Кіріспе
Жаңа Зеландиялық арамшұңқыр (1859-1943) Эми Мод Бок (18 мамыр 1859 - 29 тамыз 1943) - Тасманияда туған жаңа Зеландиялық әйел арамшұңқыр. Оның әдеттегі үлгісі ақша немесе мүлік алу үшін жұмыс берушісіне немесе басқа таныстарына эмоционалдық талап қоюды немесе "жөндеу" үшін сағаттарды алып, содан кейін оларды жоғалттым деп айту, жұмыс берушісінің немесе танысының атымен рұқсатсыз сатып алу немесе концерттерге немесе іс-шараларға билет сатамын деп айту сияқты басқа да қарапайым арамзалықтарды жасауды қамтиды. Содан кейін ол сол аймақтан қашып кетеді, ал ұсталғаннан кейін, ол дереу алаяқтық жасағанын мойындайды. Ол қылмыстарының кірісін жиі бөліп беріп, өзіне тағылған барлық айыптарға кінәлі екенін мойындады (бір жағдайды қоспағанда). Он үш рет он алты жыл екі айға бас бостандығынан айырылғаннан кейін, оның ең батыл алдамшылығы Отагоның бай отбасының қызына үйлену үшін "Перси Редвуд" есімді адам ретінде кейіп танытуды қамтиды. Бок өмір бойы да, қайтыс болғаннан кейін де Жаңа Зеландияда БАҚ-тың елеулі назарын және қызығушылығын тудырды. Фиона Фаррелл "Жаңа Зеландия әйелдерінің кітабында" (1995) оны елдің "ең ерекше және белсенді қалташысы" деп сипаттады.
Amy Maud Bock (18 May 1859 – 29 August 1943) was a Tasmanian born New Zealand female confidence trickster. Her usual pattern involved making emotional claims to her employer or other acquaintances in order to obtain money or property, or committing some other petty scam like taking watches for "repair" and then claiming to have lost them, making purchases under her employer or acquaintance's name without permission, or claiming to sell tickets to concerts or events. She would then abscond from the area, and once caught, would immediately admit to the fraud. She often gave away the proceeds of her crimes, and pled guilty to all charges that were brought against her (except on one occasion). After thirteen periods of imprisonment totalling sixteen years and two months, her most audacious fraud involved impersonating a man named "Percy Redwood" in order to marry the daughter of a wealthy Otago family. Both during her life and since her death, Bock has been the subject of significant media attention and interest within New Zealand. Fiona Farrell, writing in The Book of New Zealand Women (1995), described her as the country's "most unusual and energetic con artist".
Ерте өмір
Бок 1859 жылы 18 мамырда Тасманияның Хобарт қаласында Альфред Бок пен Мэри Энн Паркинсонның үйінде дүниеге келді. Оның төрт ата-анасының екеуі немесе үшеуі Австралияға үй қызметшісі ретінде барған анасының әжесі және әкесінің атасы (әкесінің әкесі Александр Камерон, теңізші немесе анасының екінші күйеуі Томас Бок, суретші және бұрынғы сотталған) болды. Оның әкесі суретші және фотограф болған, ал 1861 жылы Австралияға визит карточкасын енгізді. Ол алты баланың ең үлкені болған, оның төртеуі ғана нәресте кезінде өмір сүрген. 1867 жылы отбасы Хобарттан Викториядағы Салеге көшіп келді. Оның анасы психикалық және физикалық жағынан әлсіз еді, басқа да нәрселермен бірге ол Леди Макбет екендігі туралы алдаудан зардап шекті және 1872 жылдың қаңтарында психиатриялық мекемеге жіберілді. Ол 1875 жылдың қаңтарында қайтыс болды. Тарихшы Дженни Коулман Боктың анасы биполярлық бұзылыстан зардап шеккен болуы мүмкін деп болжады. Кейінгі жылдары мектепте оқыған бір досы оны мектепте "ақылды және танымал" және жетістіктерге жеткен пианист және атшы деп сипаттады. Ол жас кезінен бастап жақсы актер ретінде танымал болды және кейіпкерлер пьесаларында жиі ұлдардың рөлдерін ойнады. 1888 жылы Дунедин қалалық полиция сотына берген мәлімдемесінде Бок былай деді: Мен өте жас кезімде қаладағы дүкенге барып, әкемнің білмеушілігімен көптеген кітаптар сатып алып, оларды сыйға тартқаным есімде. Әкемге есептік жазба жіберілгенде ол маған келіп, алдымен өзінен бұйрық алмайынша ештеңе алмауымды айтты. Ол маған қажет нәрсені мен оған баруым керек екенін айтты, мен оны алуым керек еді, бірақ оның сөзі оның білместен нәрселерді алу құштарлығын арттырады. Мен оны бірнеше рет қайталадым, ақырында оның шыдамы таусылып, ол мені бөлмесіне алып барды. Ол маған анамның тағдыры туралы айтты, және менің де осындай симптомдарым бар деп қорқып отырғанын айтты.
When I was very young I remember going to a shop in the town we lived in and buying a lot of books without my father's knowledge, and giving them away. Well, when the account was sent to my father he came to me and told me never to get anything without first receiving an order from him. He told me that anything I needed I must go to him for, and I should have it; but his saying that only seemed to increase the desire to get things without his knowing. I did so many times, and at last, when his patience was worn out, he took me into his room and told me of my mother's fate, and said he feared I showed the same symptoms.
Викториядағы оқыту
1876 жылы 17 жасында Бок Мельбурн қаласындағы мектеп-интернатқа жіберілді, онда ол екі жылға жуық болды. Отбасының қаржылық жағдайы нашар болғандықтан, ол отбасының табысына үлес қосу үшін мектепте мұғалімдікке кірісті. Әкесі оған ауыл мектебінде жалғыз мұғалім болып жұмыс істеуге көмектесті. Жергілікті газетте Боктың "балалық шағынан бастап әрқашан ерекше мінез-құлық танытып, сабырсыз, тіпті кейде өзін-өзі ұстай алмайтын" екені жазылған. Денсаулығының нашарлығы мен өз іс-әрекетіне жауапкершіліктің жоқтығы негізінде ол айыптаусыз босатылды және он екі ай бойы жақсы мінез-құлықпен байланысты. Кейіннен әкесі оны Жаңа Зеландияға көшіп кетуге көндірді, ол екінші әйелімен (Боктан бір жасқа үлкен) Оклендте тұрды. Сотталған судья клептоманияны "ұрлықтың басқа бір түрі" деп түсіндірді. Сот оның бұрынғы іс-әрекетіне қарап, оны үш жылға бас бостандығынан айыру жазасына кесіп отыр.
Қылмыстық істің одан әрі дамуы
Жазасын екі жыл төрт ай өтеп, жақсы мінез-құлық үшін бостандық алғаннан кейін, Бок 1892 жылы қазан айында Тимаруға қоныс аударды. Ол бірден өзін бай турист ретінде таныстырып, жергілікті мектеп директорынан 1 фунт стерлинг несие алды, ол қалтасын жоғалтты деп мәлімдеді. Ақшамен жоғалып кеткеннен кейін ол тез арада ұсталып, бір айға бас бостандығынан айырылды. Ол әкесі қайтыс болғаны туралы хабардан қатты қиналғандығын, бірақ ол әлі де тірі екенін және Мельбурнға көшіп кеткенін айтты. Бостандыққа шыққаннан кейін ол алғаш рет Құтқару армиясының жергілікті бөлімшесімен байланыс орнатты және бірнеше ұрлық жасады, соның ішінде 1893 жылы сәуірде үй иесінің күйеуінің сағатын кепілге қойды, бұл алты айға бас бостандығынан айыру жазасына әкелді. 1893 жылы қазанда босатылғаннан кейін ол Құтқарылу Армиясының досының шақыруымен Оамаруға көшіп барды. Ол досының мейірімділігі үшін алты бөлмелі үй мен бөлім сатып алуға тырысты. Ол сондай-ақ үйге арналған жиһаздарға 75 фунт стерлинг жұмсайтынын айтқаннан кейін, жиһаз сатушыдан әртүрлі ақша сомасын қарыз алды. Ол құтқарылу армиясының ресми мүшесі болу үшін өтініш берді, бірақ жергілікті капитан оның тарихы туралы білген және оның өмір салтын өзгерткенін дәлелдейтін дәлел күтетінін айтты. Құтқарылу Армиясының мүшелерін бір іс-шараға билет үшін отыз шиллингтен алдағаннан кейін ол Оамарудан шығып, Палмерстонға бет алды. Ол тез арада тұтқындалып, 1894 жылдың қаңтарында төрт айға қамауға алынып, ауыр еңбекпен (1886 жылдан бері сегізінші түрме жазасы). 1895 жылдың қазан айында ол тамақ пен баспанаға ақы төлемегені үшін тағы үш айға түрмеге жабылды. Бок жақсы мінез-құлық үшін жазасын қысқартты және 1904 жылы қазанда босатылды. Ол Крайстчерчтегі самариялық үйге жатқызылды, бірақ екі күн ішінде қайтып кетті. Ол "Эми Шанель" ретінде Ракайяда жұмыс тапты, бірақ 1905 жылы ақпанда чекті өзгертуге тырысқаны үшін айыпталды. Тойдан кейінгі таңертең қалыңдықтың ата-анасы мен бірнеше жақын отбасылық достар Редвудты қаржы мәселесімен бетпе-бет келді және оған қарызын төлеу үшін бір апталық уақыт берді, өйткені ол мұны жасамайынша бал айлары болмайды. Отбасы достарының екеуі одан әрі тергеу жүргізді және Редвудтың анасының бар екендігін таба алмағанын анықтады; олар өздерінің алаңдаушылығын полицияға хабарлады. Жергілікті детектив Боктың алаяқтық әрекеттерінің айғақтарын таныды және оларға оның суретін көрсетті; ол бірден анықталды.
Қамауға алу және күшін жою
Тойдан үш күн өткен соң Бокты Оттавейлердің қонақ үйінде ұстады; Оттавейлер отбасы шошып, таң қалды, бірақ қалыңдықтың әкесі: "Жақсы, одан да жаман болуы мүмкін еді" деп түсіндірді. Австралия мен Жаңа Зеландияның газеттері бұл оқиғалар туралы кеңінен жазды; Жаңа Зеландияның Herald-ы жағдайды "басқа нәрселерден гөрі романтикаға көбірек ұқсайды" деп айтты. Бок өзіне тағылған барлық айыпты мойындады. Ол жалған жалғандықпен (соның ішінде Агнес Валланс ретінде Рождестволық ұрлықтарға қатысты) және Неке туралы заңға сәйкес жалған мәлімдеме жасады деп айыпталды және екі жылға бас бостандығынан айырылды. Ол сондай-ақ "әдеттегі қылмыскер" деп танылды. Ол Жаңа Зеландияда әдеттегі қылмыскер деп танылған екінші әйел болды. Сотқа берілген оның бұрынғы айыптаулары мен үкімдерінің жиынтығында прокурор оның он үш рет айыпты болып табылғанын және он алты жыл екі айға бас бостандығынан айыру жазасына кесілгенін, оның жазаларының ұзақтығы бір айдан үш жылға дейін созылатынын атап өтті. Агнес Оттавей кейіннен Жоғарғы Сотқа некелерін бұзу туралы өтініш берді, оған Бок қарсылық білдірмеді. Сот отырысында оның адвокаты некеге тұруға міндетті емес екені анық екенін, бірақ бұл заңды түрде тіркелу керек екенін айтты. Ол осыған ұқсас іс сегіз жыл бұрын Дунединдегі Жоғарғы Соттың қарауына түскенін атап өтті, айырмашылығы сол, бұл жағдайда екі әйел ажырамас бұрын сегіз жыл бірге өмір сүрген. Оттауэй куәлік беру орнында "сары және уайымдаған" болып сипатталды және рәсім кезінде оның "Боктың еркек емес екеніне сенуге еш себебі жоқ" деді. Өтініш қабылданды. 1910 жылы сәуірде Оттавей өзінен жиырма жас үлкен тол әйелге және қор инспекторына үйленгені туралы хабарланды. 1918 жылы қыркүйекте қайтыс болғаннан кейін, 1927 жылы ол бала кезінен таныс болған солдатқа тұрмысқа шықты. Ол 1936 жылы қайтыс болды.
Қоғамның реакциясы
Боктың үйлену тойының оқиғалары тез арада атақты болды. Отаго Daily Times газетінде жұмыс істеген журналист Роберт Уильям Робсон төрт бөлімнен тұратын сериалдық памфлет жазды, ол кеңінен жарияланды, газеттер бұл оқиғаны қамтитын басылымдарға бұрын-соңды болмаған сұранысты көрді. Тойдан алынған заттар 1909 жылы 17 мамырда аукционға шығарылды, Отаго Daily Times аукцион бөлмелерін көрермендермен "тоқтайтын" деп сипаттады. Сол кездегі премьер-министр Джозеф Уорд басқа бір саясаткердің жалған мәлімдемесін Боктың неке уәделерімен салыстырды. Жергілікті кәсіпкерлер открыткалар сатып, бірнеше газет оқиғалар туралы өлеңдер жариялады. 1910 жылы кемежай жұмыскері басқа кемежай жұмыскеріне қарсы сотқа жеке айыптауды енгізді, соңғысы оны "Эми Бок" деп атай отырып, үнемі қорлады. Сотталушы кемежай жұмыскері қорлау сөздерін қолданғаны үшін айыпты деп танылып, 20 шиллинг айыппұл салынды.
Кейінгі өмірі
Бок түрмедегі мінез-құлқы үлгілі болды және ол 1912 жылдың ақпан айының басында "әдеттегі қылмыскер" мәртебесіне қарамастан, шартты түрде босатылды. Бостандыққа шыққаннан кейін Эми Бок Нью-Плимут зейнеткерлер үйінде, кейіннен Мокао деген шағын қалада үй қызметшісі болып жұмыс істеді. Сондай-ақ, ол жергілікті мектептердің мұғалімдеріне көмектесіп, қоғамда танымал адам болды. 1914 жылы қарашада ол швед иммигранты және паромшы Чарльз Кристоферсонға тұрмысқа шықты. Үйленіп, 1915 жылы шартты түрде босатылды. Алайда, Боктың қарыздылығына байланысты, неке сол жылы бұзылды. Бок 1931 жылдың қазанында екі жылға сынақпен сотталды. Ол жерде болған уақыты туралы дерек жоқ және оның өмірінің соңғы жылдарын қайда және қалай өткізгені белгісіз. Бок 1943 жылы 29 тамызда Оклендте қайтыс болды және Пукекохе қоғамдық зиратында белгісіз қабірге қойылды. Соңғы теорияны растайтын дәлелдер бар, ол жиі өзінің алаяқтықтан түскен ақшасын қызметші қыздарға немесе әйел достарына берді. Екінші жағынан, Агнес Оттвей "ерінің" нақты жынысын білген кезде, үйленуін тез арада бұзуға мәжбүр болды, және Боктың әйелдермен романтикалық қарым-қатынаста болғанына басқа дәлел жоқ. Боктың ұзақ мерзімді жоспары қандай болғаны белгісіз, бірақ тарихшылар оның Оттавеймен бірге қалуды жоспарлағаны күмәнді деп санайды; ол үйленуден кейін қысқа уақыт ішінде зергерлік бұйымдар мен басқа да заттарды несиеге алуды жоспарлаған болуы мүмкін. 1997 жылы жаңа Зеландия драматургы Джули МакКи, сол кезде драма мектебін бітірген, "Айми Боктың оқиғалары" атты пьеса жазды, ол Йель репертоарлық театрында кәсіби түрде қойылды. Variety журналының шолуында Макки "Боктың оқиғаларын мүмкіндігінше қызықтырмайды" деп, пьесаны сынға алды. 2009 жылы Редвуд Оттауэйдің үйлену тойының жүз жылдығын атап өту үшін Оңтүстік Отаго мұражайы түрлі іс-шаралар ұйымдастырды, соның ішінде тойды қайтадан өткізу, көрермендерді дәуір костюмін киіп, түстен кейін шай және қола оркестр концерті. Ойынға 300-ден астам адам қатысты. Оның үлкен немересі, тоқыма суретшісі Линн Джонсон және Жаңа Зеландия суретшісі Фиона Кларк та Бок пен оның өміріне қатысты жұмыстармен Оңтүстік Отаго шығармашылық өнер орталығында мультимедиалық өнер көрмесіне қатысты. Кларктың бабасы Бокпен ол Мокаода тұрып кездескен кезде кездесті, және Кларк 14 жасынан бастап Боктың оқиғасына қызығатынын айтты. 2010 жылы тарихшы Дженни Коулман Боктың жан-жақты өмірбаянын жариялады.