Кіріспе

Моннеба, сондай-ақ Монеба және басқа жолдармен жазылады, (fl. 1630 ж.) - 1630 жылдары Камерун жағалауындағы жергілікті дуала көшбасшысы. 1660-шы жылдардағы голландтық дереккөздер Моннебаның Камерун өзенінде (Вури) қазіргі Дуаланың орналасқан жерінде сауда бекеті жүргізгенін айтады. Оның халқы негізінен піл сүйегімен, кейбір құлдармен сауда жасады. Қазіргі ғалымдар Моннебаны Дуала билеушісі Мюлобе а Эвале немесе Мулабе а Эвалемен теңестіреді. Бұл шындық деп есептегенде, ол біздің жазба деректерімізде расталған ең алғашқы Дуала басшысы. Монеба / Мулобе Дуаланың саудаға айналуына және Камерун тарихының алғашқы кезеңіндегі ең ықпалды этносқа айналуына себепші болған билеуші болуы мүмкін.

Моннеба еуропалық дереккөздерде

XVII ғасырдың басындағы голландтық дереккөздер қазіргі Дуаланың жерінде Камерун өзенінде (Вури) пайда болған еуропалық сауда туралы біраз түсінік береді. Арноут Лирс, 1630 жылдары Сэмюэл Бломмерттің жазбаларынан алынған шығар, ол Моннебаны атаған алғашқы жазушы: Еуро Камерун саудасы балалық шақта болды, ал бұл кедендік баждар Моннебаның сауда бекеті Самсон (бәлкім, Ибибио) деп аталатын көшбасшыдан төмен екенін көрсетеді. Ал оңтүстікке қарай орналасқан Габонның билеушілері одан да көп дәстүрге ие болды. 1650 жылдардағы голланд карталарында Дуаладағы Беллтаунда орналасқан Моннеба ауылы (Monna Baes dorp) анық көрсетілген. Карталарда Моннебаның есімі Дибамба өзенінде де кездеседі, ол Моннебаның сағасы немесе арнасы (Моннебаса Гат) деп аталады. О. Даппер 1668 жылы жазған (осы да Бломмарттан алынған) Самсонды "Амбо" (Амбас шығанағы) адамдары қуып жібергенін және Моннеба аймақтағы жетекші саудагерге айналғандығын түсіндіреді: . Олар Монеба есімді бас әміршінің (Жоғарғы әміршінің) қол астында. Басшысының тұратын ауылы биіктікте орналасқан, онда табиғи өсімдіктер өте таза орналасқан және ол бүкіл [[Биафра шайқасы]]ндағы ең жағымды жер деп саналады. Даппер Моннебаның халқын да сипаттайды: Осы уақытқа дейін Гвинея жағалауындағы голланд саудасы реттелді, ал кемелер Моннебаның ауылы сияқты әртүрлі сауда бекеттеріне жету үшін егжей-тегжейлі нұсқауларды алып барды. Алайда сауда өте аз және жиі болмаған. 1739 жылы хаттар мен кемелердің журналдары Камерун жағалауындағы голландиялық саудагерлердің Дуаламен ғана сауда жасағанын көрсетеді. Сауда негізінен піл сүйегімен, кейбір құлдармен жүргізілді. Моннебаның өзі әлі де сол жерде билеуші деп саналады, өйткені Бардо 1732 жылы жазған (бәлкім, Dapper-ді көз ретінде пайдаланған): "Соңғы орындарға қарама-қарсы жерлер, Рио Камеронестің солтүстігінде, Калбонгтер мекендейді, . Бұл аймақ өздерінің Монеба деп аталатын рубасысымен басқарылады. . " деп жазылған . 1780-ші жылдардың аяғында король Джосс болғанға дейін еуропалық дереккөздер Дуала аймағынан басқа билеушінің атын атамайды. Бұл адам Дуала халқының ата-бабасы Евале а Мбедиден кейін бір ұрпаққа орналастырылған. Кейінгі академиктер Остин мен Деррик Моннеба / Мулабе байланысын "өте орынды" деп қабылдайды. Монебаның ауылы Дуала екендігіне күмән жоқ. Голландия картасындағы орналасқан жері анық Wouri өзенінде орналасқан, Беллтаунда, колониялық кезеңнен бұрын Дуаланы құраған әртүрлі қалалардың бірі. Лирс пен Бломмарт Моннеба мен оның халқының сөйлеген тілінің мысалдарын келтіреді, ал бұл, әрине, дуала тілі. Бұл байланыс уақыт жағынан да дұрыс. Егер қазіргі заманғы дереккөздерден белгілі алғашқы даусыз Дуала басшыларынан басталып, олардың ата-тегінің артқа қарай 25 жыл әр ұрпаққа жол беретінін анықтасақ, Мюлобе Голландиялық дереккөздер Моннебаны алғаш рет атаған уақытта өмір сүрген көрінеді.