Кіріспе

Хинди тіліне қарсы агитация ХХ ғасырдың басынан бері Үндістанның оңтүстік штатында (бұрын Мадрас штаты және Мадрас президенттік аймағының бөлігі) аралықта тамильнадтықтардың хиндиге қарсы агитациясы жалғасып келеді. Бұл толқулар Тамил Надуда хиндидің ресми мәртебесіне қатысты бірнеше жаппай наразылық, тәртіпсіздіктер, студенттік және саяси қозғалыстарды қамтиды. Алғашқы агитация 1937 жылы Мадрас президиумының мектептерінде Хинди тілін міндетті түрде үйретуді енгізуге қарсы наразылық білдіру үшін басталды. Бұл "Перияр" Е. В. Рамасами мен оппозициялық "Әділет" партиясының қарсылығына ұшырады. Үш жыл бойы жалғасқан бұл шерулер көп қырлы болды, ораза ұстап, конференция, шеру, пикет және наразылық акциялары өткізілді. Үкімет тарапынан жүргізілген қуғын-сүргін нәтижесінде екі наразылықшы қаза тауып, 1198 адам (атап айтқанда, әйелдер мен балалар) тұтқындалды. 1939 жылы үкімет отставкаға кеткеннен кейін губернатор лорд Эрскин 1940 жылы ақпанда хинди білім беруін міндетті түрде алып тастады. Үндістан Ұлыбританиядан тәуелсіздік алғаннан кейін, (болашақ) республика үшін ресми тіл қабылдау Үндістан Конституциясын құру кезінде қызу талқыланған мәселе болды. Ақыр соңында, жан-жақты және жік салатын пікірталастардан кейін, хинди тілі Үндістанның ресми тілі ретінде қабылданды, ал ағылшын тілі 15 жыл мерзімге қосымша ресми тіл ретінде жалғасты. 1950 жылы 26 қаңтарда жаңа Конституция күшіне енгеннен кейін, көптеген хинди емес мемлекеттер 1965 жылдан кейін хиндиді жалғыз ресми тілге айналдыру үшін Орталық үкіметінің күш-жігеріне қарсы болды. Олардың қорқынышын жою үшін, премьер-министр Джавахарлал Неру 1963 жылы 1965 жылдан кейін ағылшын тілінің қолданылуын қамтамасыз ету үшін ресми тілдер туралы заң шығарды. Алайда, оның уәделерін келесі үкіметтер орындамауы мүмкін деген қауіп-қатерлер бар еді. 1965 жылдың 26 қаңтарына жақын Мадрас штатында студенттердің қолдауымен хиндиге қарсы қозғалыстың қарқыны күшейе түсті. 25 қаңтарда студенттер мен ИНК партия мүшелері арасындағы кішігірім қақтығыс Мадурайда толығымен көтеріліске ұласып, ақырында бүкіл штатқа тарады. Көтерілістер (насиқа, өрт, тонау, полиция атысы және лати айыптаулары) келесі екі ай бойы тоқтамай жалғасты. Қатысқан жарымәскерилер (ИНК басқарған мемлекеттік үкіметтің өтініші бойынша) 70 адам (ресми бағалау бойынша) қаза тапты, оның ішінде екі полиция қызметкері. Ахуалды басаңдату үшін сол кездегі премьер-министр Лал Бахадур Шастри ағылшын тілі хинди емес мемлекеттер қалағанша ресми тіл болып қала беретініне сендірді. Осыдан кейін студенттердің көтерілісі мен наразылығы басылды. Бұл оқиғалар мемлекеттегі саяси өзгерістерге әкелді. ДМК 1967 жылғы сайлауда жеңіске жетті, содан бері ИНК мемлекетте билікті қайтадан иеленуге қол жеткізе алмады. 1967 жылы Индира Ганди бастаған Одақ үкіметі ресми тілдер туралы заңға өзгертулер енгізді. Бұл Үндістан Республикасының қазіргі "екі тілділіктің нақты белгісіз саясатын" тиімді қамтамасыз етті. Сондай-ақ, 1968 және 1986 жылдары екі ұқсас (бірақ кішірек) агитация болды, олар әртүрлі деңгейде сәттілік алды. ХХІ ғасырда да хинди тілінің жариялануына қарсы түрлі түрдегі наразылық акциялары жиі-жиі жалғасып келеді.

Өмірбаян

Үндістан Республикасында жүздеген тіл бар. Британдықтар кезінде ағылшын тілі ресми тіл болды. ХХ ғасырдың басында Үндістанның тәуелсіздік қозғалысы қарқын ала бастағанда, ағылшын үкіметіне қарсы тілдік топтарды біріктіру үшін хиндиді жалпы тілге айналдыру үшін күш-жігер жұмсалды. 1918 жылы Махатма Ганди "Дакшин-Бхарат Хинди Прачар Сабхасын" (Оңтүстік Үндістанда хинди тілін тарату институты) құрды. 1925 жылы Үндістан ұлттық конгресі өз ісінің ресми тілін ағылшын тілінен хинди тіліне ауыстырды. Ганди де, Жавахарлал Неру де хинди тілін қолдайтын, ал Конгресс хинди тілінде сөйлейтін емес провинцияларда хинди тілін үйренуді насихаттауға тырысты. Пәриярға хиндиді жалпы тілге айналдыру идеясы ұнамады, ол оны тамилдерді солтүстік үндістерге бағындыруға тырысу деп қарады.

1937-1940 жылдардағы агитация

1937 жылы Мадрас президиумында өткен сайлауда Үндістан ұлттық конгресі жеңіске жетті. Раджаджи 1937 жылы 14 шілдеде бас министр болды. Ол Оңтүстік Үндістанда хинди тілін таратуды қолдаған. 1937 жылы 11 тамызда билікке келгеннен кейін бір ай ішінде ол саясатты жариялап, орта мектептерде хинди тілінде оқытуды енгізу ниеті туралы мәлімдеді. Агитацияға әйелдер де көптеп қатысты. Моовалур Рамамиртам, Нарайани, Ва. Ба. Тамаракини, Мунагар Ажагияр, Д. С. Дәрмәмбал, Малар Мугатаммайяр, Паттаммал және Сейтаммал - бұл агитацияға қатысқандары үшін тұтқындалған әйелдердің кейбіреулері. Тамильнад әйелдер конференциясын әйелдердің қозғалысқа қолдау көрсету үшін шақырды. Бұл наразылықтардың негізгі себебі - брахмандар тайға қарсы, яғни, олар тайға қарсы, индус және санскрит тілдерін қолдануда. Жалпы брахмандарға қарсы агитация болғанмен, Канчи Раджагопалахари сияқты бірнеше брахмандар да қозғалысқа қатысты. Мадрас президентілігінің тамил тілінде сөйлейтін мұсылмандары агитацияны қолдады (хинди мен урду тілдері бір тіл болғандықтан, хиндидің таралуын қолдаған урду тілінде сөйлейтін мұсылмандардан айырмашылығы). Бұл қозғалыста ораза ұстап, наразылық шерулері, шерулер, хиндиге қарсы конференциялар, хиндиге қарсы күн (1 шілде және 3 желтоқсан 1938) және қара ту демонстрациялары болды. Ол президенттіктің тамил тілінде сөйлейтін аудандарында белсенді болды. Билік басындағы Конгресс партиясы хинди мәселесі бойынша екіге бөлінді. Раджаджи мен оның жақтастары өз ұстанымын ұстанып отырса, Сатьямурти мен Сарвепалли Радакришнан оған қарсы болды. Олар Раджаджидің хинди тілін таңдаулы етіп шығаруын немесе ата-аналарға балаларын хинди сабағынан шеттетуге мүмкіндік беретін ар-ожданға қатысты ереже енгізуін қалады. Бірақ Раджаджи өз ұстанымында берік болды. Полицияның 1939 жылы агитацияға қарсы әрекеті барған сайын қатыгез болды. Агитация кезінде барлығы 1198 наразылық білдіруші тұтқындалып, олардың 1179-ы сотталды (73 тұтқынға түскен әйелдер, 32 бала аналарына еріп түрмеге барды). Периярға 1000 рупия айыппұл салынып, "әйелдерді заңға бағынбауға" итермелегені үшін бір жылға қатаң түрмеге кесілді (ол медициналық себептерге сүйеніп, 1939 жылы 22 мамырда алты ай ішінде босатылды), ал Аннадурай төрт айға қамалды. 1939 жылы 7 маусымда агитацияға қатысқаны үшін тұтқындалғандардың барлығы түсіндірмесіз босатылды.

1946-1950 жылдардағы агитация

1946 жылдан 1950 жылға дейін Дравидар Қажым (ДК) мен Периярдың үнді тіліне қарсы ара-тұра шабуылдары болды. Үкімет мектептерде хинди тілін міндетті тіл ретінде енгізген сайын, хиндиге қарсы наразылық акциялары болып, бұл әрекетті тоқтатуға мүмкіндік алды. Бұл кезеңде ең үлкен хиндиге қарсы агитация 1948-1950 жылдары болды. 1947 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін орталықтағы Конгресс үкіметі барлық штаттарды мектептерде хинди тілін міндетті етуге шақырды. Омандур Рамасами Реддиардың басшылығымен Мадрас президенттіктің Конгресс үкіметі 1948-1949 оқу жылында хинди тілін міндетті етті. Сондай-ақ, жоғары сыныптарға оқуға түсу үшін хинди тілінде білім алудың ең төменгі деңгейін енгізу туралы шешім қабылданды. Перияр тағы да хинди тілінің қолданылуына қарсы агитация бастады. 1948 жылғы қозғалысты М. П. Сивагнанам мен Тиру сияқты бұрынғы конгресс ұлтшылдары қолдады. Ви. - Қалай? Ка, олар бұрынғы хинди саясатынан бас тартты. 17 шілдеде ДК хиндидің міндетті түрде оқытылуына қарсылық білдіру үшін хиндиге қарсы барлық партиялық конференция шақырды. 1938-1940 жылдардағыдай бұл толқынды да ереуілдер, қара тумен шерулер және хиндиге қарсы шерулер сипаттайды. Раджаджи (ол кездегі Үндістан генерал-губернаторы) 23 тамызда Мадрасқа келгенде, ДК оның сапарына қарсы қара ту демонстрациясын өткізді. 27 тамызда Перияр мен Аннадурай қамауға алынды. Үкімет хинди тіліне қатысты ұстанымын өзгертпеді, агитация жалғасты. 18 желтоқсанда Перияр мен басқа да ДК басшылары тағы да тұтқындалды. Үкімет пен агитаторлар арасында келісімге қол жеткізілді. Үкімет агитаторларға қарсы заңды іс-әрекетті тоқтатты, олар өз кезегінде 1948 жылдың 26 желтоқсанында агитациядан бас тартты. Ақырында, 1950 жылдан бастап хинди тілін оқытуды үкімет міндетті емес деп жариялады. Ал хинди тілін үйренгісі келмейтін оқушыларға мектептегі басқа да сабақтарға қатысуға рұқсат етілді.

Ресми тілдер және Үндістан Конституциясы

1946 жылы 9 желтоқсанда Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін Конституция жобасын жасау үшін құрылған. Конституциялық жиналыста тіл мәселесі бойынша қызу пікірталастар болды. Ұлттық тілдің қабылдануы, Конституцияның жазылуы және Конституциялық жиналыстың отырысы жүргізілуі Конституцияны жасаушылар талқылаған негізгі тілдік мәселелер болды. Бір жағынан "Һинди тілді провинциялардың" мүшелері болды Алгу Рай Шастри, Р. В. Дулекар, Балкришна Шарма, Прушотам Дас Тандон (барлығы Біріккен провинциялардан), Бабунатх Гупта (Бихар), Хари Винаяк Патаскар (Бомбей) және Рави Шанкар Шукла, Сет Говинд Дас (Орталық провинциялар мен Берар). Олар хинди тіліне қатысты көптеген түзетулер енгізді және хинди тілін жалғыз ұлттық тіл ретінде қабылдауды ұсынды. 1946 жылы 10 желтоқсанда Дулекар "Хинди тілін білмейтіндердің Үндістанда тұруға құқығы жоқ. Үндістан конституциясын жасау үшін осы палатада отырған, ал хинди тілін білмейтін адамдар осы ассамблеяның мүшелері болуға лайық емес. Олар кеткені жақсы". Конституциялық Ассамблеяның хинди тілін Үндістанның ұлттық тілі ретінде тануды жақтаған мүшелері тағы да екі лагерьге бөлінді: Тандон, Рави Шанкар Шукла, Говинд Дас, Сампурнаннд және К. М. Муншиден тұратын хинди фракциясы; Жавахарлал Неру мен Абу Калам Азад өкілдік ететін хинди фракциясы. Хинди тілін ұлттық тіл ретінде қабылдауға Оңтүстік Үндістаннан Т. Т. Кришнамахари, Г. Дургабай, Т. А. Рамалингам Четтиар, Н. Г. Ранга, Н. Гопаласвами Айянгар (барлығы "Мадрасқа" тиесілі) және С. В. Кришнамурти Рао (Майсур) сияқты кейбір Конституциялық Ассамблея мүшелері қарсы болды. Бұл хиндиге қарсы блок ағылшын тілін "ресми" тіл ретінде "қалыптастыруды" жақтырады. Үш жылдық пікірталастан кейін, 1949 жылдың соңында ассамблея келісімге келді. Ол Мунши Айянгар формуласы (К. М. Мунши мен Гопаласвами Айянгардың есімімен) деп аталды және ол барлық топтардың талаптары арасында тепе-теңдікті тапты. Осы келісімге сәйкес Үндістан Конституциясының XVII бөлімі жасалды. Онда "Ұлттық тіл" деген сөз жоқ еді. Оның орнына, ол тек Одақтың "ресми тілдерін" анықтады: Деванагари жазуындағы хинди тілі Үнді Одағының ресми тілі болады. Он бес жыл бойы ағылшын тілі барлық ресми мақсаттарда қолданылады (343-бап). Бес жылдан кейін тіл комиссиясы шақырылып, хинди тілін жалғыз ресми тіл ретінде ілгерілету және ағылшын тілін қолдануды кезең-кезеңмен тоқтату туралы ұсыныс жасалуы мүмкін (344-бап). Мемлекеттер арасындағы және мемлекеттер мен Одақ арасындағы ресми байланыс Одақтың ресми тілінде жүзеге асырылады (345-бап). Ағылшын тілі барлық заңдық мақсаттарда сот ісін жүргізуде, заң жобаларында, заңдарда, ережелерде және басқа да ережелерде қолданылады (348-бап). Одақ хинди тілінің таралуы мен қолданылуын насихаттауды міндет етті (351-бап). 1947 жылы 15 тамызда Үндістан тәуелсіздік алды, ал 1950 жылы 26 қаңтарда Конституция қабылданды.

Тіл комиссиясы

Ағылшын тілінің хинди тілімен бірге ресми тіл ретінде қабылданғанын хинди тіліне жақтас саясаткерлер, мысалы, "Жаңа сангх" партиясының негізін қалаушы Сыма Прасад Мукерджи қатты сынға алды. 1950 жылы 26 қаңтарда Конституция қабылданғаннан кейін, хинди тілін ресми қолдану үшін таратуға күш-жігер жұмсалды. 1952 жылы Білім министрлігі хинди тілін оқытудың ерікті бағдарламасын іске қосты. 1952 жылы 27 мамырда сот қызметіне тағайындау ордерінде хинди тілі қолданыла бастады. 1955 жылы орталық үкіметтегі барлық министрліктер мен ведомстволар үшін үйде хинди тілі бойынша оқыту басталды. 1955 жылдың 3 желтоқсанында үкімет "Одақтың арнайы мақсаттары" үшін ағылшын тілімен бірге хинди тілін де қолдана бастады. 343-баптың ережелеріне сәйкес, Неру 1955 жылы 7 маусымда Б. Г. Кхердің төрағалығымен Бірінші ресми тіл комиссиясын тағайындады. Комиссия өз есебін 1956 жылдың 31 шілдесінде берді. Ол ағылшын тілінің хинди тілімен алмастырылуы үшін бірқатар қадамдарды ұсынды (есепте екі мүшенің "қате пікірлері" тіркелген: Мадрас штатынан П. Суббарайан және Батыс Бенгалиядан Сунити Кумар Чаттерджи. 1957 жылы қыркүйекте Говинд Баллаб Пант төрағалық еткен ресми тіл жөніндегі парламенттік комитет құрылды. Екі жылдық талқылаудан кейін Пент комитеті өзінің ұсыныстарын 1959 жылы 8 ақпанда Президентке ұсынды. Ол хинди тілін негізгі ресми тіл, ал ағылшын тілін қосымша тіл ретінде енгізуді ұсынды. Кер комиссиясы мен Пант комитетінің ұсыныстарын Фрэнк Энтони мен П. Суббарайан сияқты "хинди емес" деп аталатын саясаткерлер айыптап, қарсылық білдірді. Телугу академиясы 1956 жылы өткен съезде ағылшын тілінен хинди тіліне ауысуға қарсы болды. Бір кездері хиндидің жақтасы болған Раджаджи 1958 жылы 8 наурызда "Хинди хинди емес адамдар үшін ағылшын тілі хиндидің басты кейіпкерлері үшін қаншалықты жат болса, хинди де солай" деп жариялап, алмасуға қарсылық білдіру үшін Бүкіл Үндістан тілдер конференциясын ұйымдастырды (оған тамил, малайлам, телугу, асам, ория, маратхи, каннада және бенгал тілдерінің өкілдері қатысты). Хиндиге қарсылық күшейген сайын, Неру "хинди тілінде сөйлемейтіндердің" алаңдаушылығын жеңілдетуге тырысты. Энтонидің ағылшын тілін Сегізінші кестеге енгізу туралы заң жобасы бойынша парламенттік талқылауда сөйлеген сөзінде Неру оларға (1959 жылы 7 тамызда) мынадай кепілдік берді: Бұл кепілдік Оңтүстік үндістердің қорқынышын бір сәтке басаңдатты. Бірақ хинди тілінің жақтаушылары қатты қорқып, Пант: "Мен екі жылда қол жеткізген жетістіктерімді премьер-министр екі минуттан аз уақыт ішінде жойды", - деп атап өтті. 1953 жылы 15 шілдеде М. Карунанидхи (кейін Тамил Надуның бас министрі) және ДМК-ның басқа мүшелері Далмияпурам теміржол вокзалының атауындағы хинди атауын өшіріп, рельстерге жатты. Намазға шыққан соң полициямен болған қақтығыста ДМК-ның екі мүшесі қаза тауып, тағы бірнеше адам, соның ішінде Карунанидхи мен Каннадасан қамауға алынды. 1950 жылдары ДМК Дравида-Наду үшін сепаратистік талаппен бірге хиндиге қарсы саясатын жалғастырды. 1956 жылы 28 қаңтарда Аннадурай Перияр мен Раджаджимен бірге Тамил мәдениеті академиясының ағылшын тілін ресми тіл ретінде жалғастыруды қолдаған қарарына қол қойды. 1957 жылы 21 қыркүйекте ДМК хинди тіліне қарсы наразылық білдіру үшін хиндиге қарсы конференция өткізді. 1957 жылы 13 қазан "Хиндиге қарсы күн" деп аталды. 1960 жылы 31 шілдеде Мадрас штатының Кодэмбаккамында ашық ауада хиндиге қарсы тағы бір конференция өтті. 1963 жылы қарашада ДМК Қытай-Үндістан соғысы және Үндістан Конституциясына 16-шы түзетуді қабылдап, өздерінің бөліну талабын тастады. Алайда 1963 жылы ресми тілдер туралы заң қабылданғанда, хиндиге қарсы көзқарас одан әрі күшейе түсті. ДМК-нің хиндидің ресми тіл мәртебесіне лайықтылығы туралы пікірі Аннадурайдың "хиндидің сандық үстемдігі" туралы пікіріне берген жауабында көрініс тапты: "Егер біз ұлттық құсты таңдағанда сандық үстемдік қағидасын қабылдауымыз керек болса, таңдау танауға емес, қарапайым қарғаға түсер еді".

1963 жылғы ресми тілдер туралы заң

Конституцияның XVII бөлігінде негізгі ресми тіл ретінде хиндиге ауысу туралы белгіленген мерзім жақындаған сайын, орталық үкімет хиндидің ресми қолданылуын тарату үшін күшін күшейтті. 1960 жылы хинди тілінде жазу мен stenography міндетті оқыту басталды. Сол жылы Үндістан президенті Ражендра Прасад Пант комитетінің ұсыныстарын орындап, хинди сөздіктерін дайындау, іс жүргізу әдебиеттері мен заң кодекстерін хинди тіліне аудару, мемлекеттік қызметкерлерге хинди білімін беру және хинди тілін насихаттау үшін басқа да шаралар қабылдау туралы бұйрық шығарды. Нехрудың 1959 жылғы уәдесіне заңды мәртебе беру үшін 1963 жылы ресми тілдер туралы заң қабылданды. Нехрудың өз сөздерімен айтқанда: "Бұл заң жобасы 1965 жылдан кейін ағылшын тілін қолдануда Конституциямен бекітілген шектеулерді алып тастау үшін, өткенде болған жағдайды жалғастыру үшін әзірленген. Бұл шектеуді алып тастау үшін ғана қойылған. 1963 жылы қарашада Аннадурай 500 ДМК мүшесімен бірге хиндиге қарсы конференцияда Конституцияның XVII бөлігін өртеп жібергені үшін тұтқындалды. Ол алты айға түрмеге қамалды. 1964 жылы 25 қаңтарда ДМК мүшесі Чиннасами "Һиндидің таңбалануына" наразылық білдіру үшін Тричиде өзін-өзі өртеп өлтірді. Ол ДМК-нің хиндиге қарсы күрестің екінші кезеңіндегі алғашқы "тілдік шейіт" деп аталды. 1964 жылы мамыр айында Неру қайтыс болды, Лал Бахадур Шастри Үндістанның премьер-министрі болды. Шастри мен оның кабинетінің аға мүшелері Морарджи Десай мен Гүлзари Лал Нанда хиндидің жалғыз ресми тіл болуын қатты қолдады. Бұл жағдай Нехрудың 1959 және 1963 жылдардағы уәделері, Шастридің уәделеріне қарамастан, орындалмай қалады деген қорқынышты арттырды. Үш тілді формулаға қатысты алаңдаушылық студенттердің хиндиге қарсы іс-әрекетіне қолдауын арттырды. Кеңестің лауазымды тұлғалары бүкіл Мадрас штатынан келген студенттік одақ басшылары болды, соның ішінде П. Сейнивасан, К. Калимутху, Жива Каламани, Н. Камарасан, Сеяпракасам, Равичандан, Тируппур. С. Дураисвами, Седапатти Мутхая, Дураи Муруган, К. Раджа Мохаммед, Навалаван, М. Натаражан және Л. Ганесан. Хинди тіліне қарсы наразылық білдіру үшін штаттың әр жерінде студенттер конференциялары ұйымдастырылды. Орталық үкіметтің ішкі істер және ақпарат және телерадио хабарларын тарату министрліктері (олардың басшылары - Нанда және Индира Ганди) 26 қаңтардан бастап ағылшын тілінен хиндиге ауысу туралы хабарландыру жариялады. 16 қаңтарда Аннадурай 26 қаңтарды (Индияның Республика күні) аза тұту күні ретінде атап өтетінін жариялады. Ал, бас министр Бхактаватсалам республика күніне қатысты лайықты шаралардың болмайтынын ескертіп, студенттерге саясатқа араласатындар "қатаң жазаға" тартылатынын айтты. ДМК "Азаттық күні" мерекесін бір күнге алға тартты. 25 қаңтарда Аннадурайды ДМК-ның 3000 мүшесімен бірге келесі күні жоспарланған наразылықтардың алдын алу үшін қамауға алды. 26 қаңтарда Мадрас қаласындағы колледждердің 50 000 студенті Нейпир саябағынан Форт-Сент-Джордждағы үкімет секретариатына қарай шеру жасады және бас министрге өтініш жасауға тырысты. 28 қаңтарда Мадрас университеті, Аннамалай университеті және басқа колледждер мен мектептердегі сабақтар белгісіз мерзімге тоқтатылды. Конгресс ішіндегі пікірлер екіге бөлінді: К. Камарадж бастаған бір топ үкіметтің тамилдерге хинди тілін таңуды қаламауын қалады; бірақ Мораржи Десай сияқты басқалар мойынсұнбады. Қазанның бірінші аптасында тонаулар жалғасып, екінші аптасында студенттер тонауды өз бақылауынан шығарып салды. Анадурайдың тыныштыққа шақыруына қарамастан, зорлық-зомбылық жалғасты. Екі тарап та келісімге келу үшін күш салды. 11 ақпанда Мадрас штатынан келген С. Субраманиям мен О. В. Алагесан үкіметтің тіл саясатына наразылық білдіріп, отставкаға кетті. Президент Сервепалли Радакришнан олардың отставкасын қабылдау туралы премьер-министр Шастридің ұсынысын қабылдамады. Шастри бұған қарсылық білдіріп, 11 ақпанда "Алматы радиосы" арқылы хабар таратты. Ол тонаушылыққа шошынып, Нерудің уәдесін орындауға уәде берді. Сондай-ақ, ол тамильдіктерді орталық, мемлекеттік және мемлекетішілік қатынастарда ағылшын тілінің қолданылатынына және жалпыхалықтық азаматтық қызмет емтиханының ағылшын тілінде өткізілетіндігіне сендірді. 16 ақпанда С. Субраманиям мен О. В. Алагесан отставкаларын қайтарып алды. Февраль мен наурыз айларының басында наразылық акциялары мен зорлық-зомбылық акциялары жалғасты. 7 наурызда әкімдік студенттік басшыларға қатысты барлық істер...

1965 жылы түзету шаралары

1965 жылы ақпанда Шастридің уәдесіне сәйкес ресми тіл туралы заңға түзету енгізуге бағытталған күш-жігер хинди лоббисінің қатаң қарсылығына тап болды. 16 ақпанда 8 штаттың 55 депутаты тіл саясатына өзгерістер енгізуге қарсы екенін ашық білдірді. 19 ақпанда Махараштра мен Гуджараттан 19 депутат өзгерістерге қарсылық білдірді, ал 25 ақпанда 106 конгресс депутаты заңға өзгеріс енгізуді өтінбейді деп, премьер-министрмен кездесті. Алайда Мадрастың конгресс депутаттары бұл мәселені парламентте талқыламады, бірақ 12 наурызда Премьер-Министрмен кездесті. Конгресс пен оппозициялық партиялар парламентте бұл мәселені талқылаудан тартынды, өйткені олар өздерінің қайғылы пікірлерін көпшілік алдында жариялағылары келмеді. 22 ақпанда Конгресс жұмыс комитетінің отырысында К. Камарадж ресми тілдер туралы заңға түзету енгізуді талап етті, бірақ Мораржи Десай, Джагживан Рам және Рам Субхагтан бірден қарсылық білдірді. Ақырында, Конгресс жұмыс комитеті хинди тілінің таралуын бәсеңдету, хинди және хинди емес штаттарда үш тілді формуласын күшті енгізу, мемлекеттік қызмет емтиханын барлық аймақтық тілдерде өткізу туралы шешім қабылдады. Бұл шешімдер 24 ақпанда өткен бас министрлер кеңесінде қабылданды. Үш тілді формула Оңтүстік пен хинди тілінде сөйлейтін аймақтарда қатаң сақталмаған. Мемлекеттік қызмет сынақтарына енгізілген өзгерістер тәжірибеге сай келмеді және мемлекеттік қызметкерлердің көңілінен шықпады. Оңтүстікке берілген жалғыз нақты жеңілдік - ресми тілдер туралы заңның өзгертілетініне кепілдік беру болды. Алайда, бұл уәдеге қол жеткізуге тырысқан кез келген әрекетімізге қатты қарсылық көрсетілді. 1965 жылы сәуірде Гүлзари лал Нанда, А. К. Сен, Сатьянараян Синха, Махавир Тяги, М. Комитет ағылшын және хинди тілдерін ортақ тіл ретінде қолдануды жалғастыруды ұсынды. Олар Нерудің уәделерін тікелей қамтитын ресми тіл туралы заңға түзетулер енгізді. Индуистік емес мемлекеттердің қалағанша мемлекетаралық және штаттық байланыс ағылшын тілінде жүргізілуін қамтамасыз ететін заң жобасы 25 тамызда спикердің талқылауына жіберілді. Бірақ бұл уақыт Панджаби Суба қозғалысы мен сол кездегі Кашмир дағдарысына байланысты қолайсыз уақыт деп айтылып, қызу талқылаудан кейін кері қайтарылды. Заң жобасы Парламентке ұсынылды; ол 16 желтоқсанда қабылданды (205 дауыспен 41 қарсы). Ол 1968 жылы 8 қаңтарда президент тарапынан мақұлданып, күшіне енді. Түзету 1963 жылғы заңның 3-бөлімін "екітілділіктің нақты белгісіз саясатын" қамтамасыз ету үшін өзгертті.

1968 жыл

Мадрас штатындағы хиндиге қарсы белсенділер 1967 жылғы түзетуден қанағаттанбады, өйткені ол үш тілді формула туралы олардың мәселелерін шешпеді. Алайда ДМК билік басында болғандықтан, олар агитацияны қайта бастауға асықты. Тамильнад Студенттерінің хиндиге қарсы агитация кеңесінде бірнеше топқа бөлінді. Ортақшыл топтар Аннадурай мен үкіметтің жағдайды шешіп беруіне мүмкіндік берді. Экстремистік топтар шабуылдарды қайта бастады. Олар үш тілді формуланы жоюды және хинди тілін оқытуды тоқтатуды, ұлттық кадет корпусында (NCC) хинди командаларын қолдануды жоюды, хинди фильмдері мен әндеріне тыйым салуды және "Дакшина Бхарат Хинди Прачара Сабханы" (Оңтүстік Үндістанда хинди тілін тарату институты) жабуды талап етті. 1967 жылы 19 желтоқсанда агитация қайта басталды. 21 желтоқсанда бұл жағдай күшейіп, өрт сөндіру және тонау оқиғалары тіркелді. Анадурай олардың көпшілігінің талабын орындап, жағдайды жеңілдетті. 1968 жылы 23 қаңтарда Заң шығарушы Ассамблеяда резолюция қабылданды. Ол үш тілді саясаттың жойылуына және хинди тілі оқу бағдарламасынан алынып тасталуына септігін тигізді. Тек ағылшын және тамил тілдері ғана оқытылатын болды, ал ХКК-де хинди командаларын қолдануға тыйым салынды. Тамил тілі барлық колледждерде оқыту құралы ретінде және бес жыл ішінде "әкімшілік тіл" ретінде енгізілуі тиіс еді, Орталық үкіметке конституцияда хиндиге берілген ерекше мәртебені тоқтатуға және "барлық тілдерге бірдей қарау" және Конституцияның Сегізінші кестесінде аталған барлық тілдердің дамуына қаржылық көмек көрсетуге шақырылды. Бұл шаралар агитаторларды қанағаттандырды және 1968 жылдың ақпан айына "нормалдық" қалпына келді. Бұл білім беру саясаты бойынша "Наводая" мектептерін құру қарастырылған, онда ДМК хинди тілін оқыту міндетті болады деп мәлімдеді. М. Г. Рамачандран бастаған Анна Дравида Мунетра Кажам (АДМК) 1972 жылы ДМК-дан бөлініп шыққан болатын. Қарунанидхи Тамил Надуда "Наводая" мектептерін ашуға қарсы наразылық акциясын жариялады. Адам ресурстарын дамыту министрлігінің қолдауымен құрылған Жавахар Наводая Видялайа бағдарламасы Үндістанның барлық штаттары мен Одақтарының аумағындағы экономикалық жағынан әлсіз және тарихи жағынан елеусіз қалған қауымдардың дарынды және дарынды оқушыларын анықтау және оларға дәстүрлі түрде тек байлардың балалары мен саяси таптың балалары үшін ғана қолжетімді элиталық мектептермен тең білім беру үшін құрылған. 13 қарашада Тамил Наду заң шығарушы жиналысы конституцияның XVII бөлігін алып тастауды және ағылшын тілін одақтың жалғыз ресми тілі етуді талап ететін резолюцияны бірауыздан қабылдады. 1986 жылы 17 қарашада ДМК мүшелері жаңа білім беру саясатына қарсы Конституцияның XVII бөлігін өртеп, наразылық білдірді. Карунаниди он аптаға қамауға алынды. ДМК-ның 10 депутаты, соның ішінде К.Анбазхаған, спикер П.Х.Пандианның бұйрығы бойынша депутаттық қызметтен шығарылды. Компромисстің бір бөлігі ретінде Тамил Надуда Наводая мектептері ашылмаған. Қазіргі таңда Тамильнад штаты - Наводая мектептері жоқ жалғыз мемлекет.

2014 жыл

2014 жылы Ішкі істер министрлігі "әлеуметтік желілерде ресми аккаунт ашқан барлық министрліктердің, ведомстволардың, корпорациялардың немесе банктердің мемлекеттік қызметкерлері мен лауазымды адамдары хинди тілін немесе хинди мен ағылшын тілдерін қоса қолдануы керек, бірақ хиндиге басымдық беруі керек" деп бұйырды. Бұл шешімге Тамил Надудағы барлық саяси партиялар бірден қарсы шықты. Хинди тілін қолдануды ресми тіл туралы заңның "хатты және рухына" қарсы әрекет деп атаған Тамил Надуның бас министрі Жаялитта бұл бағыт "Таммил Наду халқының өздерінің тілдік мұрасына өте мақтаныш пен құштарлығын туғызуы мүмкін" деп ескертті және премьер-министрден нұсқауларды әлеуметтік желілерде ағылшын тілінің қарым-қатынас тілі болуын қамтамасыз ету үшін сәйкесінше өзгертуді сұрады. Ал оппозициялық партияның жетекшісі Үндістан ұлттық конгрессі мұндай нұсқаулар хинди емес штаттарда, әсіресе Тамил Надуда кері әсерге ұшырауы мүмкін деп қорқып, сақтық жасауды ұсынды. Бұл наразылық ағылшын тілінің ресми қолданылуын қамтамасыз етті.

Әсері

1937-1940 және 1940-1950 жылдардағы хиндиге қарсы агитация Мадрас президенттігінде күзетшілердің ауысуына әкелді. Индияның негізгі оппозициялық партиясы - Әділдік партиясы 1938 жылы 29 желтоқсанда Периярдың басшылығына келді. 1944 жылы "Әділет партиясы" Дравидар Каджагам деп қайта аталды. Дравидистік қозғалыстың көптеген кейінгі көшбасшыларының саяси мансабы, мысалы, С. Н. Аннадурай мен М. Карунаниди осы агитацияларға қатысудан басталды. Бұл наразылықтар штаттағы хинди тілінің міндетті түрде оқытылуын тоқтатты. [Хиндиге қарсы агитация] әртүрлі, тіпті үйлеспейтін әлеуметтік және саяси мүдделерді біріктірді. Олардың хиндиге қарсы ортақ ісі Мараималаи Атикал (1876-1950) сияқты діни қайта жаңғырушыларды Рамасами мен Бхаратхидасан (1891-1964) сияқты атеистермен; Т. В. Кальянасундарам (1883-1953) және М. П. Сивагнанам сияқты Үндістанды қолдаған адамдар Аннадурай және М. Карунанидхи (туған жылы 1867 жылы) сияқты Үндістаннан бөлініп шығуға ұмтылғандармен біріктірді. 1924); Сомасундар Бхарати (1879-1959) және М. С. Пурналингам Пиллай (1866-1947) сияқты университет профессорлары білімсіз көше ақындары, популистік памфлетшілер мен колледж студенттерімен. Индуистік тілге қарсы агитация 1963 жылы ресми тіл туралы заңның қабылдануын және 1967 жылы оның түзетулерін қамтамасыз етті, осылайша ағылшын тілінің Үндістанның ресми тілі ретінде қолданылуын қамтамасыз етті. Олар Үндістан Республикасының "екі тілділік туралы нақты белгісіз саясатын" жүзеге асырды.