Кіріспе
АРВ-ға қарсы дәрі Darunavir (DRV), Prezista брендімен басқалармен қатар сатылады, АРВ-ға қарсы дәрі-дәрмектер ВИЧ/ СПИД-ті емдеуге және алдын алуға қолданылады. Ол көбінесе дарнаувир деңгейін арттыру үшін ритонавир немесе кобицистат дозасымен бірге қолданылады. Жиі кездесетін жанама әсерлерге диарея, еріну, іштің ауыруы, бас ауруы, бөртпе және құсу жатады. Ол протеаза ингибиторлары (ПИ) класына жатады және ВИЧ протеазасын блоктау арқылы жұмыс істейді. Оны 2006 жылдың маусым айында Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) мақұлдады. Бұл дәрі Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының "Ең маңызды дәрілер тізіміне" кіреді. Ол жалпы дәрі ретінде сатылады. Дарунавир/ кобицистат (Prezcobix, Rezolsta) тұрақты дозалы комбинациясы бір таблетка түрінде шығарылады.
Darunavir (DRV), sold under the brand name Prezista among others, is an antiretroviral medication used to treat and prevent HIV/AIDS. It is often used with low doses of ritonavir or cobicistat to increase darunavir levels. Common side effects include diarrhea, nausea, abdominal pain, headache, rash and vomiting. It is of the protease inhibitor (PI) class and works by blocking HIV protease. It was approved by the Food and Drug Administration (FDA) in June 2006. It is on the World Health Organization's List of Essential Medicines. It is available as a generic medication. The fixed dose combination medication darunavir/cobicistat (Prezcobix, Rezolsta) is available as a single pill.
Медициналық қолданыстар
Дарнаувир - бұл Ересектер мен жасөспірімдерге, бұрын ВИЧ- вирусы бар немесе жоқ екеніне қарамастан, ЖҚТБ зерттеу кеңесінің (DHHS) ұсынылатын емдеу әдісі. АИТВ- ге қарсы емделуді ешқашан алмаған науқастармен жүргізілген зерттеуде 96 аптада дарнаувирдің тәулігіне бір рет қолданылуы лопинавир/ ритонавир сияқты тиімді болды. Ол 2008 жылдың 21 қазанында бұрын ВИЧ- ге қарсы емделмеген адамдарға арналған FDA- ның рұқсатымен бекітілген. Басқа антиретровирустық препараттар сияқты дарунавир де ВИЧ/ СПИД- ті емдей алмайды. Ол ритонавирмен бірге басқа антиретровирустық препараттармен бірге қолданған кезде, 3 жастан асқан ересектер мен балаларда адам иммунодефициті вирусы (АИТВ 1) инфекциясын емдеуге арналған.
Жағымсыз әсерлер
Адамдар дарнаувирді жақсы қабылдады. Ерекше жиі кездесетін жанама әсер - бөртпе (емделушілердің 7% - ы). Ол ВИЧ- 1 протеазасымен өзара әрекеттесуді арттыру және ВИЧ- 1 протеазасының мутацияларына қарсы күшейту үшін әзірленді. Kd (дисоциация тұрақтысы) 4, 5 x 10 - 12 M, дарнаувирдің PR- мен өзара әрекеттесуі әлдеқайда күшті, ал оның дисоциация тұрақтысы басқа протеаза ингибиторларының 1/ 100 - 1/ 1000- ы. Бұл күшті өзара әрекеттесу дарнаувир мен PR белсенді орнының белдіктері арасындағы сутекті байланыстардың күшеюінен туындайды (Көрнекі 2). Дарунавирдің құрылымы оған ФДҚ әзірлеп, бекіткен ПИ- ларға қарағанда PR белсенді орнымен көбірек сутегі байланысын жасауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, ВИЧ 1 протеазасының арқа сүйегі мутациялар кезінде өзінің кеңістіктік конформациясын сақтайды. Дарунавир протеазаның тұрақты бөлігімен өзара әрекеттесетіндіктен, ПР ИИ өзара әрекеттесуі мутациямен бұзылуы мүмкін емес. Дарнаувир осы каталитикалық аспартаттармен және белсенді орынның тірек сүйегімен сутегі байланыстары арқылы өзара әрекеттеседі, атап айтқанда, Asp25, Asp25, Asp 29, Asp 30, Asp 30 және Gly 27 қалдықтарына байланысты (сурет 3). Бұл өзара әрекеттесу вирустың репликациясын болдырмайды, өйткені вирустық полипептидтердің белсенді сайтқа кіруін тежеп, осы белоктың ферменттік бөліктеріне қатты байланады.
Тарих
Дарнаувир АҚШ- та 2006 жылдың маусымында, ал Еуропалық Одақта 2007 жылдың ақпанында пайдалануға рұқсат етілген. Алайда, бұл ингибитор енді тиімді емес, себебі резистенттілік ВИЧ- 1 протеазасының құрылымындағы мутацияларды тудырады. АИТВ геномның пластикалық қабілеті жоғары, сондықтан ол бірнеше АИТВ 1 протеаза ингибиторларына төзімді бола алады. Саквинавирден кейін FDA бірнеше ПИ-ді, соның ішінде даруанавирді мақұлдады.