Кіріспе

Фриц Мориц Хайхельхайм (6 мамыр 1901 - 22 сәуір 1968) - Германияда туған ежелгі тарихшы, Гизен университетінде ежелгі экономикалық тарихқа маманданған және Торонто университетінде грек және рим тарихы профессоры. Фриц Мориц Хейхелхейм банкир Альберт пен оның әйелі Бертаның (Симонсфельд) ұлы болды. 1942 жылы нацистер оны өлтірді. Хайхельхайм ежелгі тарихшы Ричард Лакурдың оқушысы болды. Ол 1925 жылы докторлық дәрежесін және 1929 жылы габитациясын алды. Докторлық диссертациясы "Птолемей империясының шетелдік тұрғындары" деп аталса, габитациялық диссертациясы "Александрдан Августқа дейінгі экономикалық ауытқулар" деп аталды. Докторлық және габитациялық білімінің арасында орта мектепте мұғалім болып жұмыс істеді. Ол жерде төрт жылға жуық дәріс оқығаннан кейін, ол, Гизендегі әріптесі Маргарет Бибер сияқты, 1933 жылы университеттерді "тазалау" бойынша босатылды (Кәсіби мемлекеттік қызметті қалпына келтіру туралы заңға қараңыз). Алайда, шын мәнінде, ол бірнеше ай бұрын Рим Палестинасы мен Сириядағы яһудилер туралы сын лекция оқығандықтан жұмыстан шығарылды. Көптеген неміс ғалымдары сияқты ол да шетелге көшіп кетуге мәжбүр болды. Ол көп жылдар бойы Кембридждегі жеке ұстаз ретінде тұрақты жұмыссыз және Кембридж университетінен стипендиясыз өмір сүрді. Сол жылы ол әйелі Гертке (туған аты Оппенгеймер) үйленді. 1938 жылы ол "Ежелгі экономикалық тарих" атты еңбегінің неміс тіліндегі нұсқасын жариялады. Бірге өмір сүру шарттары жақсарғаннан кейін, ол әйелімен бірге 1939 жылы дүниеге келген және Петерді есімдеген балалы болуға шешім қабылдады. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда ол британдық армияның азамат еместерге арналған бөлімшесіне ерікті түрде қосылды, бірақ жасы бойынша қабылданбады. 1940 жылы Гейшельхаймды ағылшындар неміс шетелдік ретінде интернациялады. Екі жылдан кейін ол Ноттингем университетінде ассистент оқытушы болып жұмысқа қабылданды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол дереу британдық азаматтығын алды. Ол Крос-Хиллдегі (Ноттингем) римдік ескерткіштің қазбасына басшылық етті. Сол кезде ол неміс университеттерімен байланыс орнатуға тырысты. 1948 жылы ол қысқа уақытқа экономикалық тарихтың құрметті профессоры болып сол жерге барды. 1948 жылы Канадаға Торонто университетінде оқытушы болып барады. Ол алдымен профессордың көмекшісі, содан кейін доцент болды. Ақырында ол 1962 жылдан өлімге дейін Торонто университетінің профессорлық лауазымына ие болды. 1961 жылы Берлиндегі еркін университетте қонақ профессор ретінде Германияға қысқа уақытқа барды. 1966 жылы Канада Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды. Ол Торонтодағы Хабоним қауымының алғашқы мүшелерінің бірі болды. Бұл либералды синагоганы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Канадаға келген Холокосттан аман қалғандар мен Орталық Еуропадан келген босқындар құрды. 1968 жылы 22 сәуірде Торонтода қайтыс болды. Қиындықтарға қарамастан, ол екі кітап пен 600-ден астам мақала жариялады. "Рим халқының тарихы" әлі күнге дейін басылып жатыр. Бұл өнімділікті оның студент кезінен бері түнде төрт сағат қана ұйықтағанымен түсіндіруге болады. Кеймбридж университетінде Фицвильям мұражайындағы грек монеталарын каталогтауға кірісті. Бұл еңбектердің нәтижесі "Sylloge Nummorum Graecorum", том. 4, 16-бөлім (Лондон, 1940-1965). Ол сонымен қатар Э.Н. Адлер, Ф.Л. Гриффит және Дж.Г. Тайтпен бірге "Адлер папирустары" (Лондон, 1939) басылымында жұмыс істеді. Хайхельхайм Гиссен мен Торонто университеттерінің арасындағы тығыз қарым-қатынасты дамытуға тырысты. Оның бастамасымен екі институт бірлесіп Гиссен университетінің кітапханасында сақталған грек, копт және кейбір латын папирустарын редакциялау мен басып шығаруды қолға алды. Әсіресе, 1952 жылы жарық көрген "Исландиядағы римдік монеталар" деген мақала қызықты болды. Ол Исландияда табылған римдік монеталар Рим империясы кезінде Исландияға барған немістерден болған деп болжады. Қазіргі заманғы талқылауды Дэвид Бярни Хейдарссонның "Исландиядағы римдік монеталар" деген кітабынан таба аласыз http://skemman. is/stream/get/1946/5084/15120/2/Badbh. pdf. Хайхельхаймнің еңбегі 20-бетте қарастырылған. Ол кезде ғалымдар ғана емес, сонымен қатар "Нью-Йорк Таймс" газетінде де қызығушылық танытты.

Әдеби шығармалары

Александр бис Августтың заманындағы экономикалық ауытқулар, Йена 1930 (Александр мен Августтың заманындағы экономикалық ауытқулар). Птолемей империясындағы шетелдік халық, Лейпциг 1925 (Птолемей империясының шетелдік тұрғындары). Адлер папирустары (Лондон, 1939). Силлоге Нумморум Грекорум, том. 4, 16-бөлім (Лондон, 1940 65). Исландиядан римдік монеталар, Антика 26, 43-бет 45. Античная экономическая история, 2 том., Лейден, бірінші басылым 1938, екінші басылым 1968. Рим халқының практика залының тарихы, бірінші басылым 1962, екінші басылым 1984, үшінші басылым 2003.