Кіріспе

Диэтилцинк (C2H5) 2Zn немесе DEZ - екі этил тобына байланған мырыш ортасынан тұратын өте пирофорлы және реактивті органозинк қосылысы. Бұл түссіз сұйықтық органикалық химияда маңызды реагент болып табылады. Ол коммерциялық түрде гексан, гептан немесе толуол ерітіндісі ретінде немесе таза сұйықтық ретінде қол жетімді.

Синтез

Эдвард Франкланд 1848 жылы мырыш пен этил йодты қосылысты алғаш рет баяндады, бұл алғашқы органозин қосылысы болды. Ол диэтил сынапты бастапқы материал ретінде пайдаланып, синтезді жақсартты. Қазіргі синтез этил йодты және этил бромды 1: 1 қоспасын реакциялық цинк көзі - мыс-цинк жұбымен реакциялауға жатады.

Құрылымы

Құралым I41md кеңістіктік топтық симметриясының төртбұрышты денесі бар орталықтандырылған бірлік жасушасында кристалданады. Қатты күйінде диэтилцинктің Zn орталықтары сызықтыққа жақын болады. Zn C байланыстары 194,8(5) pm өлшемін құрайды, ал C Zn C бұрышы 176,2(4) °-мен сәл бүгілген. Газ фазасының құрылымы Zn C арақашықтығын (195,0(2) pm) көрсетеді.

Қолданылуы

Диэтилцинк өзінің жоғары пирофорлы табиғатына қарамастан маңызды химиялық реагент болып табылады. Ол органикалық синтезде карбонил топтарына қосылу реакциясында этил карбанионының көзі ретінде қолданылады. Мысалы, бензальдегид пен иминге этил тобын асимметриялық қосу. Сонымен қатар, ол көбінесе дииодометанмен бірге алкендерді циклопропил топтарына айналдыру үшін Симмонс-Смит реагенті ретінде қолданылады. Ол туысқан алкиллитий және Григнард реагенттерінен гөрі аз нуклеофилді, сондықтан оны "мұқтаж" нуклеофил қажет болған кезде қолдануға болады. Ол сондай-ақ нанобөлшектердің синтездеуінде мырыш көзі ретінде материалдар химиясында кеңінен қолданылады. Әсіресе ядролық/қабықшалық кванттық нүктелер үшін мырыш сульфид қабығының пайда болуында. Полимер химиясында болса, оны тірі полимерлеуге қатысатын тізбекті полимерлеу реакциясының катализаторының бөлігі ретінде қолдануға болады. Диэтилцинк тек химияда ғана қолданылмайды. Ауаға жоғары реактивтілігі үшін аз мөлшерде гиперголикалық немесе "өзін-өзі тұтандырғыш" сұйық зымырандық отын ретінде қолданылды. Ол тотықтырғышпен жанасқанда тұтанады, сондықтан зымыран моторына тек сорғы қажет, тұтануға арналған ұшқын көзі жоқ. Диэтилцинкті АҚШ Конгресс кітапханасы ағаш целлюлоза қағазына басылған кітаптарды көп мөлшерде қышқылсыздандырудың ықтимал құралы ретінде зерттеді. Диэтилцинк буы, теория бойынша, қағаздағы қышқыл қалдықтарын бейтараптандырып, аздаған сілтілі мырыш оксиді қалдықтарын қалдырады. Алғашқы нәтижелер уәделі болғанымен, жоба тоқтатылды. Әртүрлі жағымсыз нәтижелер әдісті қабылдауға кедергі келтірді. Ең қызығы, соңғы прототип камерадағы су буының іздері диэтилцинк жарылысынан зақымдалды. Бұл зерттеу авторларын күлкілі түрде былай деп түсіндірді: "Осыған қоса, кітаптарды тығыз немесе еріктей қаптау, сілтілік резервтің мөлшері, DEZ-тің ыдырау өнімдерімен, белгісіз қағаз химиялық заттарымен және желімдермен әрекеттесуі, ай фазалары және әртүрлі планеталар мен шоқжұлдыздардың орналасуы DEZ өңдеуінің байқалған жағымсыз әсерлеріне ешқандай әсер етпейтіндігі анықталды. Микроэлектроникада диэтилцинк допингтік агент ретінде қолданылады. Жеңіл су реакторы жобасындағы ядролық реакторларда коррозиядан қорғау үшін, баяуланған мырыш оксиді алдымен диэтилмырышпен байыту центрифугасынан өту арқылы алынады. Диэтилцинктің пирофориктігін қолғап қорапшасының ішіндегі инерттік атмосфераны сынау үшін қолдануға болады. Оттегі концентрациясы тек миллионға бірнеше бөлік болса, диэтилцинк бөтелкесі ашылған кезде түтінге айналады.

Қауіпсіздік

Диэтилцинк сумен араласқан кезде жарылуы мүмкін және ауамен жанасқанда өздігінен тұтана алады. Сондықтан оны ауасыз техникамен өңдеу керек.