Кіріспе
Танет түбегі – Англияның Кент графтығының ең шығыс бөлігін құрайтын түбек. Бұрын ол Ванцум каналы арқылы материктен бөлінген болатын, бірақ қазір арал емес. Археологиялық қазбалар оның ежелгі заманнан бері мекенделгенін көрсетеді. Бүгінде бұл туристер көп баратын жер және дамыған ауыл шаруашылығы базасына ие.
The Isle of Thanet ('/θ//æ//n//ɪ//t/) is a peninsula forming the easternmost part of Kent, England. While in the past it was separated from the mainland by the Wantsum Channel, it is no longer an island. Archaeological remains testify to its settlement in ancient times. Today, it is a tourist destination, and has an active agricultural base.
Этимология
Танет аралы Тонетикалық деп аталады (шамамен 150 ж.; бұл форманың ТОН әрпі TOΛI деп қате оқылған, сондықтан ол Птолемейдің сақталған қолжазбаларында Толиатис деп кездеседі); Танат (3-шы ғасыр, Солинус); Танатос (731 ж.); Тенид (679 ж.) және Тенет (мысалы, 679, 689 және одан кейінгі харталар); сондай-ақ, Ежелгі Уэльс формалары – Танет және Данет, Historia Brittonum (шамамен 829/30 ж.) және Armes Prydein (шамамен 930 ж.) еңбектерінде кездеседі. Ағылшын тіліндегі жер-атаулар туралы анықтамалық еңбектерде (мысалы, Эйлерт Экуоллдың «Ағылшын жер-атауларының қысқаша Оксфорд сөздігі») Танет атауының бритондық текті екені айтылады. Көптеген зерттеушілер Танеттің бастапқы мағынасы «от» немесе «жарық арал» дегенді білдіреді деп санайды (қазіргі уэльс тілінде tân және бретон тілінде tan сөздері «от» деген мағынаны білдіреді), бұл аралда ежелгі маяк немесе шамшырақ болған деген болжамға әкелді. Тағы бір теория бойынша, Танет – кельт тілдеріне тән, жалпы еуропалық топонимикалық құрастырма, ол кельт сөзі *tanno («қасиетті емен») немесе *tannu («емен») негізінде қалыптасқан (бретон тілінде tann – «еменнің бір түрі», корн тілінде glastannen – «қасиетті емен») және *etu жұрнағымен («ағаштар тобы») біріккен. Осылайша, Танет «қасиетті емендер орны» деген мағынаны білдірген болуы мүмкін. Мысалы, Солтүстік Франциядағы Thenney (Eure, Thaneth шамамен 1050 ж.); Tennie (Sarthe, Tanida 9-шы ғасыр) немесе Италиядағы Tanedo (Ломбардия, Tanetum, Тит Ливий). 7-шы ғасырдағы Севилья архиепископы Исидор арал атауының грек тіліндегі «өлім» (Thanatos/Θάνατος) сөзімен байланысты екенін айтатын халықтық этимологияны жазған: «Танет, Британиядан тар бұғазбен бөлінген мұхит аралы, жыландардың өлімінен Танатос деп аталған; себебі, онда жылан өзі өспегенмен, одан алынған топырақ кез келген жерде жыландарды өлтіреді». 9-шы ғасырда жазылған Historia Brittonum еңбегінде «Танет» атауының аңыз бойынша Юттардың басшылары Хенгист пен Хорса қолданғандығы айтылады, ал оның Ежелгі Уэльс тіліндегі атауы «Ruoi(c)hin» болған; бұл атау «сыйлық» деп аударылуы мүмкін (қазіргі уэльс тілінде rhwych).
Тарих
Археологиялық деректерге сүйенсек, қазіргі Танет аралы Тас дәуіріндегі маңызды қоныстардың бірі болған. Танеттегі Минстерде Қола дәуіріне тән құралдардың көптеген заттары табылды; сондай-ақ Темір дәуіріне жататын бірнеше елді мекендер де анықталды. Юлий Цезарь 55 және 54 жылдары екі рет Британияға басып кіруге тырысты. 2017 жылы Лестер университетінің археологтары Эббсфлитте римдік бекіністі қазып шығарды, оның ауданы шамамен 55–50 жылдарға дейін сонау саналады. Олар оны Цезарьдің 54 жылғы Британияға жасаған жорысымен байланыстырып, шабуыл жасаған әскердің жақын жердегі Пегвелл шығанағына келгенін болжады. Шамамен бір ғасырдан кейін, 43 жылы Клавдий Британияға төрт легион жіберді, және римдіктер келесі 400 жыл бойы осы жерде тұрды. Осы кезеңде Вантум арнасының қарсы жағында орналасқан Ричборо порты, Рим Британиясының маңызды портына айналды. VIII ғасырдың шіркеу тарихшысы Беданың айтуынша, Британия патшасы Вортигерн басқа тайпалардың шабуылына ұшырап, көмек сұрады. Олардың арасында юттар Хенгист пен Хорса болды; Вортигерн оларға көрсеткен қызметтері үшін Танет аралын сыйға берді делінеді. «Historia Brittonum» (алғаш рет 833 жылдан кейін жазылған) еңбегінде былай делінген: Содан кейін Германиядан қуылған үш кеме келді. Оларда Хорса мен Хенгист ағайындылары болды. Вортигерн оларды құшақтап алып, өз тілінде Танет деп аталатын аралды оларға тапсырды. Алайда, бұл оқиға тарихи емес, саяси мақсаттармен құрылған мифтің мысалы. Шындығында, 476-517 жылдар аралығында визиготтардың билігі астындағы юттар осы жерді қоныстандырған, бірақ олар бұрын Фодерати ретінде де болған болуы мүмкін. Олардан кейін 6 ғасырда Ингаевондар келіп қоныстанды. Осы кезеңде арал арал болып қала берді. Вантум арнасы кемелерге материк пен арал арасында тыныш суларда жүзуге мүмкіндік берді. Біртіндеп арна толып, 1672 жылы соңғы кеме осы арнадан өтті. 597 жылы Кентерберийлік Августин, Беданың айтуынша, 40 адаммен бірге Танеттегі Минстер шаруашылығындағы Эббсфлитке қонды, содан кейін Кентербериде Британияның екінші христиан монастырын құрды (алғашқысы 50 жыл бұрын Колумба Хебрид аралдарындағы Эйлех ан Наоимде құрған еді): осы жерді крест белгілеп тұр. Шеппи аралына жасалған шабуылдардан кейін Танет викингтердің жиі шабуылдайтын мақсатына айналды, оның жағалаудағы осал монастырлары басқыншылар үшін қолайлы нысана болды. 851 және 854 жылдары викингтер Танетте қыстап, көктемде шабуылдарын жалғастырды. 1334-1335 жылдары Танет Кенттегі ең жоғары халық тығыздығына ие болды, бұл король Эдуард III-нің салық тізімінде көрсетілген. Маргейт 1349 жылы Уэстгейт есімді жердің иелігін бөлісу туралы дау кезінде айтылады. Танет Кале үшін астық қоймасы ретінде пайдаланылды, және сол ғасырдың соңына қарай жартастардың астындағы мұнаралы қабырғаларды жөндеу қажеттігі туралы құжаттарда жазылған. Жағалау эрозиясы осы құрылыстарды көп бұрын жойды.
Then came three keels, driven into exile from Germany. In them were the brothers Horsa and Hengest Vortigern welcomed them, and handed over to them the island that in their language is called Thanet, in British Ruoihm. This story, however, is an example of non historical founding myths, though one constructed with political objectives in mind. In reality, it appears to have been settled by Jutes under Visigothic authority between 476 517 AD, though they may have been present earlier as Foederati. These were followed by Ingaevones in the sixth century. Throughout this time the Isle remained an island. The Wantsum Channel allowed ships to sail between the mainland and the island in calm waters. Gradually this silted up, and the last ship sailed through the Channel in 1672. In 597 Augustine of Canterbury is said, by Bede, to have landed with 40 men at Ebbsfleet, in the parish of Minster in Thanet, before founding Britain's second Christian monastery in Canterbury (the first was founded fifty years earlier by Columba on Eileach an Naoimh in the Hebrides): a cross marks the spot. Following the raids on the Isle of Sheppey, Thanet became a regular target for Viking attacks, its vulnerable coastal monasteries providing convenient targets for the invaders. By 851 and again in 854, the Vikings overwintered in Thanet and continued their raids in spring. By 1334–1335 Thanet had the highest population density in Kent according to King Edward III's lay subsidy rolls. Margate is mentioned in 1349, in a dispute about the land of Westgate Manor. Thanet acted as a granary for Calais and documents towards the end of that century refer to turreted walls beneath the cliffs needing maintenance. Coastal erosion has long since destroyed these structures.
Басқару
Маргейт 1857 жылы, ал Рамсгейт 1884 жылы муниципалдық борон ретінде құрылды. Бродстейр және Сент-Питерс қалалық ауданы, сондай-ақ Танет аралының ауылдық округі 1894 жылдан 1974 жылға дейін аралдың қалған бөлігін қамтыды. Алайда, 1974 жылға қарай, бұл борондықтар мен аудандардың барлығы жойылды және сол жылдан бері Танет аралы Танет округінің басты бөлігін құрап келеді.
Геология
Арал негізінен қаздан, креда дәуірінің жұмсақ, таза ақ әктас тасынан қалыптасқан, атап айтқанда Маргейт қабатынан (сантониялықтан кампаньянға дейін), дәстүрлі түрде жай ғана "Маргейт қабаты" деп аталады, кейде "Маргейт мүшесі" деп те аталады. Бұл Ньюхейвен қабат формациясының бір бөлімі. Оның астында және аралдың шеттерінде көрінетін Сифорд қабат формациясы салыстырмалы түрде көбірек кремень түйіндері мен қабаттарын қамтиды. Ол сондай-ақ "Broadstairs мүшесі" деп те аталады. Сифорд қабаты кониақтан сантониялық дәуірге, ал Маргейт қабаты сантониялықтан кампаньян дәуіріне жатады. Екеуі де бұрын "Жоғарғы қабат" деп аталған, бірақ қазір кеңірек Қабат тобының бөлігі ретінде "Ақ қабат кіші тобының" бөлігі ретінде жіктеледі. Уанцум арнасының ішінде және аралдың бетіндегі кейбір жерлерде 100 метрлік қалыңдықтағы Палеоген дәуірінің Танет қабаттарының (бұрын Танет төсектері) құмдары, лайы және саздары жатыр. Бұл аймақ өзінің атын халықаралық тұрақты Танетияға береді, ол бүкіл әлемдегі палеоценнің осы бөлігінің тау жыныстарын сипаттайды. Аралдың көптеген шалқақ жартасты аңғарларында және кейбір жазық жерлерінде кірпіш топырақ шөгінділері кездеседі.
Көрнекті орындар
Аралдағы маңызды нысандар – Солтүстік Форленд және жағалау бойындағы барлық шығанақтар, олардың ішінде Миннис шығанағы, Палм шығанағы, Ботаника шығанағы, Джосс шығанағы және Пегвелл шығанағы ерекше аталады: соңғысы Стур өзенінің құятын жерінің бір бөлігі. 2007 жылы осы жағажайлардың жетісі қатаң сапа талаптарына сай келіп, «Көк Ту» марапатына ие болды: Миннис шығанағы, Ботаника шығанағы (Броудстейр), Маргейт Майн Сэндс, Сент Милдредс шығанағы (Вестгейт), Стоун шығанағы (Броудстейр), Батыс шығанағы (Вестгейт) және Вестбрук шығанағы. 2008 жылы бұл көрсеткіш 10 жағажайға жетті.
Көлік
Темір жол байланыстары Чатхэм магистралі арқылы Маргейттен Рамсгейтке дейін және Эшфордтан Рамсгейтке дейін (Кентербери Вест арқылы) желісі арқылы жүзеге асырылады. Оңтүстік-шығыс теміржол компаниясының мәліметінше, Лондоннан Танетке дейінгі жоғары жылдамдықты темір жол желісі 2009 жылдың желтоқсанында басталды және Ұлыбританияның алғашқы нағыз жоғары жылдамдықты жолаушылар қызметі болып табылады. Танет Loop автобус қызметі Маргейт, Рамсгейт және Броудстейстерді байланыстырады. Басты жол байланыстары – A28, ол Кентербери мен Эшфордтан көлік әкеледі; және A299, солтүстік жағалау маршруты. Танет жағалау жолы жағалау бойымен созылады. Манстонда әуежай бар, бұрын RAF Манстон деп аталған, бірақ кейіннен коммерциялық операторлар оны Манстон әуежайы деп атады. Қазіргі таңда әуежай жұмыс істемейді. Трансевропа паромдары (көбінесе жүк және жолаушылары бар автомобильдер) Ramsgate портынан Еуропаға пароммен қатынайтын, бірақ 2013 жылы тоқтатылды. 1901 жылдан 1937 жылға дейін Танет аралы электр трамвай және жарықтандыру компаниясы Уэстбруктан Рамсгейтке дейін трамвай қызметін іске қосқан. Трамвайдың ені 3 фут 6 дюйм болған.
Мәдени сілтемелер
Танет аралы 1977 жылы Ян Дюридің "Биллерей Дики" әнінде еске алынады: "Мен Джанетпен Танет аралының жанында кездесуге келістім, ол гнетке көбірек ұқсады, ол жартылай ғана емес еді". Ол сондай-ақ 2002 жылы Half Man Half Biscuit тобының "Cammell Laird Social Club" альбомындағы "She's in Broadstairs" әнінде де айтылады: "Мен басқа планетадамын, ал ол Танет аралында". Роза Ранкин Джидің 2021 жылғы "Дриймленд" романының басым бөлігі Танет аралында өтеді.