Кіріспе

Ең танымал плеорама - 19-ғасырдағы қозғалмалы панорама ойын-сауық, онда көрермендер шайқалатын қайықта отырды, ал суреттелген кенептің панорамалық көрінісі айналып өтті. Бұл сөз кейде басқа ойын-сауық немесе жаңалықтар үшін қолданылады. Архитектор Карл Фердинанд Ланганс 1831 жылы Бреслауда плеораманы енгізді, онда сулы тоғанға жүзетін ағаш қайықта отырған 24 "саяхатшы" Неаполь шығанағының екі жағында орналасқан. Бұл иллюзияны жарық пен дыбыс эффекттері күшейтті: қайықшы ән шырқады, Везувий атылып шығады. Бір сағаттық шоуды жазушы-суретші Август Копиш ойлап шығарды. Берлинде диорама көрмесі болған Карл Вильгельм Гропиус 1832 жылы осы плеораманың басқаруын өз мойнына алды, сонымен қатар Рейн өзені бойындағы саяхаттың плеорамасы болды. Швейцариялық жазушы Бернар Коммент Ланганстың плеорамасы мен 1900 жылғы Париж көрмесіндегі амбициялық мареорама арасындағы ұқсастықтарға назар аударды. 1834 жылы Лондон үшін де осыған ұқсас идея қолданылды. Көрермендер теміржол вагондарында отырып, Ливерпуль мен Манчестер темір жолынан көрінетін көріністердің қозғалмалы панорамасын тамашалады. 1850 жылдары Финляндияда pleorama атауы тарихи көріністер мен панорамалық көріністерді шыны арқылы көрсететін шоуларға берілді, бірақ олардың плакаттарында Лангханстың қайық тұжырымдамасына ұқсас ештеңе айтылмаған.

Этимология

Плеорама атауы грек элементтерінен алынған. 19-ғасырдың басқа жаңалықтары сияқты, орама диорама және циклорамамен аяқталады, мысалы, сөздің екінші жартысы "көрген нәрсе" деген мағынаны білдіреді. Бұл жердегі өтініш бөлігі грек сөзінен "қозғалу" деген мағынаны білдіреді, бұл Ланганстың судағы қайығына қатысты. Плеорама - бұл 21-ғасырдағы инновациялық "қозғалатын үйдің" атауы.