Кіріспе

Шақыру мүмкін екенін көрсететін сигнал, G. I. Joe кейіпкері. Шақыру тоны (Ұлыбританияда – қоңырау шалу тоны) – телефон станциясы немесе жеке филиалдық автоматтық телефон станциясы (PBX) телефон сияқты терминалды құрылғыға, телефон құбыры ашық деп анықталғанда жіберілетін телекоммуникация сигналы. Бұл станцияның жұмыс істеп тұрғанын және телефон қоңырауын қабылдауға дайын екенін көрсетеді. Бірінші цифр тани салысымен тон тоқтатылады. Егер цифрлер енгізілмесе, жартылай теру процедурасы іске қосылады, көбінесе арнайы ақпараттық сигнал мен үзіліс туралы хабарлама беріледі, содан кейін қоңырау шалушыны құбырды түсіріп, қайта қоңырау шалуға шақырады.

Тарих

Телефонның алғашқы стансалары абонент телефон тіркемесін алғанда операторға сигнал жіберіп, қоңырау шалуға дайын екенін хабарлатын. Оператор қоңыраудың қай жерге бағытталуын сұрап жауап беретін. Қолмен басқарылатын стансалар автоматтандырылған жүйелерге ауысқанда, станса телефон тіркемесін алғанда қоңырау шалушыға дыбыстық сигнал беріп, жүйенің санды қабылдауға дайын екенін көрсететін. Әрбір сан терілгенде жіберіліп, коммутациялық жүйенің қажетті бағытты таңдауына мүмкіндік беретін. Қазіргі заманғы электрондық телефондар сандарды енгізілгенде сақтай алады және абонент батырманы басқанда ғана қоңырауды аяқтап, нөмірді толықтырады. Инженер Август Круковтың ойлап тапқан дыбыстық сигналы алғаш рет 1908 жылы Германияның Хильдесхайм қаласында қолданылды. Бельгияның Антверпен қаласында орналасқан Bell Telephone Manufacturing Company (BTMC) компаниясы, Western Electric компаниясының халықаралық еншілес кәсіпорны, 1914 жылғы 10 қазанда Дарлингтонда 7A айналмалы автоматты стансасы іске қосылғанда, дыбыстық сигналды стандартты мүмкіндік ретінде алғаш рет енгізді. Дыбыстық сигнал маңызды еді, өйткені 7A айналмалы жүйесі орталық басқару коммутациялық жүйесі болды. Ол пайдаланушыға жүйенің сандарды қабылдауға дайын екенін көрсету үшін дыбыстық сигналды пайдаланды. АҚШ-та дыбыстық сигнал 1920 жылдары енгізілді. Президент Дуайт Д. Эйзенхауэр 1961 жылы зейнеткерлікке шыққан кезде ол кеңінен таралған еді, бірақ президент өзі ешқашан дыбыстық сигналмен кездеспеген. Ол жеке телефонын алғанда, оның көмекшісі Айзенхауэрге бұл ерекше дыбыстың не екенін түсіндіріп, айналмалы телефонды қалай пайдалану керектігін көрсетуге тура келді. Қазіргі заманғы электрондық телефон коммутациялық жүйелері пайда болғанға дейін дыбыстық сигналдар әдетте электрмеханикалық құрылғылар, мысалы, генераторлар немесе тербелгіштер арқылы жасалатын. АҚШ-та стандартты "қалалық" дыбыстық сигнал 600 Гц жиілікті сигнал болды, ол 120 Гц жиілігінде амплитудалық модуляцияланды. Кейбір дыбыстық сигналдар 60 Гц желілік тогынан бейімделген. Ұлыбританияда пошта кеңсесінің стандартты дыбыстық сигналы 33 Гц болды; оны көптеген стансаларда қозғалтқышпен жұмыс істейтін қоңырау машинасы, ал кішкентай стансаларда дірілдейтін қамыс генераторы жасады. Кейбір кейінгі қоңырау машиналары 50 Гц дыбыстық сигналын да жасады. Қазіргі заманғы дыбыстық сигнал елдерге қарай өзгереді. АҚШ, Канада және Кариб теңізіндегі елдердің Солтүстік Америка нөмірлеу жоспарының дәл тондар жоспары екі тонның (350 Гц және 440 Гц) үйлесімін көрсетеді, олардың араласуы 90 Гц жиіліктің соққысын тудырады. Ұлыбританияның дыбыстық сигналы өте ұқсас, бірақ 350 Гц және 450 Гц тоннарын біріктіреді, бұл 100 Гц соққы жиілігін құрайды. Еуропаның көп бөлігі, сондай-ақ Латын Америкасы мен Африканың көп бөлігі 425 Гц тұрақты бір тонды пайдаланады. Франция қазіргі уақытта 440 Гц тонды, ал Жапония 400 Гц тонды пайдаланады. Ұялы телефон қызметтері дыбыстық сигналдарды жасамайды, өйткені барлық нөмір терілгенге дейін және жіберілгенге дейін қосылыс жасалмайды.

Екінші қоңырау

Жеке филиалдық алмасулар (PBX) немесе кілттік телефон жүйелері абоненттерге дабыл сигналын да береді. Бұл сигнал қоғамдық телефон желісінде (PSTN) қолданылатын сигналмен бірдей болуы мүмкін, немесе абоненттерге префикс теруді немесе басқа тәсілмен сыртқы желіні таңдауды еске салу үшін басқа сигнал болуы мүмкін.

Екіншілік қоңырау шалу дыбысы

Екіншілік дабыл үні – қоңырау орнатылғаннан кейін абонентке қосымша сандарды теруге шақыру үшін берілетін дабыл үніне ұқсас дыбыс. Екіншілік дабыл үні жиі қоңырау кезектері мен қоңырауды бағыттайтын жүйелерде қолданылады.

Қажыр-қайғы дыбысы

Кекешін дыбыс – арнайы қызмет көрсетіліп тұрғанын білдіретін үзіліс-үзіліспен берілетін сигнал. Ол дауыстық поштада жаңа хабар бар екенін немесе қоңырау бағыттау сияқты қосымша қызметтер қосылғанын көрсетуі мүмкін.

Жұмсақ қоңырау шалу

Желіде нақты қызмет болмағанда және қалыпты қоңыраулар жасау мүмкін болмағанда жұмсақ немесе жедел қоңырау тоны қолданылуы мүмкін. Ол тек телефонға қосылған құрылғының апаттық жағдайларға шалу үшін (мысалы, 911, 112 немесе 999) қолдануына мүмкіндік беру үшін сақталады, бұл көптеген елдерде заңмен бекітілген. Сонымен қатар, кейде ол желінің иесі немесе соңғы жалға алған жергілікті байланыс операторының кеңсесіне, мысалы 611 нөмірі арқылы қоңырау шалуға да мүмкіндік береді. Орнату немесе қосу процесін жеңілдету үшін техниктер қоңырауды қайтару (ringback) сияқты басқа функцияларды немесе ANAC жүйесіне де қол жеткізе алады.