Кіріспе

Хомо сапиенс түріндегі ақуызды кодтайтын ген Apolipoprotein C I - адамдарда APOC1 генінің кодтауымен кодталатын липопротеиндердің ақуыз компоненті.

Функция

Бұл ген кодтайтын белок аполипопротеин C тобының мүшесі болып табылады. Бұл ген негізінен бауырда экспрессияланады және моноциттер макрофагтарға бөлінген кезде белсендіріледі. Бұл ген үшін баламалы тігілген транскрипт нұсқалары табылды, бірақ кейбір нұсқалардың биологиялық жарамдылығы анықталмаған. Аполипопротеин C I ұзындығы 57 амин қышқылы бар, ол плазмада кездеседі және этерификацияланған лецитин холестеринін белсендіреді, липопротеиндер арасындағы этерификацияланған холестериннің алмасуында және тіндерден холестеринді шығаруда маңызды рөл атқарады. Оның негізгі қызметі холестерил эфирін (CETP) тасымалдау ақуызын тежеу, мүмкін, HDL молекулаларының электр зарядын өзгерту арқылы. Ораза кезінде (басқа C аполипопротеиндер сияқты) ол негізінен HDL-де, ал тамақтан кейін басқа липопротеиндердің бетінде кездеседі. Хиломикрон мен VLDL сияқты триглицеридтерге бай ақуыздар ыдырайтын кезде, бұл апопротеин қайтадан HDL- ге көшіріледі. Бұл адам ағзасындағы ең көп зарядталған белоктардың бірі.

Псевдогендер

Бұл геннің псевдогені 19 хромосомадағы apoC I генінен 4 кВ төмен орналасқан, онда екеуі де аполипопротеин гендер кластерінде орналасқан. Денисовтар мен неандертальдықтарда да кездескен бұл псевдоген екі бөлек оқиғадан пайда болды. Жаңа әлем маймылдарының адам тұқымынан бөлініп кетуінен кейін, apoC I генінің көшірмесі жасалды. Ескі әлем маймылдары мен адамдардан басқа ірі маймылдардың екі белсенді гені бар екені анықталды. Бір көшірмеде адам аполипопротеіні C I-ге ортологты apoC IB деп аталатын негізгі белок кодталған. Екіншісі псевдоген кодтайтын виртуалды ақуызға ортологты ацидті ақуызды, apoC IA кодтайды. Псевдогенездеу оқиғасы боноболар мен шимпанзелердің адамнан бөлінуіне және Денисов пен Неандерталь адамдарының келуі аралығында орын алды. Псевдоген сигнал тізбекіндегі соңғысы алдындағы амин қышқылының кодонындағы бір нуклеотидтің, яғни глютаминнің өзгеруінен пайда болады, нәтижесінде тоқтау кодоны пайда болады.