Кіріспе

G белокпен жұпталған рецепторлы киназалар (GPCRK, GRK) - AGC (белок киназасы А, белок киназасы G, белок киназасы C) киназалар тобындағы белок киназаларының туысы. Барлық AGC киназалары сияқты, GRK-лар мақсатты белоктардың белгілі бір жерлерінде серин мен треонин қалдықтарына фосфат қосу үшін АТФ-ты қолданады. Атап айтқанда, ГРК- лар G белокпен жұпталған рецепторлардың (GPCR) жасушалық домендерін фосфорилирлейді. ГРК- лар аррестин ақуыздарымен бірге жұмыс істейді, олар GPCR- лардың төменгі сатыдағы гетеротримерлік G- ақуызды және G- ақуызды тәуелсіз сигналды жолдарды ынталандырудағы сезімталдығын реттейді.

ГРК қызметі және реттеу

GRK-тер әдетте белсенді емес күйде болады, бірақ олардың киназа белсенділігі лиганд белсендірілген GPCR-ге байлану арқылы (басқа AGC-киназаларда кең таралғандай, реттеуші фосфорилирлеу арқылы емес) ынталанады. GRK- лар жеті ғана (олардың 4- і ғана бүкіл денеде кеңінен экспрессияланады), ал 800- ден астам адамда GPCR бар болғандықтан, GRK- лар фосфорилдеу орнын таңдау мүмкіндігі шектеулі болып көрінеді және негізінен GPCR белсенді күйімен реттеледі. Оның орнына, көзге көрінбейтін GRK- ларды кальцийді байлайтын кальмодулин белогы тежейді.

ГРК құрылымдары

Рентген кристалдық құрылымдары бірнеше GRK (GRK1, GRK2, GRK4, GRK5 және GRK6) үшін жеке немесе лигандтарға байланған. Жалпы алғанда, ГРК-тердің реттілік гомологиясы мен домендік ұйымы бар, онда орталық белок киназасының каталитикалық доменінің алдында G белок сигнализация протеиндерінің регуляторының белсенді доменіне гомологиясы бар домен бар, RGS ақуыздары (RGS гомологиясы RH домен) және оның артынан өзгермелі карбоксил терминалды құйрық реттеуші аймақ келеді.

ГРК физиологиялық функциялары

GRK1 родопсин фосфорилирлеуіне және көріністе деактивациялануына, сондай-ақ S антиген деп аталатын аррестин 1- ге қатысады. GRK1-дегі ақаулар Огучидің стационарлық түнгі соқырлығын тудырады. GRK7 сондай-ақ конус опсинының фосфорилирленуін және түстерді көрудегі деактивациясын, конус аррестинмен бірге, сондай-ақ аррестин 4 немесе X аррестин деп те атайды. GRK4 геніндегі полиморфизмдер генетикалық және сатып алынған гипертониямен байланысты, олар бөбек допамин рецепторлары арқылы әрекет етеді. Адамда GRK5 реттілігінің полиморфизмі 41 қалдықта (глютаминнің орнына лейцин) африкалық ата-бабалары бар адамдарда жиі кездеседі, бұл ауаны жолдарының бета-2 адренергиялық рецепторларының жоғары GRK5 медиацияланған сезімсіздікке әкеледі, бұл астмадағы дәрілік мақсат. Зебра балықтарында және адамда GRK5 функциясының жоғалуы гетеротаксияға байланысты жүрек ақауларымен байланысты, бұл - органогенез кезінде оң жақтан сол жаққа дұрыс ауыспаудан туындайтын даму ақауларының сериясы. Түйеде мидың жолақты аймағындағы D2 дофамин рецепторларын GRK6 реттеу дофамин арқылы әрекет ететін психостимуляторларға сезімталдықты өзгертеді, ал GRK6 Паркинсон ауруына және LDOPA дәрісімен антипаркинсондық терапияның дискинезиялық жанама әсерлеріне қатысы бар.

ГРК-ның ГПКР-дан басқа функциялары

ГРК- лар GPCR емес субстраттарды да фосфорилдейді. GRK2 және GRK5 кейбір тирозинкиназа рецепторларын, соның ішінде тромбоциттерден алынған өсу факторының (PDGF) және инсулинге ұқсас өсу факторының (IGF) рецепторларын фосфорилирлей алады. ГРК-тер сондай-ақ олардың киназалық белсенділігіне тәуелсіз клеткалық жауаптарды реттейді. Әсіресе, G протеинді жұптасқан рецептор киназасының GPCR емес серіктес протеиндердің әртүрлі репертуарымен өзара әрекеттесетіндігі белгілі, бірақ басқа GRK- лардың да GPCR емес серіктестері бар. GRK2 және GRK3 RGS гомология (RH) домендері Gq отбасының гетеротримерлік G протеиндерінің кіші бірліктерімен байланысады, бірақ бұл RH домендері G протеинінің сигналын сөндіру үшін дәстүрлі RGS ақуыздары сияқты GTPазаны белсендіретін ақуыздар ретінде әрекет ете алмағанына қарамастан, бұл байланысу G белдіктерін белсенді G ақуыздарын олардың эффектті ақуыздарынан, мысалы, фосфолипаза C бетадан бөледі.