Кіріспе
Өрт сөндірушілердің ыстықтан, күлден және құлайтын заттардан қорғану үшін киетін қауіпсіздік қалқаны Ғасырлар бойы өрт сөндірушілер ыстықтан, күлден және құлайтын заттардан қорғану үшін қалқаны киген. Өрт сөндіру қалқандарының пішіні жылдар бойы аз өзгергенімен, олардың құрамы дәстүрлі былғарыдан металдарға (оның ішінде мыс, никель және алюминий) жеңіл полимерлер мен басқа да пластмассадан жасалған композиттік қалқандарға дейін дамыды.
For centuries, firefighters have worn helmets to protect them from heat, cinders and falling objects. Although the shape of most fire helmets has changed little over the years, their composition has evolved from traditional leather to metals (including brass, nickel and aluminum), to composite helmets constructed of lightweight polymers and other plastics.
Теріден жасалған қалқандар
Американың алғашқы өрт сөндіру қалқанын 1830 жылдары Нью-Йорк қаласындағы багаж жасаушы, сонымен қатар ерікті өрт сөндіруші жасаған. Ол сол кездегі "тозау құбырлары" "қалқаларынан" гөрі өрт сөндірудің ерекше талаптарына сай келетін жақсы дизайнды іздеген. Stovepipe негізінен от сөндіру компаниясын анықтау үшін боялған дизайны бар қатты былғарыдан жасалған бас киім болды және ешқандай қорғаныс ұсынбады. Тері таңдау материалы ретінде таңдалды, өйткені Генри Гратакпен таныс болғандықтан, сонымен қатар қалың өңделген былғары отқа төзімді және сынуға төзімді болғандықтан. "Leatherhead" - бұл солтүстік Америкада әлі күнге дейін көптеген өрт сөндірушілер қолданатын былғары қалқандардың эволюциясы. Тері бас - бұл қазіргі заманғы композиттік қалқандарға қарағанда былғары қалқанды қолданатын өрт сөндірушіге арналған жаргон. Былғары қалқан - өрт сөндірушілердің халықаралық символы, ол ұйымдасқан азаматтық өрт сөндірудің алғашқы жылдарынан басталады. Әдетте, дәстүрлі былғары қалқандарда қалқанның алдыңғы жағына былғары қалқанды бекіту үшін қалқанның жоғарғы жағына мыс бүркіт әшекейі бекітіледі, бірақ бастапқы дизайнында ол шыныны бұзу құрылғысы ретінде де қызмет етті. Теріден жасалған қалқандар қолданылмай қалды, тек Солтүстік Америкадағы Нью-Йорк пен Хьюстон сияқты кейбір өрт сөндіру бөлімдерінде қолданыла бастады. Канаданың өрт сөндіру бөлімдері (мысалы, Торонто өрт сөндіру қызметі) былғары бас киімін пайдаланады. Мұндай былғарыдан жасалған қалқандар, сондай-ақ классикалық пішінді сақтайтын, бірақ жеңіл, заманауи композиттік материалдарды қолданатын заманауи туындылар Солтүстік Америкада және бүкіл әлемде өрт сөндіру дәстүрлерін Солтүстік Америкадан алған жерлерде өте танымал болып қала береді.
Мыс бүркіт пен бобр
Бөрік пайда болуы шамамен 1825 жылға дейін жалғасады. Бейтаныс мүсінші ерікті өрт сөндірушінің қабіріне ескерткіш жасады. Өрт сөндірушілер бұған дейін бүркіт кимеген, бірақ бүркіт содан бері өрт сөндіруші қалқандармен байланысты болды. Канадалық өрт сөндірушілер каскаларын бобёрмен безендіреді, өйткені ол Канаданың ұлттық жануарлары болып табылады. Бұл әшекейлер қалқаннан шығып, терезе жақтауларына, сымдарға және басқа кедергілерге жабысып, жиі зақымданады. Нәтижесінде көптеген өрт сөндіру бөлімдері салт-дәстүрлі қалқандарды ұсынады, олар қазіргі заманғы пластикалық және композиттік қалқандарды бүркіт немесе бобэрсіз пайдаланады, оларды әзіл-оспақпен салат табақтары, қалпақ қабықтары және сымбатты жоғарғы жақтары деп атайды. Алайда көптеген өрт сөндірушілер мен өрт сөндіру бөлімдері әлі күнге дейін дәстүр ретінде былғары қалқанды сақтайды.
Тиндалдың үйі
1871 жылы британдық физик Джон Тиндалл өзінің жаңа өнертабысы - от сөндірушіге арналған клапан камерасы мен сүзгі түтігі бар респиратор туралы жазды. Бұл құрылғыда түтін бөлшектерін сүзгілеу және көмір қышқылын бейтараптандыру үшін глицерин, әк және ағаш көмірмен қаныққан мақта пайдаланылды. Бұл құрылғы 1875 жылдың шілдесінде шыққан "Manufacturer and Builder" журналында жарияланды.
Ниллидің түтіннен сақтайтын маскасы
Джордж Нилли 1877 жылы өрт сөндірушілерге сатылған түтіннен қорғайтын масканы патенттеді. Бұл құрылғыда көкіректе жүретін сүзгі арқылы тыныс алуға мүмкіндік беретін шыны көзшелер мен резеңке түтіктер бар бет маскасы бар.
Наполеондық қалқандар
Наполеон Бонапарт Париждегі (соңырақ басқа қалалардағы) өртке қарсы күрестің әртүрлі ұйымдарын француз армиясының Sapeurs pompiers деп аталатын бөлімшесіне қайта ұйымдастырды. Олар драгун атты әскерінің киетініндей, ортасында биік белгісі бар мыс қалқан киіп, оның алдыңғы жағында қала белгісі бейнеленген. Бұл қалқанның үлгісі Еуропа мен одан тыс жерлерде кеңінен көшірілді.
Мериуэзер қалқаны
Меривезерлiк қалқандарды британдық өрт сөндiрушiлер Виктория дәуірiнен бастап 20-ғасырдың аяғына дейін қолданған. Бұл қалқандар Sapeurs өрт сөндірушілерінің қалқандары бойынша үлгіленді, оларды капитан сэр Эйр Масси Шоу Парижге сапарында көріп, 1868 жылы Лондонның Метрополитен өрт сөндіру бригадасына қара былғары қалқанның орнына енгізді. Бұл дизайнды басқа британдық және Британ империясының өрт сөндіру қызметі кеңінен көшірді. Бұл қалқандар мыстан, ал офицерлердің қалқалары күміспен қапталған. Металл қалқандар өткізгіш болып табылады, электр энергиясын пайдалану кеңінен таралған кезде қауіпсіздікке қауіп төндіреді, сондықтан Лондон мен басқа жерлерде 1936 жылдан бастап пробка мен каучуктан жасалған жаңа қалқан енгізілді. Алайда, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскери үлгідегі болат қалқандар қабылданған, олар британдық армия қолданатын Броди қалқанына ұқсас, әуе шабуылы кезінде қорғанысты жақсарту үшін. Соғыс аяқталғаннан кейін құрама қалқан қайтадан пайда болды. Австралияның Квинсленд штатында дәстүрлі мыс қалқан 1970 жылға дейін қолданыста болды.
Алюминийден жасалған қалқандар
Кейбір бөлімдер, мысалы, Буффало өрт сөндіру бөлімі 1980-жылдардың ортасына дейін алюминийден жасалған қалқандарды қолданды.
Неміс DIN өрт сөндіру қалқаны
Германияда көптеген өрт сөндіру бригадалары әлі күнге дейін ескі неміс DIN өрт сөндіру қалқанын пайдаланады. Алғашқыда бұл қалқан тек қана вермахтада пайдаланылған M1942 Stahlhelm алюминий қорытпасынан жасалған нұсқасы болды, ол 1956 жылы стандартталды және 1964 жылы DIN 14940 стандартымен нормаландырылды. Материал DIN 1725 стандартына сәйкес AL CU MG болды. 800 грамм салмақтағы ол өрт сөндіруші қалқаннан жеңіл болды. Бастапқыда Вермахт түсі қара немесе Баварияда қызыл болған. 1960 жылдары нормалау процесі түсті флуоресцентті сарыға өзгертті. Бұл қалқанның ақ рефлекторлық жолағы және қара былғарыдан жасалған мойын қорғанышы бар. Өрт сөндіруші бригадалардың көпшілігі осы қалқанды оңай орнатылатын визирімен қолданады. Германияның DIN өрт сөндіру қалқаны өзінің өткізгіштігіне байланысты өрт сөндіру қалқандары үшін қолданыстағы EN 443 еуропалық стандартына сәйкес келмейді. Германияның өрт сөндіру бригадаларына алюминийден жасалған DIN өрт сөндіру қалқандарын пайдалануға рұқсат етіледі, бірақ егер жаңа қалқандар қажет болса, өрт сөндірушілер EN 443 сәйкес келетін қаптамамен ескі қалқанның құрама немесе жаңадан жасалған нұсқасын сатып алуы керек. 900 г шамасында, алюминийден жасалған каскалар салыстырмалы түрде жеңіл. Қазіргі уақытта кейбір өндірушілер шыны талшығымен бекітілген пластмассадан жасалған, ескі неміс DIN өрт сөндіру қалқандарының көрінісін қайталайтын өрт сөндіру қалқандарын шығарады. Алайда өрт сөндірушілердің F1 сияқты заманауи қалқандарға көшуі жат емес.
Заманауи конструкциялық қалқан
Қазіргі заманғы конструкциялық қалқандар (яғни, құрылысты өртеуге арналған) термопластикалық немесе композиттік материалдардан жасалады. Мұндай қалқандар дәстүрлі американдық қалқан дизайнына қарағанда заманауи, нәзік көрініс пен жеңіл салмақ беру үшін, сонымен қатар ерекше профилін сақтай отырып жасалды. Қалаған жағдайда, алдыңғы жағына бет қалқаны қоса алады. Жаңа "Метро" қалқандары (бірнеше жетекші қалқан өндірушілері берген атау) кішірек жиектері мен дөңгеленген жиектері бар, сонымен қатар былғарыдан және композитті дәстүрлі қалқандардан әлдеқайда жеңіл. Алайда, Нью-Йорк стиліне ұқсас американдық қалқан дизайны олардың тиімділігі мен дәстүрге немесе дәстүрлі көрініске деген жалпы артықшылыққа байланысты сақталады және былғары мен композитте кеңінен танымал болып қалады. Солтүстік Америка өндірушілері екі стильді қатар жасауды жалғастыруда. Нью-Йорк және Метро стиліне ұқсас қалқандар АҚШ пен Канадада қолданылады. Метро стилі Австралияда және Азияның кейбір аймақтарында (әсіресе Макао, Тайвань және Гуанчжоу) қолданылады, бірақ олардың алдыңғы жағында қалқан жоқ, оның орнына көбінесе жергілікті өрт сөндіру органының гербі немесе логотипі көрсетіледі. АҚШ-тан тыс көптеген елдер, әсіресе Еуропа, басқа стильдегі өрт сөндіру қалқанын қолданады, ол құлақты қоса алғанда, басты көбірек қамтиды, кейде артқы жағында қорғаныш болады. Бұл үлгі жиі "Еуро" үлгісіндегі қалқан деп аталады, ал көбіне бетін толық қоршау, көзді қорғау және жарық орнатылады. "Еуро" стилідегі қалқанның соңғы үлгілері - MSA Gallet F1 XF және Rosenbauer HEROS Titan Pro.
Қалалық құтқару қалқаны
Бұл қалқандар қалалық іздеу және құтқару, техникалық құтқару және медициналық құтқару үшін қолданылады және дәстүрлі өрт сөндіру қалқандарынан ерекшеленеді. Көптеген дизайндар олардан алынған, бірақ кішігірім профильді және кішігірім кеңістіктерде бас қозғалысының еркіндігін жеңілдету үшін артық қорғаныш аймағын жоюды қамтиды. Солтүстік Америка стиліне тән қалқандар көбінесе коммерциялық қатты бас киімге ұқсас, ал MSA Gallet F2 сияқты еуропалық стильдерден алынғандар тау-шатырларға көтерілу қалқандарына көбірек ұқсас. Олар бірдей материалдардан жасалғандықтан, бұл қалқан түрлері көбінесе олардың үлкен әріптестеріне ұқсас жалынға, соққыға және жылуға төзімділік стандарттарын қолданады және әлі де SCBA-мен үздіксіз үйлесімділікті ұсынады.
Қалқанның түсі
Кейбір елдерде, әсіресе АҚШ-та және ағылшын тілінде сөйлейтін басқа елдерде өрт сөндірушінің қалпағының түсі көбінесе оның дәрежесін немесе лауазымын көрсетеді. Ұлыбританияда өрт сөндірушілердің көпшілігі сары қалқан киеді; күзетші менеджерлер (әдеттегі өрт сөндірушіден екі сынып жоғары) және одан жоғары ақ қалқан киеді. Бас дәрежелері қалқанның айналасындағы қара жолақтар арқылы анықталады. Канадада тұрақты өрт сөндірушілер сары немесе қара түсті киінеді; капитандар (регулярдан екі дәреже жоғары) қызыл, ал аға командалық офицерлер ақ түсті киінеді. Сол сияқты, АҚШ-та қызыл қалқандар компания қызметкерлерін (әдеттегіден бір немесе екі дәрежеде), ал ақ қалқандар бас қызметкерлерді (әдеттегіден үш немесе одан да көп дәрежеде) білдіреді. Алайда қалқанның түсі мен стилі аймақтан аймаққа және ведомстводан ведомствоға әр түрлі болады. Бір ерекше мысал - Лос-Анджелес округі өрт сөндіру бөлімінің 1970 жылдардағы "Тез арада" телехикаясында бейнеленген MSA қауіпсіздік "Topgard" қалқандарын пайдалануы. Өрт сөндірушілер "Л.А. Өлке" көк түсті жоғарғы жартысында. Машиналар мен отрядтар ақ нөмірлерді қолданды, фельдшерлер жасыл түске ауысты, кейіннен қалқанның екі жағына екі түсті "фельдшер" жапсырмасы бекітілді. Жүк тасымалдаушылар қызыл нөмірлерді қолданды. Капитандық қалқандар қара түсті, қалқанның ортаңғы жотасында ақ жолақ, ал қалқанның сандық бөлігі ақ түсті. Батальон басшыларының қалқандары қара сандары бар ақ түсті болды. Бұл қалқандар содан бері қазіргі заманғы стильге ауысып, дәрежелерді көрсету үшін ашық сары, қызыл және қызыл түстерді қолданады, бірақ түсті сандар панельдері сақталады. Бұл ерекше құрылғыны Калифорнияның басқа да өрт сөндіру қызметі көшіріп алды. Тағы бір мысал Сан-Франциско өрт сөндіру бөлімі. Мотор компаниясының қалқандары әдетте қара түсті болады; жүк көлігі компаниясының қалқандары қара түсті, қалқанның күмбезі қызыл және ақ түсті. АҚШ пен Канададағы басқа өрт сөндіру қызметтерінің көпшілігі өрт сөндірушілерге қара немесе сары түсті, ал командирлерге ақ түсті, ал кейбіреулері бөлімше басшыларын көрсету үшін қызыл түсті қолданады. Оңтүстік Австралияның өрт сөндіру қызметі, көптеген австралиялық өрт сөндіру қызметтеріндей, белгілі бір рөлдер үшін белгілі бір түстерді қолданады. Ақ қалқан өрт сөндірушілерге арналған (аға өрт сөндірушілерге қызыл жолақпен). Лейтенанттар сары қалқан киеді; капитандар қызыл жолақты сары, топ офицерлерінің орынбасарлары және одан жоғары қызыл қалқан киеді, ал жалақысы бар қызметкерлердің қалқанында көк жолақ болады. Жаңа Зеландияда 2013 жылы үлкен көп агенттік оқиға кезінде командалық құрылымды анықтау үшін қалқан түстері өзгертілді. Өрт сөндірушілер сары қалқан киеді, негізгі өрт сөндіруші үшін қарапайым, білікті өрт сөндіруші үшін бір қызыл жолақпен, ал аға өрт сөндіруші үшін екі қызыл жолақпен. Станция қызметкерлері бір көк жолақпен қызыл қалқан киеді (бұрын сары бір көк жолақпен), ал аға станция қызметкерлері екі көк жолақпен қызыл қалқан киеді (бұрын сары екі көк жолақпен). Өрт сөндірушілердің басшылары мен олардың орынбасарлары ақ қалқан киеді; аймақтық және аймақтық командирлер мен олардың көмекшілері күміс қалқан киеді; ал ұлттық командир мен олардың орынбасарлары қара қалқан киеді. Оқушы және жаңадан жұмысқа алынған өрт сөндірушілер жасыл түсті (бұрын қызыл түсті) қалқан киеді. Германия мен Австрияда көбінесе сары фосфоресцентті қалқандар қолданылады. Әр түрлі дәрежелерді көрсететін түрлі түстер сирек қолданылады. Алайда, қалқандарда әртүрлі сәйкестендіру белгілерін қолдану кең таралған. Өрт сөндіру қызметін негізінен әртүрлі федералды мемлекеттер ұйымдастырады және соңында әртүрлі қауымдастықтардың жауапкершілігіне жатады, сондықтан қалқандарға сәйкестендірудің стандартты түрі жоқ. Мысалы, Баварияда "Kommandant" (сайланған өрт сөндіру бастығы) қалқанында қызыл тік жолақпен, ал "Gruppenführer" (топ басшылары) қалқанының айналасында жұқа қара резеңке ленталармен белгіленеді. Сондай-ақ, медициналық немесе SCBA сияқты әр түрлі мүмкін функциялар үшін қалқан таңбаларын қолдану өте жиі кездеседі. Каскадағы дәрежеге сәйкес сәйкестендіру белгілері тұрақты болса да, офицерлер мен офицерлер әдетте өздерінің қазіргі жетекші позициясын көрсету үшін бункерлік киімдерінің үстінде түсті жилет киеді. Польшада оны мемлекеттік өртке қарсы қызметтің ұлттық штабы заңды түрде реттейді, ол мемлекеттік өртке қарсы қызметтің толық уақытты өрт сөнд...