Кіріспе

Африкадағы екінші британдық колонияның құрылуына қатысқан корпоративтік орган Сьерра-Леоне компаниясы 1792 жылы 11 наурызда Америка революциялық соғысынан кейін бастапқыда Новая Шотландияға (Новая Шотландия отаршылары) қоныс аударған қара лоялистерді қайта орналастыру арқылы Африкадағы екінші британдық колонияның құрылуына қатысқан корпоративтік орган болды. Компанияны құлшынысты құлдыраушы Гранвилл Шарп, Томас Кларксон, Генри Торнтон және Томастың ағасы Джон Кларксонның жұмысы арқасында пайда болды. Компания 1790 жылы құрылған және 1791 жылы қалған 60 ескі қоныстанушылар үшін Гранвилл қаласын қайта құрған корпоративтік орган болған Сент-Джордж шығанағы компаниясының мұрагері болды.

Георгий шығанағы компаниясы

Сьерра-Леоне компаниясы 1790 жылы құрылған Сент-Джордж шығанағы компаниясының жалғастырушысы болды. 1787 жылы Қара кедейлерді жеңілдету жөніндегі комитеттің Лондонның "Қара кедейлері" үшін еркін қоныстандыруды құруға арналған жетіспеген күш-жігері нәтижесінде, олардың көбі Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде Данмордың жариялауынан кейін ағылшындықтар үшін қашып, соғысқан Қара лоялистер болды. 1787 жылғы экспедиция 300 лондондық қара кедейлерден, 60 ағылшын жұмысшы әйелдерінен және колонияны салуға көмектесу үшін ақ билік өкілдері, дін қызметкерлері мен қолөнершілердің жиынтығынан құралған. Жерге қоныс аударғаннан кейін олар Гранвилл қаласын өздерінің базасы ретінде құрды. Бұл алғашқы колония екі жарым жылдай ғана өмір сүрді, аурулар оны құртты, кейіннен оны тастап кетті. 1789 жылы көршілес Темне халқы Темне мен құл саудагерлері арасындағы дау кезінде елді мекенді өртеп жібергенде, бұл төңкеріс болды. Гранвилл қалашығы 1791 жылы Александр Фальконбриджтің қамқорлығымен қайта құрылғанмен, бұл қоныс 1792 жылы наурыз айында компания құрған колонияның немесе қоныстың негізі болған жоқ.

Істің негізгі қозғаушылары

Екі жобаны да құлдыққа қарсы белсенді Гранвилл Шарп 1790 жылы "АФРИКАДАГЫ Азат ағылшын аумағы" атты компанияның проспектін жариялады. Проспектте аболиционистік көзқарас анық айтылып, оған қол қойған бірнеше құрметті ерлер "өздеріне пайда табу үшін емес, тек қайырымдылық шараларын насихаттау үшін, бұл кейіннен Манафуркалар мен осы Корольдіктің басқа да сауда мүдделеріне үлкен ұлттық маңызға ие болуы мүмкін" деп мәлімдеді. Алғашқы жазылушылардың арасында Шарптың көптеген достары болды, олар Клэфэм сектасына қатысты: Генри Торнтон, Уильям Уилберфорс, Рев. Томас Кларксон, ақсақал. Томас Гисборн мен Сэмюэл Уитбрейд. Компанияға патша жарғысын алудың алғашқы әрекеттері, бас прокурор Арчибальд Макдональдтың қарсылығынан кейін нәтижелі болмады. Содан кейін компания парламенттің актісі арқылы құрылды. Алайда бұл жобаға да қарсылық білдірілді, әсіресе Африкаға сауда-саттық жасайтын саудагерлер компаниясының комитеті 1791 жылдың наурыз айында жиналыс өткізді. Бұл Лондон, Ливерпуль және Бристольдегі құл саудагерлері ұйымдастырған үш өтініштің шығуына әкелді. Ланкастердегі құл саудагерлері де Африка компаниясы сияқты өтініш жасады. Бұдан әрі оппозицияны Батыс Үндістанның плантаторлары мен саудагерлерінің тұрақты комитеті ұйымдастырды, ол премьер-министр Уильям Питтпен екі кездесу ұйымдастырды. Дегенмен Генри Торнтон Ливерпульдің депутаты Бамбер Гаскойн мен басқа да құлдықтан босатушыларды қарсыластарының күш-жігеріне қарамастан, Сьерра-Леоне қоныстану заң жобасын парламентте табысты жүргізе алды. 1791 жылы 30 мамырда заң жобасы 87 дауыспен 9-ға қарсы қабылданды.

Колонизация: Фритаундағы колония

1792 жылы Джон Кларксон Новая Шотландияның Галифакс қаласынан 1100-ден астам қара қоныстанушыларды жаңа колония құруға бастап, осы негізде Новая Шотландия қоныстанушылары Сьерра-Леонедегі Фритаунды құрды. Бұл қоныс аударушылардың көпшілігі американдық колониялардың бұрынғы құлдары болды, оларды британдықтар американдық революция кезінде босатты және британдықтардың жеңілісінен кейін көшіруге мәжбүр болды. 1792 жылы наурыз айында осы қоныстанушылардың табандылығы Фритаунда қалыптасып, өмір сүруіне себеп болды. Компания 1791 жылы Сохо монетаханасында Мэтью Болтон соғып, 1792 жылы колония құрылғанға дейін айналысқа енгізілмеген болса да, 1796 жылы шығарылған доллар мен цент түрінде ондық валюта шығарды. Ұлыбритания мен Франция арасындағы соғыс басталғанда (Францияның революциялық соғыстарының бірі) компания жекешелендірушілер мен француз флотына жеткізілімдер мен бірқатар кемелерді жоғалтты. Америкалық сауда кемелері бейтарап саудагерлер ретінде сауда-саттық орнату мүмкіндігіне ие болды. Алайда қиындықтар жалғасты, өйткені 1794 жылдың қыркүйек айында француздар Фритаунды басып алып, өртеп жіберді. Колониялар қайтадан соққыны қалпына келтірді, ал америкалық саудагерлер компанияға қажетті заттарды сатып, көмектесті. Осы жылдары колонияның губернаторы Закари Маколей және оның кеңесі американдық қара нәсілді адамдармен бірге Сера-Леоне жерін сыйға тартуға келісті, егер олар төрт талапқа сай келсе: олар дін қызметкерлерінің ақ ниетті екендігі туралы ұсыным хаттарын алуы керек, олар британдық азаматтар болуға және британдық заңға мойынсұнуға келісуі керек, олар колонияға өздерінің жолдарын қамтамасыз етуі керек және олар келгеннен кейін екі жыл ішінде оларға берілген жердің кем дегенде үштен бір бөлігін ауыл шаруашылығы үшін тазартуы керек. 1807 жылы Сьерра-Леоне компаниясының орнын Африка институты иеленді.