Кіріспе

жоқ McDonald's американдық мейрамханалар желісі өз ісінің көптеген аспектілері бойынша сынға ұшырады, оның ішінде өнімдерінің денсаулыққа әсері, қызметкерлерге жасаған қарым-қатынасы, оның іс-әрекетінің экологиялық әсері және басқа да бизнес-тәсілдері.

Тағам

1980 жылдардың соңында 43 жасында жүрек ауруынан зардап шеккен миллионер бизнесмен Фил Соколоф Нью-Йорк, Чикаго және басқа да ірі қалаларда McDonald's-тің мәзірін американдықтардың денсаулығына қауіп төндіреді деп айыптап, олардың картопқа арналған картопқа арналған сиыр еті майын қолдануды тоқтатуды сұрады. 1990 жылы Лондонның Гринпис деп аталатын шағын тобының белсенділері (Гринпис халықаралық тобымен байланысы жоқ) "Макдоналдс" деген атаумен "Макдоналдс-тың несі дұрыс емес?" деген листовкаларды таратты. Корпорация топқа хат жазып, олардың бас тартуын және кешірім сұрауын талап етті, ал белсенділердің екеуі бас тартудан бас тартқан кезде, оларды "МакЛибель ісі" деп атаған, ағылшын азаматтық құқығындағы ең ұзақ істердің біріне әкелген жала жабу үшін сотқа берді. Маклайбел сотының деректі фильмі бірнеше елде көрсетілді. 2001 жылы Эрик Шлоссердің "Fast Food Nation" кітабында Макдональдстың бизнес-тәсілдері сынға алынды. Сын-пикірлердің арасында Макдоналдс (фаст-фуд индустриясындағы басқа компаниялармен бірге) өздерінің саяси ықпалын адамдардың денсаулығы мен жұмысшылардың әлеуметтік жағдайы есебінен пайдасын арттыру үшін пайдаланады деген айыптар болды. Сондай-ақ, кітап McDonald's-тің балаларды мақсат еткен жарнамалық әдістерін күмәнге ұшыратты. Кітапта басқа да фаст-фуд желілері аталса да, ол негізінен Макдоналдсқа назар аударды. 2002 жылы көбіне индустар мен буддистердің вегетариандық топтары McDonald's-ты терісі бар бидай шұжығы бар картоптарды вегетариандық деп бұрмалағандығы үшін сотқа берді. Сол жылы испандық Ska P тобы ¡¡Que Corra La Voz!! альбомында "McDollar" атты ән шығарды. "Макдоналдс" дүкенін сынға алу. Морган Сперлоктың 2004 жылғы "Super Size Me" деректі фильмінде Макдональдс тағамдары қоғамдағы семіздіктің артуына ықпал етіп отырғанын және компания өз клиенттеріне тағам туралы тағамдық ақпарат бере алмай отырғанын мәлімдеді. Фильмнің премьерасынан алты апта өткен соң, Макдональдс супер өлшемді нұсқаны жоюды және ересектерге арналған бақытты тамақты жасауды жариялады. Fat Head деп аталатын қарсы деректі фильм Super Size Me-дегі сәйкессіздіктерді атап көрсетті.

Компанияның сынға берген жауабы

Қоғамның қысымына жауап ретінде Макдоналдс өзінің мәзірінде көбірек салауатты таңдауды енгізуге тырысты және өзінің жұмысқа алу плакаттарына жаңа ұран енгізді: "Макжоб үшін жаман емес". McJob сөзі алғаш рет 1980 жылдардың ортасында белгілі болды. Этикаға сай тұтынушылар нарығына ену үшін Макдоналдс Rainforest Alliance, табиғатты қорғау тобының сертификаты бар кофе дәндерін пайдалануға ауысты. Сонымен қатар, қысымға жауап ретінде McDonald's UK өзінің бөтелкедегі сүті мен ыстық сусындарына органикалық сүт өнімдерін қолдана бастады, бірақ ол әлі де сүт коктейльдерінде және АҚШ-тағы барлық сүт өнімдерінде дәстүрлі сүтті қолданады. 2007 жылы Farmers Weekly басылымында жарияланған мәліметке сәйкес, McDonald's қолданған сүттің көлемі Ұлыбританиядағы органикалық сүттің 5 пайызын құрауы мүмкін. 2008 жылдың мамыр айында McDonald's АҚШ пен Канадада 2018 жылдың соңына дейін француз картоптарының транс-майлы қоспасы жоқ, ал жүгері мен соя майы бар канола майын пісірілген өнімдер, пирогтар мен печеньелер үшін пайдалана бастағанын мәлімдеді. CAK/CAS өлтіру әдістерін қолданатын жеткізушілерден тауық сатып алу туралы McDonald's компаниясы "қазіргі кезде қолданылатын CAS жүйесінің жануарлардың әл-ауқатын жақсарту үшін оңтайлы екенін анықтауға көмектесетін" қосымша зерттеулер қажет екенін айтады.

Корпоративтік практика

Компания қарсылық білдіргенімен, "McJob" термині 2003 жылы Merriam Webster's Collegiate Dictionary сөздігіне қосылды. Бұл термин "жекешелердің аз еңбекақы алатын, аз біліктілікті талап ететін және жоғары деңгейге көтерілуіне мүмкіндік бермейтін" деп түсіндірілді. Мерриам Вебстердің "Кедергісіз сөздігі" сөзінде "Макмансион" сөзі де бар, бұл өте үлкен, көрнекті, кейде нашар жобаланған немесе салынған үйді сипаттауға арналған сыншыл, кемсітуші термин, көбінесе қала маңындағы немесе дәстүрлі ауылдық жердегі жаңа дамуларда кездеседі. Макмансиондар көбінесе бір-бірінен ажырату қиын бірнеше түрге бөлінеді, мысалы, құрастыру желісі фабрикасының бөлшектері немесе тез тағам гамбургерлері. 2006 жылы итальяндық Molleindustria тобының мақұлдалмаған McDonald's видео ойыны онлайн-релизде жарық көрді. Бұл корпоративтік алыптың бизнес тәжірибесін пародиялау, бизнес-симуляция ойынының түрін алу. Ойын барысында ойыншы McDonald's-тың бас директорының рөлін ойнайды, ол генетикалық өзгертілген сиыр азығы, жаңбырлы ормандарды аралау және мемлекеттік қызметкерлерді сыбайлас жемқорлық сияқты даулы әдістерді қолдануды немесе қолданбауды таңдайды. "Макдоналдс" ойыннан бас тарту туралы мәлімдеме жасады. 2014 жылдың қаңтар айында Макдоналдс Францияда салық төлеуден қашу үшін салықтық маневрлерді қолданды деп айыпталды. Француз билігі McDonald's France компаниясына 2016 жылы пайдадан төленбеген салықтар үшін 300 миллион евро төлеген. 2020 жылдың сәуір айында McDonald's Қытайдағы бір мейрамханасында "қара адамдарға кіруге рұқсат жоқ" деген хабарлама көрсетілген бейнеден кейін кешірім сұрады. 2020 жылдың қазан айында McDonald's-тың Әзірбайжандағы филиалы Facebook және Instagram-та Әзірбайжанның Арменияға қарсы әскери әрекеттерін қолдаған жазбалары үшін сынға түсті. Арменияда McDonald's мейрамханалары бар болса да, 2020 жылдың қаңтарына олардың ешқайсысы әлемдік желіге тиесілі емес. 2023 жылдың маусым айында McDonald's Fandom-тағы McDonald's Wiki-дегі контентті жарнамамен алмастырғаны үшін тексерістен өтті. Компания Fandom-қа Grimace туралы бетті уақытша ауыстыру үшін белгісіз сома төледі, ол бастапқыда кейіпкердің тарихын егжей-тегжейлі баяндаған, желідегі Grimace Shake-ті жарнамалау үшін. Бұл шешімге Grimace мақаласының авторы Нейтан Штайнметц наразылық білдіріп, ол мақаланы жазуға жұмсаған күш-жігері өнімнің жарнамасы үшін сарқылып кеткенін айтты. Штайнметц викилерді адамдар білімді шартты түрде бөлісетін соңғы орындардың бірі деп атап, бірнеше сауда орындарына Fandom-тың бұл әрекеті "IP иеленуші Fandom-қа немесе кез келген адамға жақындап, пайдаланушы тудырған мазмұнды негізінен "жоюға" және баспасөз хабарламасымен ауыстыруға болатын өте жаман прецедент" деп мәлімдеді. 2024 жылдың сәуірінде Қытайдың Наньтонг қаласындағы McDonald's компаниясы клиенттен ақшасын қайтару туралы қолхатта "[[Мандарин қытай тіліндегі өсек сөз#Vagina" сөзін жазғаннан кейін кешірім сұрады. Олар жауапты қызметкерге ескерту жасалғанын және қызметкерлерді оқыту мен клиенттерге қызмет көрсету тәртібін жақсартуға уәде берді. McDonald's қызметкерлерді қорлау саясатына ие болса да, Ұлыбританиядағы есептерде менеджерлердің жас қызметкерлерге қатысты жыныстық және нәсілдік қорлаудың көптеген жағдайлары көрсетілген.

Экологиялық дерек

McDonald's 1970-ші жылдары экологиялық тәжірибелері үшін сын-тегеурінге ұшырағаннан бері, ол материалдарды пайдалануды едәуір қысқартты. Мысалы, 1970 жылы "орташа тамақ" Big Mac, картоп және сусынды бір рет пісіру үшін, оны 46% -ға азайту керек еді. Сонымен қатар, McDonald's жеткізу машинасынан сиропты тікелей сақтау контейнерлеріне құю арқылы жеткізу жүйесін пайдалану арқылы кола үшін аралық контейнерлердің қажеттілігін болдырмады, бұл жыл сайын таңбалауды үнемдейді. Қаптама мен өнімдердің салмағын азайту, сондай-ақ сыйымды қаптамаларды пайдаланудың артуы, ақыр соңында, жыл сайын қаптамаларды азайтады. Макдональдс компаниясының қатты қалдықтарды азайту үшін орамаларды аз пайдалануы және қайта өңделген материалдарды қолдануды насихаттауы АҚШ-тың қоршаған ортаны қорғау агенттігімен танылды. 1990 жылы Макдональдс қоршаған ортаны қорғау қорымен бірлесіп, азық-түлік өнімдерін сақтау үшін "клем-қабық" пішінді стирофомалық азық-түлік контейнерлерін қолдануды тоқтатты. 2008 жылдың сәуірінде Макдональдс өзінің 11 рестораны Англияның Шеффилд қаласында биомасса сынақ бағдарламасына қатысқанын жариялады, бұл аймақта қалдықтар мен көміртегі қалдықтарын жартысына дейін қысқартты. Осы сынақ кезінде Veolia Environmental Services компаниясы мейрамханалардан қалдықтарды жинап, электр стансасында энергия өндіру үшін пайдаланған. McDonald's бұл жобаны кеңейту жоспарларын жариялады, бірақ АҚШ-та биомасса электр станцияларының жоқтығы бұл жоспарды жақын арада ұлттық стандарт ретінде қабылдауға кедергі келтіреді. Сонымен қатар, Еуропада McDonald's өсімдік майын дизельді жүк көліктеріне отын ретінде қайта өңдеуде. Мейрамханаларда энергияны 25 пайызға азайту мақсатында 2009 жылы Чикагода McDonald's-тың алғашқы үлгісі ашылды. Өткендегі жұмыстардың негізінде, атап айтқанда, Швецияда 2000 жылы ашылған және көгалдандырылған идеяларды енгізген алғашқы мейрамхананы пайдаланып, McDonald's Чикагодағы жерді жауын-шашын суларын басқару, табиғи жарықтандыру үшін көкжиектерді пайдалану және басқа да шаралармен бірге қайта өңделген тауарлардан жасалған бөліктерді және үстелдерді орнату арқылы энергияны үнемдеу үшін жобалады. 2012 жылы McDonald's пенополистиролдан жасалған кофе тостағандарын баламалы материалмен алмастыратындығын жариялады. 2018 жылы Макдональдс пластикалық ластануды азайту мақсатында Ирландияда, Ұлыбританияда және Австралияда пластикалық сабаннан қағазға ауысты. Соңынан 2020 жылы Нидерланды, ал 2021 жылы Германия келді. 2021 жылдың қаңтар айында McDonald's Arcos Dorados, әлемдегі ең ірі тәуелсіз McDonald's франшизасы Латын Америкасы мен Кариб бассейнінде дүкендер жұмыс істейді, UBQ Materials компаниясы өндірген тағамдық табаларды ұсынды. McDonald's кейбір өнімдерге арналған ыдыстарды өндіру үшін жүгері негізіндегі биопластикті қолданады. Бұл технологияның экологиялық пайдасы да күмән тудырады, сыншылар биологиялық ыдыраудың баяу екенін және парниктік газдар шығаратынын, сондай-ақ дәстүрлі пластикалық қалдықтардың биопластикпен ластануы қайта өңдеу жұмыстарын қиындататынын атап өтті. Қоқыс туралы зерттеулер McDonald's әлемдегі ең көп қоқыс шығаратын брендтердің бірі екенін анықтады. 2012 жылы Keep Australia Beautiful зерттеуінде Макдональдс Квинслендтегі ең көп қоқыс шығаратын бренд екені анықталды. 2009 жылы Keep Britain Tidy сонымен қатар Макдональдстың британдық көшелердегі фастфуд қоқыстарын өндіруші болып табылды, бұл жалпы санының 29% -ын құрайды. Бұл практикаға қарсы алғашқы наразылық 1994 жылы Лондонның Гринпис ұйымы McLibel ісінде белсенділерді компанияның нысанасына алуына жауап ретінде бастаған "Операция Send It Back" болды. "Операция "Оны қайтарып бер" операциясына қатысушылар компанияға 30 қап "Макдоналдс" қоқысын қайтарып берді. және Англия.

Израиль-Газа қақтығысындағы дау

2023 жылғы Израиль Газа соғысы кезінде, Газаға Израильдің блокадасы кезінде, Израильдегі Макдоналдс палестиналықтарға қарсы соғыс қылмыстары жасады деп айыпталған Израиль қорғаныс күштеріне тегін тамақ бергені үшін айыпталды. #БойкотМакдональдс хэштегі әлеуметтік желілерде бүкіл әлемде кеңінен тарады. Сондай-ақ, Ливан мен Мысырдағы мейрамханалардың алдында үлкен жиналыстар болып, бұл шараға наразылық білдірді. Түркия мен Пәкістан сияқты басқа елдердің Макдональдстары Израиль брендінен алыстады. 2024 жылдың қаңтарында McDonald's компаниясының бас директоры Крис Кемпчински бұл жағымсыз реакцияны мойындап, "Орта Шығыс пен аймақтан тыс бірнеше нарықтарда соғыс және оған байланысты McDonald's сияқты брендтерге әсер ететін дезинформация салдарынан бизнеске елеулі әсер етуде" деп мәлімдеді. 2024 жылдың сәуірінде McDonald's Израильдің Alonyal франчайзимен келісімге келіп, корпорацияға барлық 225 дүкенді сатып алды.

Құқықтық істер

McDonald's көптеген сот процестеріне және басқа да сот істеріне қатысты, олардың көпшілігі сауда белгісі дауларына қатысты. Компания көптеген азық-түлік кәсіпорындарын Mc немесе Mac сауда атауларынан бас тартса, сот ісін бастаймыз деп қорқытады.

Австралия

2007 жылдың сәуір айында Батыс Австралияның Перт қаласында McDonald's өзінің бір дүкенінде 15 жасқа дейінгі балаларды жұмысқа орналастырумен байланысты бес айыптауды мойындады және 8000 австралиялық доллар айыппұл төледі.

Еуропалық Одақ

2017 жылдың сәуірінде Ирландиялық тез тағамдар желісі Supermac's Еуропалық Одақтың Мүлік Кеңсесіне McDonald's-тың Еуропалық Одақтағы сауда белгілерін жою туралы өтініш берді. Бұл өтініште McDonald's "сауда белгілерін қорлау; Supermac-тың Ирландиядан тыс кеңінен таралуына кедергі келтірген сауда белгілері Supermac-тың Ирландиядан тыс кеңінен таралуына кедергі келтіргеннен кейін, болашақ бәсекелестерге қарсы пайдалану үшін жай ғана соғыс қорасында сақталған бренд атауларын тіркеу" деп мәлімдеді. EUIPO Supermac пайдасына шешім шығарып, McDonald's көптеген тауар таңбаларын "нағыз пайдалануды дәлелдемегенін" анықтады, сонымен қатар McDonald's-ке тиесілі "Big Mac" және "Mc" сияқты кейбір тауар таңбаларын Еуропалық Одақта жоюды. Burger King McDonald's-ті "тролльдеу" арқылы жауап берді, олардың бутербродтарына "Биг Мак" сөздерін қамтитын атаулар берді, сонымен қатар бастапқы бургерді мазақ етті, оның ішінде "Биг Мак сияқты, бірақ шырынды", "Биг Мак сияқты, бірақ шын мәнінде үлкен" және "Биг Мак, бірақ отта пісірілген, әрине".

Малайзия

2009 жылдың 8 қыркүйегінде McDonald's Малайзия операциялары өзін McCurry деп атаған басқа бір мейрамхананы болдырмау үшін сотқа ұшырады. McDonald's Малайзияның ең жоғары сотына, Федералдық сотқа апелляциялық шағымда жеңіліске ұшырады. 2016 жылдың 29 желтоқсанында McDonald's Malaysia компаниясы мәлімдеме жасап, ел бойынша тек қана халал пісірілген торттарға рұқсат етілгенін мәлімдеді.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда ең ұзақ сотты іс - компанияның бірқатар аспектілерін сынға алған екі айыпталушыға қарсы McLibel ісі болды. Сот 10 жыл бойы созылып, 130 куәгер шақырылды. Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сот екі тараптың тең емес қаржысы айыпталушылардың сөз бостандығына қатысты құқықты бұзады және сот процесінде бейтараптыққа әкеп соқты. Нәтижесінде McDonald's үшін "PR апаты" деп танылды.

Америка Құрама Штаттары

1994 жылғы Любек пен Макдональдс мейрамханалары арасындағы сот ісі Макдональдс-тың кофеді өте ыстық етіп ұсыну практикасын зерттеді, ол төгілген кезде үшінші дәрежелі күйікке ұшырады, ол бірнеше апта бойы ауруханаға жатқызуды және тері трансплантатын операцияны қажет етті. Сот нәтижесі бойынша, талапкер, 81 жастағы Стелла Либекке 2,86 миллион доллар (бұл 1994 жылы 2,86 долларға тең болған, яғни соңғы жылдары шамамен 1 миллионға тең) төленді.