкін. Дегенмен, жеңіл құлаққаптар, эргономикалық жұмыс орындары және құжаттама сияқты көптеген тапсырмалар компьютерлермен автоматты түрде орындалуының арқасында денсаулық мәселелері едәуір азайды.

Франция

Франциядан тыс жерден қоңырау шалған кезде шақырушының нөмірін анықтау экранында француз телефон нөмірін көрсету мүмкіндігі 2018 жылдың шілдесінде қабылданған заңмен жойылды; оның күшіне енуі келесі жылдың 1 тамызына дейін кейінге шегерілді.

Тарих

Телемаркетинг термині алғаш рет 1970-ші жылдардың соңында Bell System байланыстарын, шығып бара жатқан WATS және кіріп келіп жатқан тегін қызметтердің жаңа қолданылуына қатысты сипаттау үшін кеңінен қолданылды. Дегенмен, әлеуетті клиенттермен телефон арқылы байланыс орнату тәжірибесі 19 ғасырдың соңында пайда болған. 1903 жылғы мәліметтерде құрғақ тауарлар дүкенінің жергілікті маркетинг үшін телефонды пайдалануы көрсетілген, ол "кеңесшілерді немесе шаруаларды жіберуден" гөрі, әлеуетті клиенттерге сатып алу мүмкіндіктерін жеткізудің тиімдірек екенін хабарлаған. 1909 жылы бір дүкен 1000-нан астам болашақ клиентке телефон арқылы "жалпы шақыру" жасап, "құндылықтардың тойын, ерекше сапаларды бұрынғыдан мүлдем жаңа бағамен ұсынуды" жариялады. Бір жыл өткен соң, электр қуаты компаниясының әлеуетті клиенттерге үйлеріне қоңырау шалу практикасы туралы былай делінген: "Қоңырау шалу уақытына қатысты, үйдің иесі әдетте сол уақытта болады және кешкі астан кейін жеткілікті уақыт өткендіктен, сағат 8 мен 9 аралығында қоңырау шалу артық деп ұсынылады". 1912 жылға қарай, бұл тәжірибе телефон арқылы тапсырыс алу және оны жүзеге асыру үшін он төрт нақты идеяны ұсынған деңгейге жетті. Телефон арқылы дауыс жинау саяси мақсаттарда да қолданылды, соның ішінде 1908 жылғы "дауыс беруге шақырулар" және болашақ сайлаушыларға ойнатылған жазылған саяси сөздер.

Телефоншылар

Телефоншылар немесе коммутатор операторлары – коммутатор операторларының (көбінесе әйелдер) мәдени шекарадан тыс кең таралған мамандығы, ол 20-шы ғасырда Солтүстік Америкада, жарнама арқылы танымал болғандықтан, ерекше дамыды. Телефон желісін компьютерлік электрондық жүйеге ауыстырғаннан кейін коммутатор операторларының жұмысы біртіндеп азайды. Дегенмен, жарнаманың өркендеуі және телефон пайдаланудың кеңінен таралуымен, телемаркетинг сияқты жаңа жұмыс орындары пайда болды.

Телемаркетингтегі әйелдер

Телемаркетинг, телефон операторлары сияқты, көбінесе әйелдер жұмыс істейтін салалардың бірі болып табылады. Әйел операторларды жұмысқа алудың басты себебі әйелдер еңбегі арзан жұмыс күші ретінде қарастырылды: әйел телемаркетерлер ерлердің жалақысының жартысынан төрттен біріне дейін табыс тапты. Әйелдер ерлерге қарағанда көбірек әдепті және жақсы мінезді деп есептелді. Сонымен қатар, әйел дауысының тыныш, нәзік болуы әйелдердің табиғи қасиеті саналды, бірақ бұл пікірді ғылыми дәлелдермен растауға болмайды. Осылайша, әйелдердің телефон операторлары және кеңесшілер ретінде қабылдануы қалыпты жағдайға келді, және бұл қазіргі телемаркетинг саласында көрініс береді.