Кіріспе

Органикалық пероксидті қамтитын физикалық құбылыс Өзін-өзі жеделдететін ыдыстағы органикалық пероксидтің бір апта ішінде өздігінен жеделдететін ыдыстағы немесе тасымалдау пакетідегі ең төменгі температура. SADT - ыдырау реакциясынан шыққан жылу эволюциясы мен қызығушылық туғызатын пакеттен жылуды алу жылдамдығы теңгерімсіз болатын нүкте. Жылуды алу өте төмен болса, қаптамадағы температура көтеріледі және ыдырау жылдамдығы бақылаусыз түрде артады. Нәтиже құрамына және таңбалау ерекшеліктеріне байланысты. Өзін-өзі жеделдететін ыдырау пероксидтің ыдырау жылдамдығы қоршаған ортаға таралуынан гөрі жылдам ыстық өндіруге жеткілікті болған кезде пайда болады. Ыстық температура ыдырау жылдамдығын анықтаудың негізгі факторы болып табылады, бірақ оның өлшемдері қоршаған ортаға жылуды таратуға қабілеттілігін анықтайтын болғандықтан, пакетінің көлемі де маңызды. Барлық пероксидтерде оттегі-оттегі байланысы бар, оны қыздырғанда гомолиттік түрде бөлініп, екі радикал пайда болады. Жоғарыда айтылғандай, бұл ыдыраудан жылу да пайда болады. Бірақ оттегі байланысының тұрақтылығы молекуладағы басқа заттарға байланысты. Кейбір пероксидтер, олардың химиялық құрамынан, өте тұрақсыз және өздігінен жеделдетілген ыдыраудан аулақ болу үшін оларды салқындату қажет. Басқалары, әсіресе, қиылысу мақсатында пайдаланылатын, әлдеқайда тұрақты және өзін-өзі жеделдету қаупі жоқ, қалыпты қоршаған орта температурасында сақталуы мүмкін. Пероксидтердің тұрақтылығының үлкен өзгеруіне байланысты, олардың әрқайсысы пероксидті сақтауға, тасымалдауға және өңдеуге болатын қауіпсіз ең жоғары температураны анықтау үшін сыналады. Бұл сынақтың нәтижесі өздігінен жылдамдалатын ыдырау температурасы (SADT) болып табылады. Бірқатар органикалық пероксидтерді бөлме температурасында сақтауға болады, бірақ олардың көпшілігі температураны бақылаудың бір түрін қажет етеді. Ұзақ сақтау кезінде органикалық пероксид SADT анықтаған қауіпсіз сақтау температурасынан төмен температурада сақталады. Органикалық пероксид құрамының SADT-і көбірек концентрирленген құрамалар үшін әдетте төмен болады. Ыстық тұтастай, жоғары қайнау температурасы бар сұйытқышпен сұйыту әдетте SADT-ті арттырады, өйткені пероксид сұйытылған және сұйытқыш температураның жоғарылауын барынша азайтып, жылудың көп бөлігін сіңіре алады. Сонымен қатар, органикалық пероксид құрамында, үлкен пакеттерде әдетте төменгі SADT болады, өйткені үлкен пакеттердің жылу беруі төмен, өйткені көлеміне қарағанда бетінің көлемі төмен. Көптеген органикалық пероксидтер термиялық ыдырау кезінде олардың ыдырау өнімдерімен белгілі бір дәрежеде әрекеттеседі. Бұл жиі жылдамдықты арттырады, өйткені ыдырау өнімдері пайда болған сайын ыдырау жылдам жүреді. САДТ өлшеу келесідей жүргізіледі: пероксидті құрайтын пакет сынақ температурасына орнатылған пешке салынады. Тауар сынақ температурасынан 2 °C төмен болған кезде таймер іске қосылады. Пеш бір аптаға дейін немесе тоқтаусыз оқиға болғанға дейін тұрақты температурада ұсталады. "Текс" сынағы, егер өнім бір апта ішінде 6 °C-тан аспаса, "Текс" сынағы, егер өнім бір апта ішінде 6 °C-тан аспаса, "Текс" сынағы Сынақ 5 °C-тан аспай, сынақ аяқталмайынша қайталанады. Сынақ аяқталмаған температура сол пакет пен формула үшін SADT ретінде көрсетіледі. Дьюар колбасының жылу беруі үлкен көлемді пакеттің жылу беруіне сәйкес келеді. Бұл сынақ жылу жинақтауды сақтау сынағы (HAST) деп аталады.

Полимерленетін қоспаларға қолдану

Кейбір пероксидтер мен полимерленетін мономерлерді құрайтын қоспаларда да САДТ болуы мүмкін. Мысалы, винилтриметоксисилан, пероксидтер мен тұрақтандырғыштардың қоспалары ПЭК құбырларын жасау үшін полиэтиленді қиылыстыру үшін пайдаланылады. Бұл қоспалар әдетте сұйық ерітінділер болып табылады, олар алкоксизилан топтарын полиэтиленге жапсыру үшін пайдаланылатын жерге жеткізіледі. Мұндай қоспаларда пероксидтің ыдырауы винилтриметоксизиланның экзотермиялық радикалдық полимерленуін бастауы мүмкін. Төмен температурада ыдырау жылдамдығы баяу, сондықтан тұрақтандырғыштар көп жылу пайда болмай тұрып полимерлендіруді тоқтатады және ыдыс шығарылған жылуды шашыратады. Жоғары температурада пероксидтің ыдырауы тезірек болады, қоспаны қыздыру үшін көбірек полимерленуі пайда болады, бұл өз кезегінде пероксидтің ыдырауын арттырады және мономерді одан да тез полимерлендіреді. Контейнер жоғары температуралы ортада жылуды баяу таратып жібереді, сондықтан кейбір критикалық температурада жылу полимерлендіру арқылы контейнердің оны таратуға мүмкіндік берерінен жылдам пайда болады және реакция өздігінен жылдамдатылады. Осылайша, мұндай қоспа таза органикалық пероксидке ұқсас контейнердің мөлшеріне байланысты САДТ-ға ие болады.

Нәтижелер

Термиялық ыдырау кезінде кейбір органикалық пероксид формулалары едәуір мөлшерде газдар мен / немесе тұманды бөліп шығарады. Бұл газдардың кейбіреулері, бірақ барлығы емес, тұтанатын болуы мүмкін. Мысалы, көмірқышқыл газы диацил пероксидтері мен перестерлердің газ тәрізді ыдырау өнімдері болып табылады, ол жанбайды. Орындалған ыдыс-аяқтардың ыдыстарында метан немесе ацетон сияқты жанар заттар болуы мүмкін. Өрлеу кезінде тұтанғыш газдар немесе тұман шығарылған кезде өрт немесе бу фазасының жарылуының ықтимал қаупі әрқашан болады. Сондықтан, сақтау құрылыстарын жобалау кезінде бу фазасының жарылу қаупін ескеру керек. Бұл материалдар сақтау кезінде аз мөлшерде, ал сақтау температурасын бақылаудың бұзылуынан немесе сақтау аймағында өрт болған жағдайда өте көп мөлшерде шығарылуы мүмкін. Органикалық пероксидтерді өте пайдалы ететін екі еркін радикал алу үшін перокси тобын бөлудің оңайлығы. Алайда, ыстық газдар мен тұманның ыдырау кезінде энергетикалық еркін радикалдардың болуы, перокси функционалдық тобы жоқ ұқсас химиялық құрылым үшін қалыптыдан төмен температурада автоматты тұтануға әкелуі мүмкін. Органикалық пероксидтер, әдетте, ыдырау процесінің бір бөлігі ретінде оттегі өндірмейді, сондықтан оттегі байытудың арқасында өртеу жылдамдығының арту қаупі аз. Бұл сутек переоксиді мен қатты тотықтырғыштардың ыдырауынан айырмашылығын көрсетеді, олар оттегі шығарады.