Кіріспе

Британдық "The Northern Star and Leeds General Advertiser" 1837 және 1852 жылдар аралығында Ұлыбританияда жарық көрген графикалық газет болды. Ол иесі Feargus O'Connor айтқан реформа мәселелерін алға жылжытуымен танымал болды.

Қор

1837 жылы ағылшын радикалды саясатына мансап құрған бұрынғы ирландтық депутат Фейргус О'Коннор апталық газет құруға шешім қабылдады. Ол оны Фабрикалық заңдарды кеңейту және 1834 жылғы қарама-қайшылыққа толы Кедейлер заңына түзету туралы заңға қарсы науқандардың орталығы болған Йоркширде құрды. Ол Солтүстік Жұлдыз атауын 1797 жылы Белфастта әскерилер басып алған Біріккен Ирландиялықтар қоғамының газетінің құрметіне таңдады. Кездесулер Лидсте, Брэдфордта, Галифакста, Хаддерсфилдте және Халлда өтті; Акционерлік капитал Лин, Олдхэм және Рочдейлдің Аштондағы қолдаушыларынан да жиналды. 1837 жылы 22 қарашада алғаш рет жарияланған "Солтүстік жұлдызының" негізіне 690 фунт жиналды.

Газет

Газет 4 пент маркалық салық төледі, О'Коннор салық сөз бостандығын шектейтінін ескермеген. The Northern Star газетінде Британиядағы чартисттер кездесулері туралы хабарланды, ал оның хаттар беті парламенттік реформа туралы жан-жақты пікірталастарға ие болды. Газет жаңа технологияның енгізілуі мен жалақының төмендеуіне байланысты (әсіресе, қолмен тоқылған тоқымашылар) экономикалық жағынан зардап шеккен жұмысшы тапты қолдау науқанын жүргізді. 1838 жылдың қыркүйегінде оның тиражы 10 000-ға жетті, ал 1839 жылдың жазында бұл 50 000-ға дейін өсті, бұл О'Коннорға жылдың соңына дейін 13 000 фунт стерлингтің жеке пайдасын жасауға мүмкіндік берді. 1839 жылдың соңына қарай ол британдық газеттердің ішіндегі ең көп таралған газеттердің екінші орында тұрды. Бұл сұраныс жұмыс істеген алғашқы төрт айда өте жоғары болды, сондықтан сұранысқа жауап беру үшін екі ат күші бар жаңа булы баспа машинасы сатып алынды. О'Коннор газетті қозғалыстың мәнін, реформаны және Халық хартиясының идеяларын насихаттауға көмектесу үшін қолданды. О'Коннор 1840 жылы наурыз айында газеттің бағандарында 'талауыздық жалған сөздер' жариялағаны үшін 18 айға түрмеге жабылды, алайда шын мәнінде бұл чартистердің көшбасшысын түрмеге қамау және осылайша қозғалысты құлдырату әрекеті болды. Алайда "The Northern Star" газеті жақсы сатылып, Роберт Хартвеллдің "Хартия" журналының аптасына сатылған 6000 данасынан асып түседі. Түрмеде болған кезінде О'Коннор газетті чартистермен қарым-қатынас құралы ретінде қолданды. "Солтүстік Жұлдыз" басылымы басталғаннан бері жаңашыл әрі белсенді газет болды. Ол тез арада бірінші бетті жарнамаларға арнаудың әдеттегі тәжірибесін тастады (О'Коннордың апта сайынғы хаты олардың орнын алған бағандарда көрнекті болды). Провинциялық газет үшін әдеттегідей емес, әр саны елдің әр түрлі аймақтарына арналған әртүрлі басылымдарда (кейде сегізден) шығарылды. О'Коннор тұрақты оқырмандарға чартист батырларының суреттері бар көшірмелерін ұсынды, бұл газеттің "беру" ісіне тиімді түрде жол ашты. "Пагорное Звездочка" газеті таңғажайып табысқа жетуі негізінен оның баспашысы және бас директоры Джошуа Хобсонға және оның негізін қалаушы редакторы Уильям Хиллге байланысты, ол сонымен қатар Шведенборгтың Жаңа Иерусалим шіркеуінің дін қызметкері болды. 1845 жылы О'Коннор "Солтүстік жұлдызы" арқылы "Хартист" жер жоспарын (Ұлттық жер компаниясы) іске қосуға көмектесті. Сол жылы Джордж Джулиан Харни Уильям Хиллдің орнын басып, газеттің редакторы болды. Харни өзінің интернационалистік көзқарасын қорғау үшін газетті көбірек қолданды, мысалы, Карл Маркс пен Фридрих Энгельстің мақалаларын жариялады. О'Коннор Харни мен оның жақтастарын "алғашқыда социалистер, екіншіде чартистер" деп айыптап, келіспеді. Екі адам арасындағы қарым-қатынас жиі шиеленісіп тұрды, бірақ Харни Энгельске айтқандай: "Мен ОК-ті жасауым керек. Ол менің газетке жазғанымды ешқашан бұзбайды, газетті көрмейінше, менің не жазғанымды білмейді". 1850 жылдың мамыр айында ғана Харни газеттің редакторынан бас тартып, басқа журналистік мүдделеріне көңіл бөледі. 1851 жылдың соңында апталық тиражы 1200 данаға дейін жеткен. О'Коннор науқанына қызығушылық танытпады және 1852 жылы сәуірде "Солтүстік жұлдызын" Харниге сатып жіберді, ол оны "Халық досы"мен біріктіріп, "Азаттық жұлдызы" атты журнал құрды. Соңғысы шағын форматта "Солтүстік жұлдызында" жарық көрді және мөртабаннан бас тарту үшін жаңалықтар жарияламады. Ол сол жылдың желтоқсан айына дейін ғана сақталған.

Әдебиеттік сілтемелер

Мэри Бартон (1848 жылы жарық көрген) еңбегінде Элизабет Гаскелл жексенбі күні түстен кейін Мэридің әкесі Джон оттың жанында түтігін түтіндей отырып, көрші қонақүйден қарыз алған ескі "Солтүстік жұлдызы" кітаптарын оқып отырғанын айтады. Чарльз Кингслидің 1850 жылғы романы Алтон Локк, Фейргус О'Флиннге тиесілі, О'Коннор мен Солтүстік Жұлдызды бейнелеу үшін арналған, апта сайынғы соғыс газетін қамтиды.