Кіріспе
Ирактағы қылмыстық жазалау жүйесі Иракта өлім жазасы заңды жаза болып табылады. Ол Саддам Хусейн үкіметінде (соның өзі ақырында жазаға кесілді) жиі қолданылған, 2003 жылы АҚШ бастаған Иракқа басып кіргеннен кейін уақытша тоқтатылды, ол Хусейнді құлатты, содан бері қайта қалпына келтірілді. Өлім жазасы асып өлтіру арқылы жүзеге асырылады. Ирак заңдарында 70 жастан асқан адамды өлтіруге болмайды деп жазылған, алайда бұл ереже бұзылған жағдайлар болды, мысалы, 74 жасында өлім жазасына кесілген Тарик Азиз. Мұндай үкімдердің бәріне шағымдану құқығы кепілдендірілген. Ирак заңдары бойынша, барлық заңды жолдар қолданылғаннан кейін 30 күн ішінде жазаны орындау керек. Өлім жазасына кесілгенге дейін соңғы заңдық қадам - сотталғанға қызыл карточка беру. Бұл құжатты сот қызметкері сот үкімінің егжей-тегжейімен және оны орындаудың жақын екендігі туралы хабарламамен толтырады. 2003 жылы Иракқа шабуыл жасағаннан кейін АҚШ әкімшісі Л. Пол Бремер 10 маусымда өлім жазасын тоқтатты, "бұрынғы режим қылмыстық кодекстің кейбір ережелерін халықаралық танылған адам құқықтарын бұза отырып, қысым жасау құралы ретінде қолданды" деп мәлімдеді. Алайда 2004 жылдың 8 тамызында Иракта өлім жазасы қайта енгізілген болатын. 2006 жылдың 6 қыркүйегінде Ирак үкіметі азаматтық тұрғындарға қарсы ауыр қылмыстар жасағаны үшін 27 адамды, оның ішінде бір әйелді өлім жазасына кесіп тастады. 2012 жылдың 19 қаңтарында бір күнде 34 адам өлім жазасына кесілді. 2013 жылдың қазан айының басында екі күннің ішінде терроризмге қатысты айып тағылған 42 адам асылып өлтірілді. 2013 жылы осы күнге дейін 132 адам өлім жазасына кесілген. 2016 жылдың шілдесінде Ирак премьер-министрі Хайдер әл-Абади Бағдадтың Каррада қаласындағы сауда үйінде 250-ден астам адамның өмірін қиған Бағдадтағы жанкешті жүк көлігі бомбасына шабуылдан кейін елде сотталған барлық террористерді өлтіруді бұйырды. 2016 жылы Иракта кем дегенде 88 адам өлім жазасына кесілді, ал 2017 жылы кем дегенде 125 адам өлім жазасына кесілді. 2017 жылы Мосулда ИМ жеңілгеннен кейін, Ирак тұтқынға алынған террористерді көптеп соттап, өлім жазасына кесіп отырды.
Capital punishment in Iraq is a legal penalty. It was commonly used by the government of Saddam Hussein (who was himself ultimately executed), was temporarily halted after the US led 2003 invasion of Iraq that deposed Hussein, and has since been reinstated. Executions are carried out by hanging. Iraqi law states that no person over the age of 70 can be executed; however there have been instances where this provision has been violated, as was the case with Tariq Aziz, who was sentenced to death at the age of 74. There is a guaranteed right to appeal on all such sentences. Iraqi law requires execution take place within 30 days of all legal avenues being exhausted. The last legal step, before the execution proceeds, is for the condemned to be handed a red card. This is completed by an official of the court with details of the judgment and a notice that execution is imminent. After the invasion of Iraq in 2003, U. S. administrator L. Paul Bremer suspended capital punishment on June 10, declaring that "the former regime used certain provisions of the penal code as a means of oppression, in violation of internationally acknowledged human rights." However, on August 8, 2004, capital punishment was reinstated in Iraq. Twenty seven people, including one woman, were executed by the Iraqi government on September 6, 2006, for high crimes against civilians. On January 19, 2012, 34 people were executed in a single day. Early in October 2013, 42 people convicted of terrorism charges were hanged over the course of two days. By that date a total of 132 people had been executed in 2013. In July 2016, Iraqi Prime Minister Haider Al Abadi ordered the execution of all terrorists condemned in the country following the Baghdad suicide truck bombing which killed over 250 people at a mall in Karrada, Baghdad. Iraq carried out at least 88 executions in 2016, and at least 125 in 2017. After the defeat of ISIS in Mosul in 2017, Iraq tried and sentenced captured terrorists to death in large numbers.
Ерекше орындалған жазалар
Саддам Хусейнге адамзаттыққа қарсы қылмыстары үшін 2006 жылдың 5 қарашасында асылып өлім жазасы тағайындалды және 2006 жылдың 30 желтоқсанында жергілікті уақыт бойынша таңғы сағат 6:00-де өлім жазасына кесілді. Төмен түсіру кезінде оның мойны сынғанын көрсететін естілетін жарылыс болды, бұл ұзақ уақыт бойы асылып тұрудың табысты мысалы. Ал Саддамның қауіпсіздік агенттігі Мұхабараттың басшысы Барзан Ибрагим аль Тикрити мен бұрынғы бас судья Авад Хамед аль Бандар 2007 жылдың 15 қаңтарында ұзын құлап жіберу әдісімен өлім жазасына кесілді, бірақ Барзанның басын оның құлауының соңында арқанмен шауып тастады, бұл құлап кетудің оның дене салмағына қарағанда тым ұзақ болғанын көрсетеді. Бұрынғы вице-президент Таха Ясин Рамазан 2006 жылы 5 қарашада өмір бойына түрмеде қамауға алынды, бірақ 2007 жылы 12 ақпанда өлім жазасы өлім жазасына ауыстырылды. Ол 2007 жылы 20 наурызда 1982 жылы адамзаттың қаны үшін өлім жазасына кесілген төртінші және соңғы адам болды. Бұл жолы өлім жазасы ешбір қателіксіз, ешбір қиындықсыз өтті. Анфалдағы геноцид туралы сот барысында Саддамның туысы Али Хасан әл-Мәджид (Химиялық Али), бұрынғы қорғаныс министрі Сұлтан Хашим Ахмед әл-Тай және бұрынғы депутат Хусейн Рашид Мохаммед 2007 жылы 24 маусымда курдтарға қарсы Аль-Анфал науқанында атқарған рөлдері үшін асылуға сотталды. Әл-Маджид тағы үш рет өлім жазасына кесілді: бір рет 1991 жылы Абдул Ғани Абдул Ғафурмен бірге шииттік көтерілісті басу үшін 2008 жылы 2 желтоқсанда; бір рет 1999 жылы 2 наурызда Ұлы аятолла Мұхаммед әл-Садрдың өлтірілуіне қатысты; және бір рет 2010 жылы 17 қаңтарда 1988 жылы күрдтерді газбен өлтіргені үшін; ол 25 қаңтарда асылды. 2010 жылдың 26 қазанында Саддамның бас министрі Тарик Азиз қарсыласы шиит саяси партияларының мүшелерін қудалағаны үшін асылуға сотталды. Алайда, 2015 жылдың 5 маусымында Аяз асылып өлтірілместен бұрын жүрек ауруынан қайтыс болды. 2011 жылдың 14 шілдесінде Султан Хашим Ахмет әл Тай және Саддамның екі ағасы Сабави Ибрагим әл Тикрити мен Уатбан Ибрагим әл Тикрити (екеуі де 2009 жылдың 11 наурызында азық-түлік бағасын манипуляциялады деп айыпталған 42 саудагерді өлтіруге қатысқаны үшін өлім жазасына кесілді) ирактық билік органдарына өлім жазасына кесілді.