Кіріспе

Эклутна өзені (/iː/'/k//l//uː//t//n//ə/) шамамен 11,8 миль (19 км) ұзындықта және АҚШ-тың Аляска штатының оңтүстік-орталық аймағында орналасқан. Өзеннің бір бөлігі Анкориджден шамамен 27 шақырым солтүстік-шығыста Кук шығанағының Кник бұғазында құйылып, тереңдігі 400 фут (122 метр) қашықтықтағы каньон арқылы ағады. Бұл анедромалық ағын тарихи тұрғыдан Эклутна көлінен пайда болды, оны Эклутна мұздықтары тамақтандырады. Еклтуна өзені қазір негізінен жер асты суларымен қоректеніп, оған Thunderbird Creek қосылады. Thunderbird Creek, өзен каньоннан шығып, аллювиалды желдеткіш қалыптастыратын оңтүстік жағалауға қарай ағып кіреді. Электр энергиясын өндіру үшін Эклутна өзенінде су жиналғандықтан, Thunderbird Creek қазіргі уақытта Эклутна өзенінің төменгі бөлігіндегі негізгі су көзі болып табылады. Өзен толығымен Анкоридж муниципалитеті шегінде орналасқан.

Жоғарғы бөгет

1940 жылдары Анкоридждегі әскери кеңею Эклтуна электр энергиясын өндіру жүйесінің қуатын арттырды және ол бірнеше рет жаңартылды. 1948 жылы қайта қалпына келтіру бюросы Эклутна көлінің деңгейін теңіз деңгейінен 875 фут (267 м) биіктікке көтеру үшін Жоғарғы Эклутна бөгетінің құрылысын ұсынды. Құрылыс 1955 жылы аяқталды. Жаңа жүйе көлдегі тоғанның сағасындағы ескірген қойма бөгетін жаңа бөгеттің орнына суды 7 шақырым ұзындығы, диаметрі 3 метр болатын бетонды төсенішпен жабылған туннель арқылы Кник өзенінің оңтүстік жағалауындағы турбина үйіне дейін ауыстырды. Дамба, өзгертілген, жер және тас толтырылған құрылым, ұзындығы 555 фут (169 м) және шамамен материалды қамтиды. Бұл жаңа зауыт Эклутна көлінің барлық сақтау қуатын пайдаланды және Эклутнадағы қолданыстағы зауытты пайдалануға су берілмеді. 1964 жылы Ұлы жұма күні болған жер сілкінісі бөгетті қатты зақымдады. Осыған байланысты, көлдің сағасында жаңа қойма бөгетінен төмен қарай жаңа қойма бөгет салынды. Жаңа Эклутна бөгеті (Жоғарғы бөгет деп аталады) - ұзындығы 248 метр, биіктігі 16 метр болатын жер және тас толтырғыш құрылым. Құйылу жолы - бөгеттің ішінен өтетін тікбұрышты бетон құбыр, оның үстіне бақылаусыз ағып кету жотасы бар. Құйылу жолының ең үлкен сыйымдылығы - бөгет арқылы шығатын жұмыс жоқ, өйткені электр туннелі сол сыйымдылықпен қызмет етеді. Жоғарғы бөгет Еклутна көлінен ағыстың 100% -ын жинағандықтан, өзеннің көлемі тікелей төменгі ағыста нөлге тең.

Төменгі бөгет

Анкоридж 1920-ші жылдардың аяғында электрлендірілді, бірақ сұраныс өскен сайын Эклутна өзенінің гидроэлектрлік әлеуеті және Эклутна көліне байланысты электр энергиясының көзі ретінде таңдалды. 1927 жылы Анкоридж қаласы Анкоридж электр компаниясымен келісімшарт жасасып, қазіргі ескі Эклтуна су электр стансасын салдырды. Құрылысқа Еклютна көлінің сағасында төмен бас қойма бөгеті және көлдің 8 миль (13 км) төменгі ағысында орналасқан өзен каньонында 68 фут (21 м) биіктік бетон аркасы бар бөгет (төменгі бөгет деп аталады) кірді. Суды бұрып алу бөгеті 1/4 миль ұзын туннель арқылы Эклутна ауылының маңындағы турбина үйіне қарай бұрып жіберді. Төменгі Еклутна бөгеті салынғалы бері балықтардың өтуіне кедергі келтіріп келді. Жоғарғы бөгет іске қосылған кезде, төменгі бөгет жабылып, төменгі Эклутна бөгетіне қиыршық таспен толтыруға рұқсат етілді. Бұл бөгет енді жұмыс істемейді, ол бірте-бірте 0,6 миль (1 км) тұнбамен ағынға қарай толтырылды.

Төменгі бөгетті жою

Eklutna Inc. компаниясы төменгі Eklutna бөгетін жою үшін 7,5 миллион доллар жинады. Бұл бөгет балық пен жануарлар дүниесінің тіршілік ету ортасын және балықтардың осы бөліктегі су айдынын қалпына келтіру үшін пайдаланылады. 2018 жылдың жазында бөгет алынып тасталғаннан кейін, Eklutna Inc. жобадан кейінгі 3 жылдық мониторингін бастады. Бұл бақылау жұмыстары қазіргі уақытта Алясканың Балық және аңшылық департаментімен бірлесіп жүргізілуде. Төменгі Эклтуна бөгетін жоюды негізінен Қорғау қоры қаржыландырды, бірақ көптеген басқа да салымшылар болды, соның ішінде Trout Unlimited, Ресурстар мұрасы қоры ашық өзендер қоры, Патагония, Жаңа Бельгия сырасы, Марнелл компаниясы, Расмуссон қоры, Аляска қауымдастық қоры, М. Дж. Мёрдок тресі, Ұлттық балық және жабайы табиғат қоры арқылы Аляска балық және жабайы табиғат қоры, ConocoPhillips SPIRIT of Conservation Program, Wells Fargo, Балық пен жабайы табиғат құлдырауының қазіргі жағдайы мен себептерін бағалау үшін зерттеулер жалғасуда.

Эклтун су айдынындағы су құқығы

Эклутнаның жергілікті ауылы үш түрлі су құқығы рұқсатын сұрады. Үш сегмент бірге Төменгі Еклутна өзенінің үш миліне дейін Түндірқұс сағасымен құйылғаннан жоғары және өзеннің Кник бұғазына, сондай-ақ Түндірқұс сағасының өзіне дейін қамтылмақ. Бұл рұқсаттар өзен ағысын сақтау арқылы балық пен жануарлар дүниесін қолдауға мүмкіндік береді.

Эклутна су айдынындағы somon

Төменгі Еклютна бөгеті салынып жатқанда оның балық пен жануарларға әсері ескерілген жоқ. Кейіннен бөгеттің су айдынындағы ірі Эклтуна су айдынында олардың ұрық жерлеріне кіруіне кедергі келтіргені анықталды. Қазіргі уақытта лососьтардың бес түрі төменгі Еклтуна өзеніне оралып, негізінен оның негізгі қонысы - Тундэрберд ағысында ұрық береді [сығарма]. Салманның тұқымдастары, атап айтқанда, Чинук (Oncorhynchus tshawytscha) және Кохо (Oncorhynchus kisutch), төменгі Эклутна өзенінің тіршілік ету ортасын оның Thunderbird Creek-пен қосылуынан жоғары, бөгетті алып тастау орнына дейін жоғарыда байқалады.