Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
When Dinosaurs Roamed America (кейде қысқартылып When Dinosaurs Roamed outside the U.S.) - екі сағаттық американдық телебағдарлама (дәстүрлі табиғат деректі фильмінің стилімен шығарылған), ол алғаш рет 2001 жылдың 15 шілдесінде Discovery Channel телеарнасында көрсетілді. Шоуда Америкада құс емес динозаврлардың 160 миллион жылдан астам уақыт бойы билік еткен кезеңдері, әрқайсысы өзінің флорасы мен фаунасы бар бес түрлі сегмент арқылы көрсетіледі. When Dinosaurs Roamed America премьерасы 5 миллион көрерменге көрсетілді және 2002 жылы Discovery HD театрының ашылу бағдарламасында көптеген рет көрсетілді. Ол 2001 жылдың тамызында VHS және DVD-де шығарылды, содан бері DVD-де бірнеше рет қайта шығарылды. When Dinosaurs Roamed America 2011 жылы Blu ray-де шектеулі 2-ші аймаққа шығарылды, ол T. rex аңғарымен бірге болды.
When Dinosaurs Roamed America (sometimes shortened to When Dinosaurs Roamed outside of the U. S.) is a two hour American television program (produced in the style of a traditional nature documentary) that first aired on the Discovery Channel on July 15, 2001. The show features the reign of the non avian dinosaurs in America over the course of more than 160 million years, through five different segments, each with their own variety of flora and fauna. When Dinosaurs Roamed America premiered to 5 million viewers and aired numerous times on the Discovery HD Theater's opening lineup in 2002. It was released on VHS and DVD in August 2001, and had a number of re releases on DVD since then. When Dinosaurs Roamed America also had a limited Region 2 release on Blu ray in 2011, bundled with Valley of the T. rex.
Өндіріс
When Dinosaurs Roamed America режиссері Пьер де Леспиноу және актері Джон Гудман (We're Back! А Динозаврдың тарихы және Фред Флинтстоун 1994 жылғы фильмнен). Динозаврларды палеоартист және көркемдік директор Марк Дюбо жасаған, ол көптеген басқа Discovery Channel және National Geographic арналары үшін динозаврларды жасаған. Динозаврды анимациялауды Монреальдегі (Канада) Meteor Studios аниматоры Дон Уоллер алты ай бойы жасады.
When Dinosaurs Roamed America was directed by Pierre de Lespinois with Evergreen Films, and was narrated by actor John Goodman (voice of Rex in We're Back! A Dinosaur’s Story and Fred Flintstone from the 1994 film). The featured dinosaurs were designed by paleoartist and art director Mark Dubeau, noted for creating dinosaurs for many other Discovery Channel and National Geographic specials. The dinosaur animation was accomplished by animator Don Waller at Meteor Studios, in Montreal, Canada, over the course of six months.
Маркетинг
Динозаврлар Американы аралап жүргенде алғаш рет 2001 жылдың маусым айында Discovery веб-сайтында ашылды, бастапқыда 13 шілдеде эфир күні белгіленген. Сондай-ақ, бағдарламаның үзінділері алдағы шоудың веб-сайтына қосылатыны хабарланды. Динозаврлар Американы аралап жүрген кездегі сайт 2008 жылдың қыркүйегіне дейін жұмыс істеді, содан кейін ол Discovery веб-сайтындағы негізгі Динозаврлар бетіне қайта бағытталды.
When Dinosaurs Roamed America was first revealed on the Discovery website in June 2001, originally with a July 13 airdate set. It was also announced that clips from the program would be added to the website for the upcoming show. The site for When Dinosaurs Roamed America lasted until September 2008, when it became a redirect to the main Dinosaurs page on the Discovery website.
Триастың соңғы кезеңдері (220 млн жыл бұрын)
Бағдарлама соңғы триас дәуірінен, қазіргі Нью-Йорк қаласының маңында, Ньюарк супертоптан басталады. Баяндаушы Перм дәуірі кезінде өлім-жітімнің қалай жаңа тіршілік түрлеріне әкелгенін түсіндіреді, соның ішінде, ең соңында, планетада өмір сүрген ең ерекше тіршілік иелері - динозаврлар. Камера орман ішінде Coelophysis-ті іздейді. Бағдарламада Coelophysis-тің негізінен жәндіктер мен Икарозаврлар сияқты кішкентай жануарларға жем болуын суреттейді. Ол басқа, динозавр емес археосаурыларды кездестіреді, мысалы Рутиодон және Десматосух (жалған айтылады "Демастосух"; субтитрлер бұл қате айтылуды "Демастосух" деп қате жазу арқылы қабылдады). Тез жүретін Coelophysis осы әлемнің табысты тұрғыны ретінде суреттеледі.
The program starts in the Late Triassic, near modern day New York City in the Newark Supergroup. The narrator explains how the Permian mass extinction led to new forms of life, including, eventually, the most extraordinary creatures ever to walk the planet, the dinosaurs. The camera tracks a Coelophysis through the woods. The program depicts Coelophysis as preying mainly on small animals, such as insects and Icarosaurus. It encounters other, larger non dinosaurian archosaurs such as Rutiodon and Desmatosuchus (mispronounced as "Demastosuchus"; the subtitles accommodated this mispronunciation by misspelling as "Demastosuchus"). The quick Coelophysis is portrayed as a very successful inhabitant of this world.
Ерте юра кезеңінің сегменті (200 млн жыл бұрын)
Бағдарлама Пенсильванияның ерте юра дәуіріне ауысады, онда Синтарс тобы бейнеленген. Бұл динозаврлар Coelophysis-ке жақын. Олар алғашқы өсімдік жейтін динозавр Анчизаврды аңшылыққа шығарады, бірақ оны Дилофозавр қуып шығады, ол Анчизаврды өз төлдерін тамақтандыру үшін өлтіреді. Кейін баяндаушы Синтарс пен Дилофозаврдың аллозавр мен тираннозавр сияқты алып етқоректілерге айналатынын, ал Анчизаврдың савроподтарға айналатынын түсіндіреді.
The program moves on to the Early Jurassic of Pennsylvania, showing a pack of Syntarsus. These dinosaurs are closely related to Coelophysis. They are hunting the primitive herbivorous dinosaur Anchisaurus; only to be chased away by a Dilophosaurus, which kills the Anchisaurus to feed its young. The narrator then explains Syntarsus and Dilophosaurus will become the gigantic carnivores such as Allosaurus and Tyrannosaurus, while Anchisaurus will become the sauropods.
Юра дәуірінің соңғы кезеңдері (150 млн жыл бұрын)
Шоу Ютаның доисторикалық кезеңінде, Юра дәуірінің соңында өтеді. Аймаққа маусымдық жаңбырлар келмегендіктен, қатты құрғақшылық орын алды. Жыртқыш кератозавр дриозаврлар отбасын аңдып жүр, оның ішінде анасы мен екі жас баласы бар. Ақырында жыртқыш аң қаптамасын бұзып, таралып бара жатқан кішкентай динозаврларға шабуыл жасайды. Дриозавр тек қашып қана кете алады, бірақ Цератозавр олардан жылдам әрі жасөспірімдердің бірін ұстап, өлтіреді. Кератозаврлар тойлап, қалғандары қарағайлы бақтарға қашып, Камаразавр деп аталатын савроподтар тобына тап болады. Олар жұмсақ алыптардың жанында қауіпсіз болады. Еркек стегозавр шабуылдаушы Цератозаврмен, бұрынғы сериядағы сол адаммен күреседі, кейіннен тікпенді құйрығын қолданады және өзінің тақталарын үнемі көрсетіп, әйел стегозаврдың соңынан еріп жүреді. Ақырында, аналық оның сау екенін біліп, жұптасады. Жаңбырлы маусым басталғанда, Апатозаврдың үйірі келіп, соңынан ашыққан Аллозавр савроподтар жайылып жүрген кезде үйірге шабуыл жасайды, бірақ олардың көлемі мен күш-қуатына байланысты сәтсіз. Аллозавр кейіннен Дриозаврға шабуыл жасаған Цератозаврды өлтіреді және ақырында тамақтана алады. Кейіннен, қозғалыс кезінде, бір апатозавр биіктігі 6 метр жардан құлап түседі. Сауроподтың аяғы сынған, ал оның азапты айқайлауын Allosaurus үштік тобы жинап алады, олар сауроподты аңғаруға кіріседі.
The show skips to prehistoric Utah during the Late Jurassic period. The region has been engulfed by a severe drought as the seasonal rain has failed to arrive. A predatory Ceratosaurus stalks a family of Dryosaurus, including a mother and two youngsters. The predator eventually breaks its cover and charges after the small dinosaurs as they scatter. The Dryosaurus can only flee but the Ceratosaurus is quicker than they are and catches up, grabbing and killing one of the juveniles. The Ceratosaurus feasts while the others escape into a grove of pine trees and run into a herd of sauropods called Camarasaurus. They will be safe around the gentle giants. A male Stegosaurus fights off the attacking Ceratosaurus, the same individual from the earlier sequence, later on using his spiked tail and follows a female Stegosaurus by constantly displaying his plates. Eventually, the female decides that he is a healthy individual and the two mate. With the onset of the rainy season, a herd of Apatosaurus arrive, followed by a hungry Allosaurus who launches an assault against the herd while the sauropods graze but is unsuccessful due to their size and strength. The Allosaurus subsequently kills the Ceratosaurus that attacked the Dryosaurus and finally is able to feed. Later while on the move, one Apatosaurus tumbles off of a 20 foot high cliff. The sauropod is injured with a broken leg, and its agonized bellowing is picked up by a trio pack of Allosaurus, which proceed to hunt the sauropod.
Ортаңғы кредалық сегмент (90 млн жыл бұрын)
Одан кейін бағдарламада орта мелион кезеңінде Нью-Мексикода орналасқан орман көрсетіледі. Кішкентай жыртқыш коэлурозаврлар, қазір олар тираннозавроид Сускитиранн деп аталады, жапырақ арасымен жүгіріп, өлі Зунисеротопстан ет бөлігін ұрлайды. Бұл трицератопстың кіші туысы, оны жыртқыш құстар өлтірді, ал аш динозаврлар тойлап жатыр. Рапторлар ет ұрлауға тырысқан жалғыздықта қалған дромеозаврды қуып шығады. Жалғыздықта қалған дромаэозавр жайылып жүрген Нотронихқа шабуыл жасауға тырысады, бірақ оны ұзын тырнақтары кесіп, құлатып жібереді. Жарақатсыз, жыртқыш аң қашып кетеді. Ескі, басым еркек Зунисеротопс көліктің мүшелері қарап тұрған кезде жас, бірақ дені сау еркекпен жұптасу құқығы үшін күресуде. Жас динозавр үлкен топ жетекшісін оң мүйізінен шағады. Ұрыстың дыбыстарын жыртқыш құстар естиді, ал аш аңдар солардың артынан ашық жерге барып, жапырақтан соғыстың қалай өрбігенін бақылайды. Жарақат алған Зуницератопсты дромаеозаврлар тобы шабуылдайды және өлімге душар етеді. Басқа бір зунисеротопс шабуылдаушы дромаеозаврдың басын соққылап, оны күресіп жатқан еркектен лақтырып тастайды. Дромаэозаврлар кері шегінді, бірақ ескі Зунисеротопс ұзаққа созылмайды. Бірнеше аптадан кейін күн күркіреп, найзағай жарқылдап, қараңғы аспанды жарық етеді. Қауіптеніп қалған динозаврлар тарайды, бірақ ескі Зунисеротопс тұра алмайды. Дромаэозаврлар құтқарылу үшін шақырған кезде төртінші мүшесімен бірге оралып, жарақат алған динозаврды қоршап алады. Рапторлар шабуыл жасап, көп ұзамай оны өлтіреді. Сол сәтте найзағай құрғақ өсімдіктерді өртеп жібереді. Өрт пайда болып, динозаврлардың көпшілігі барлық жаққа тарап кетеді. Зюнисеротопс қауіпсіздігі үшін үрейленеді және Нотронихус соңынан еріп жүреді, бірақ тойлаушы дромаеозаврлар тамақтануға тым алаңдады және аймақты от қоршап алады. Төрт жыртқыш өздерінің олжаларымен бірге өледі, бірақ кейбір жыртқыш құстар қашып кетеді және басқа жануарлармен бірге қауіпсіз жерге жетеді.
The program then shows a forest located in New Mexico during the Middle Cretaceous period. Small predatory coelurosaurs now identified as the Tyrannosauroid Suskityrannus, scamper through the foliage and steal pieces of meat from a dead Zuniceratops. This smaller cousin of Triceratops had been killed by a pack of raptors and the hungry dinosaurs are feasting. The raptors chase off a lone dromaeosaur as it tries to steal some meat. The lone dromaeosaur tries to attack a grazing Nothronychus, only to be slashed by its long claws and knocked over. Uninjured, the raptor retreats. The old dominant male Zuniceratops is battling for mating rights with a younger but healthier male whilst the herd members look on. The younger dinosaur gores the older herd leader with its right horn, wounding its frill. The sounds of battle are picked up by raptors and the hungry creatures follow the sounds to a clearing and watch from the foliage as the battle plays out before attacking. The injured Zuniceratops is attacked by the pack of dromaeosaurs and is fatally wounded. Another Zuniceratops headbutts the attacking dromaeosaur and tosses it off the struggling male. The dromaeosaurs retreat but the old Zuniceratops will not last long. Weeks later, a thunderstorm blows in and lightning illuminates the darkened skies. Panicked dinosaurs scatter but the old Zuniceratops cannot get up. As it sounds its distress call, the dromaeosaurs return joined by a fourth member and surround the wounded dinosaur. The raptors attack and soon kill it. Meanwhile, lightning ignites the dry vegetation. Fire springs up, and most of the dinosaurs scatter in all directions. Zuniceratops panic for safety and the Nothronychus follows, but the feasting dromaeosaurs are too distracted by eating and fire surrounds the region. The four raptors burn to death along with their prey, but some raptors do flee and make it to safety along with some of the other creatures.
Қырқыр дәуірінің соңғы бөлігі (65 млн жыл бұрын)
Бағдарламада Зуницератопсқа ұқсас динозаврлар атақты Трицератопсқа айналғандығы түсіндіріледі. Қырық дәуірінің соңында Оңтүстік Дакотадағы Рашмор тауының маңында Анатотитан мен Трицератопс тропикалық орманмен шектелген дөңгелек шөптестік жерлерді аралап жүрді, ал Орнитомимус сол аймақтағы тамырды және басқа да өсімдіктерді тістеді. Кетцалькоатлус сияқты ұшатын птерозаврлар өліктерді іздеп, аспанда ұшып жүр. Жас Тираннозавр рексі сахнаға келеді, ал Трицератопс жасөспірімдер айналасында қорғаныс шеңберін құрып, күшті мүйіздерін көрсетеді, ал Тираннозавр үнемі күркіретіп, үнемі күркіретіп, бірақ Трицератопс қашудың орнына күресуге тұрады. Тираннозавр қорғанысқа шыққан трицератопстың мүйізінен өте алмай, квецалькоатлға шабуыл жасайды, бірақ птерозавр ұшып кетіп, аш тероподтан қашады. Тираннозавр ағаштарға қайта оралады, ал трицератопс аз ашуланады. Түнде жас тираннозавр отбасына оралады, ал анасы тираннозавр екі жас баласын сабайды, олар жаттығу кезінде оның жараланған аяғына соққы берді. Келесі күні жас тираннозавр мен оның бауырларын анасы аң аулауға үйретеді. Олар орманды ашық жерде жайылып жүрген анатотитан үйірін нысанаға алады, ағаштан құлағаннан кейін үйір тарап кетеді. Үш тираннозавр бір адамды қуып жетеді, ол орманға қарай жүгіреді, анасы бұталардан шығып, бақытсыз хадрозаврды ұстап алады және мойнын сындырып өлтіреді. Содан кейін той басталғанға дейін ыңғырасады. Олар тойласа, ені 10 шақырым болатын алып астероид сағатына 45 мың шақырым жылдамдықпен планетаға қарай ұшып келеді. Атмосфераға кіргенде, соғыс оны жалындаған зымыранға айналдырады. Астероид теңізден 4 минут ішінде өтіп, Мексика шығанағына құлайды. Бұл жарылыс кеңдігі 120 мильді құрайтын кратерді пайда етіп, атмосфераға шаң, шыны және күлдің жанып тұрған тұмырын шашып, ол отты қалдықтар түрінде жерге түседі. Жарылыс толқыны жарылыстан сыртқа айналып шығады, бірнеше минут ішінде жүздеген шақырымдай жердегі барлық нәрсе қатты ыстықтан күйіп кетеді немесе жарылыс толқынынан жарылып кетеді. Бұл аймақтағы динозаврлар бірнеше минут ішінде буланып кетеді. Солтүстік Америкада өсімдіктер мен жануарлар басқа тағдырға ұшырайды. Кейбірін жоғарылаған жылу күйдіреді, ал басқаларын соқтығысудан пайда болған толқын әсерінен құртады. Қашып бара жатқан трицератоптар мен анатотитанды жылдамдықпен ұшып келе жатқан бұлт ұстап алады және жояды. Шараға шыққан тираннозаврлар жалындаған толқынның оларға қарай ұшып келе жатқанын және жаңбыр жауған отты тас бөлшектері сияқты қашып бара жатқанын қорқынышпен бақылайды. Ақырында, аймақтағы барлық динозаврлар, соның ішінде Тираннозаврлар туысы да құриды. Құрлыстың соққысынан бірнеше сағат өткен соң, Американың үстінен шаң мен күлдің ауыр бұлты түседі, ал күн сәулесі мен жылу планетаның бетін жете алмайтындықтан температура төмендейді. Жылу азот пен көмірқышқыл газы сияқты газдарды өртеп, атмосферадан қышқыл жаңбыр түрінде шашып шығады. Зор жауғаннан екі ай өткен соң, күннің бетін жауып, күлдің қатты бұлты тарап кетеді. Апат аяқталды, бірақ барлық жапырақты ағаштардың, папоротниктердің, жүзімдіктердің және өсімдіктердің 90% жойылып, жануарлардың 70% жоғалып кетті. Динозаврлардың көпшілігі қазір жойылып кетті. Бұл күйзеліске ұшыраған және жағымсыз оқиғаға қарамастан, өмірдің төзімділігі сипатталады, ал судан шыққан торғай мен құстың үстінен ұшып жүргені көрсетіледі, бұл баяндаушы қалған жалғыз динозавр деп түсіндіреді. Жаңбырдан кейін, көмірге айналған қалдықтардан бірнеше кішкентай опоссумға ұқсас сүтқоректілер пайда болады, ал баяндаушы олардың кішкентай сүтқоректілері ақырында адам болып дамып, "Динозаврлар Американы аралап жүрген уақытты еске түсіреді".
The program explains that dinosaurs similar to Zuniceratops evolved into the famous Triceratops. In the Late Cretaceous, near Mount Rushmore in South Dakota, Anatotitan and Triceratops browse on a rolling grassland bordered by tropical jungle, while Ornithomimus peck at roots and other plants in the area. Flying pterosaurs such as Quetzalcoatlus soar overhead, looking for carcasses. A young Tyrannosaurus rex arrives on the scene, and the Triceratops form a defensive circle around the juveniles and display their powerful horns whilst the Tyrannosaurus attempts to get through and roars repeatedly but the Triceratops stay to fight instead of fleeing. Unable to get past the horns of the defensive Triceratops, the Tyrannosaurus attacks a Quetzalcoatlus, but the pterosaur launches off and flies away from the hungry theropod. The Tyrannosaurus goes back into the trees and the Triceratops become less agitated. At night, the young Tyrannosaurus returns to its family, and the mother Tyrannosaurus chastises two of her young after they hit her scarred leg while sparring. The next day, the young Tyrannosaurus and its siblings are taught by their mother to hunt. They target a herd of Anatotitan grazing in a forest clearing and after bursting from the trees, the herd scatters and flees. The three Tyrannosaurus chase after one individual and it runs straight into the forest where the mother emerges from the bushes, grabs the unfortunate hadrosaur, and kills it by breaking its neck. She then roars before the feast begins. As they begin to feast, a huge asteroid, 6 miles across, hurtles towards the planet at 45,000 miles an hour and as it enters the atmosphere friction turns it into a blazing missile. The asteroid crosses the ocean in just 4 minutes, crashing into the Gulf of Mexico. The impact gouges out a crater 120 miles wide and sends an incandescent plume of dust, glass and ash into the atmosphere which falls back to earth as fiery debris. The blast wave radiates outward from the impact in a circle and in minutes, everything for hundreds of miles is incinerated by the intense heat or blown apart by the blast wave. Dinosaurs in the region are vaporized in a matter of minutes. In North America, plants and animals suffer a different fate. Some are incinerated by the mounting heat whilst others succumb to shock waves generated by the collision. Fleeing Triceratops and Anatotitan are caught by the speeding ejecta cloud and destroyed. The feasting Tyrannosaurus watch in horror as a burning blast wave hurtles towards them and flee as pieces of fiery rock rain down. Eventually, all the region's dinosaurs die, including the Tyrannosaurus family. A few hours after impact, a heavy cloud of dust and ash settles over America, and temperatures drop as sunlight and heat can no longer reach the surface of the planet. Gasses such as nitrogen and carbon dioxide are burned by the heat and are washed out of the atmosphere as acid rain. Two months after impact, the sun finally reaches the surface as the heavy cloud of ash clears away. The disaster is over, but 90% of all leaf bearing trees, ferns, vines and plants have been obliterated, and 70% of the animals have vanished. Most of the dinosaurs are now extinct. Despite the depressing and traumatic event, life is described as being resilient, and a turtle is shown emerging from the water and a bird flies overhead, explained by the narrator as the only dinosaurs left. Out of the ashes and charred debris, several small possum like mammals emerge, and the narrator explains that small mammals such as these will eventually evolve into humans, "and think back in awe to a time when dinosaurs roamed America".
Қабылдау
"Вашингтон пост" газетінің авторы Том Шейлс "Американың динозаврлар аралап жүрген кезіндегі" оқиғасы "қалай қызықты" болғанын жазды.
Tom Shales of The Washington Post wrote that When Dinosaurs Roamed America was 'hugely entertaining'.