Кіріспе

Швед қастандықшысы Джон Филип Нордлунд (сонымен қатар "Mälarmördaren", "Mordlund", "Svarte Filip") (1875 жылы 23 наурызда 1900 жылы 10 желтоқсанда) - швед қастандықшысы, Швецияда жазаға тартылған соңғы адам (1910 жылы Альфред Андерден кейін) және Швецияда қолмен бас кесу арқылы жазаға тартылған соңғы адам.

Алғашқы жылдар

Нордлунд Фалуньнен тыс жердегі Сэтер маңындағы Овр Стабберсбода дүниеге келген. Оның екі інісі - Джоэл, ести алмайтын ағасы, Рикард деген інісі болды. Оқиғалар жас Нордлунд туралы ешқашан күлмейтін, ерекше бала ретінде айтылады. 1882 жылы отбасы Фалунь қаласына көшіп барды, онда Нордлунд мектепке барды, бірақ шыдамсыз табиғаты болғандықтан ол мектепті бітіре алмады. Оның орнына ол 1886 жылы жетім сыныптасымен бірге жолға шығады. Сол жылы ата-анасының досы оны Хедеморадан көріп, үйіне қайтады. 1887 жылы ол қайтадан қашып кетті, және ол ересек адам ретінде жұмыс істеу қабілетіне ие болды. Бір жарым жыл бойы ол Корснас қаласындағы ағаш өңдеу зауытында жұмыс істеді. Ол өзінің айтуынша, бұл - адал өмір сүруге тырысқан жалғыз уақыт. Алайда ол азғырылуға беріліп, заң жобасын жасамалап, ағаш өңдеу зауытынан жұмыстан шығарылды. Осы кезде оның ата-анасы Гевлеге көшіп кеткен; Нордлунд та қысқа уақыт бойы сол жерде тұрды. Нордлунд жол жүріп жүргенде ұрлық жасауға дағдыланды. 1891 жылы ол Люсдалдағы соттың қолынан мал ұрлағаны үшін төрт айға бас бостандығынан айырылды. Сол жылы ол тұңғыш рет ұзақ мерзімге бас бостандығынан айырылды, бұл жолы ол ұрлық жасағаны үшін үш жылға бас бостандығынан айырылды. Түрме жазасын Малмёдегі аудандық түрмеде өткерді. 1895 жылы ол Стокгольмдегі Ланггольмен түрмесінде екінші рет екі жыл қамауға алынды. Түрмедегі тәртіпсіздіктері мен басқа да себептерге байланысты ол төрт жыл жазасын өтеп, 1900 жылы өзі жазған хаттарға сәйкес, болашаққа арналған жоспары осы жерде түпкілікті және қатаң түрде қалыптасты. 1900 жылы 20 сәуірде Нордлунд Лангхолменнен босатылды және Стокгольмде тұрып, кеңсе қызметкері болып жұмыс істейтін кіші інісінің көмегімен Гевлеге оралды. Бұрынғы сотталушы ретінде ол жұмыс табуда қиындықтарға тап болды, сондықтан ол көп ұзамай бұрынғы өміріне оралды, бірақ бұл жолы оның проблемаларын шешетін соңғы үлкен соққының апатты жоспарымен.

Принс Карл паромындағы жаппай қастандық

1900 жылы 16-17 мамыр түнінде Нордлунд бірнеше жыл бойы оны қорқынышты адам етіп, Швецияның қылмыстық тарихында өзіне орын қалдыратын әрекет жасады. Ол Арбогадан паромға мініп, кешке Стокгольмге билет сатып алды. Оның багажында екі револьвер, бірнеше пышақ және мотор бөлмесінің есігін бекітуді жоспарлаған кілт бар еді. Оның мақсаты - кемедегі адамдарды тонап, өлтіріп, кеме тіркелімін ұрлау еді. Ол кемеге от жағуды да жоспарлаған. Алайда бұл жоспар сәтсіз аяқталды, себебі қайықтағы қорқып қалған жолаушылар "Кёпинг" басқа паромның назарын аударды. Ол төрт адамды өлтіріп, тоғыз адамды (олардың ішінде сегіз адам аман қалды) және ішінара күйреген кемені жарақаттап, швед тарихындағы ең жаман кісі өлтірудің біріне қол жеткізді. Нордлундтың ашуынан қаза тапқандардың арасында кеме капитаны (Олоф Ронгрен), касапаны, қарт әйел, фермер және мал саудашысы болды. Оның жоспары кеме тіркелімін ұрлай алмауымен де сәтсіз болды, ол олжасын 845 кронға қалдырды. Ол кемеден қашып құтылуға қол жеткізді, өйткені ешкім бір адам ғана құтқару қайықтарын теңізге түсіріп, қашықтықта жүзіп кете алады деп ойламады. Келесі күні оны үш полиция қызметкері Скогсторптың Эскилстуна қаласына жақын теміржол вокзалында ұстады. Ол сол жерден жаңа киім сатып алып, ешкімге байқалмаған. Ол пойызбен Оксэльёсундқа барып, Гетеборг арқылы Копенгагенге баруды жоспарлаған болатын. Ол тұтқындалған кезде "Бұл адамзаттың үкімі" және "Сендер мені тұтқындағаныңа қуаныңдар, егер мен пойызға отырсам, тағы бірнеше адам өлтірілетін еді" деген сияқты айқай-шуларды айтқан.

Тұтқындалғаннан кейін

Ол Эскильштунадағы түрмеге қамалды. 18 мамырда ол отбасына хат жазып, не істегенін және газеттегі тақырыптарға жауапты екенін түсіндірді. Хатты газеттер (Gefle Dagblad және Aftonbladet) жариялады. Ол хатта біреуге жауап беруі керектігін және тағы бір ғана үкім - өлім жазасын алуы мүмкін екенін түсіндірген. Ол оларға қайғырмауды, өзінің қоғамның бір бөлігі екенін ешқашан сезінбегендіктен, ақырзаманды қуана қарсы алатынын айтты. Сотта ол ешқашан жеңілдетілген жазаға әкелетін әрекет жасауға тырыспады; ол ешқашан ақылсыздыққа мойынсұнбады, ол тек паромдағы барлық адамды өлтірмегені үшін өкініш білдірді деп өкініш білдірді. Ол бес рет кісі өлтіргені, сегіз рет кісі өлтіруге тырысқаны және ұрлық жасағаны үшін өлім жазасына кесіліп, азамат ретінде барлық артықшылықтарынан мәңгіге айырылды. Екі рет ол Вестерас округінің түрмесіндегі камерасынан қашып кетуге тырысты, ол камерада жасаған өткір затты түрме қызметкерлеріне зақым келтірді. Ол бір рет қашып құтылуға тырысты, себебі оған өлім жазасынан басқа ештеңе жоғалтпады. Оның жасаған әрекеті бүгінгідей бұқаралық ақпарат құралдарында да дүрбелең тудырды, себебі қылмыстардың қатыгездігі де себеп болды. Бірнеше газеттер құрбандардың саны бойынша бір-бірімен бәсекелесті. Кейбір газеттерде құрбандар саны тым көп деп, өлім-жітім саны тым көп деп жазылған. Принс Карлдегі оқиғалар туралы бірнеше хитрости жасалды, әндер 17 мамыр түніндегі қорқынышты сипаттады.

Өлім жазасы

Нордлунд патша Оскар II-ге рақым сұрап хат жазу мүмкіндігіне ие болды, бірақ ол мұны жасамауға шешім қабылдады. Бір қызығы, ол Жоғарғы Сотқа хат жазып, өзінің ұрлық жасамағаны үшін айыпты деп айыпталғандығын айтып шағымданды. Жоғарғы Сот өз жауабында (13 қарашада) бұл мәселе маңызды емес екенін және соттың үкімі дұрыс екенін жазды. Өлім жазасын күтіп жүргенде ол бірнеше рет анасымен кездесті (соңғы рет өлім жазасына кесілуінен бес күн бұрын). Сонымен қатар, Лангхольмендегі діни қызметкер Август Хайландер оған бірнеше рет келіп тұрды. Ол ата-анасына жазған соңғы хатында Құдайдан құтқарылуын сұрап, оларға қош айтысты. 10 желтоқсан күні таңертең Нордлундты Вестерос округінің түрме ауласына алып барды, онда ол блокқа ұқсайтын таспаға байланды және бас кескіш Дальман оны қолмен жасалған пышақпен, ет кескішке ұқсатып, бас тартты. Нордлундті бірден өлтіріп, оның басын бір соққымен шауып тастады.

Соңы

1900 жыл Швецияда өлім жазасын жоюды қалаған адамдар үшін ең қараңғы жыл болды, сол жылы үш өлім жазасы жасалды, барлығы бас кесу арқылы (1866 және 1900 жылдар аралығында барлығы 11 өлім жазасы болды). Адамға қылмыскер ретінде рөлді мұра етіп қалдыруды талап еткендер және өлім жазасын сақтағысы келгендер Нордлундты бұл жазаның не үшін қажет екеніне мысал ретінде қолданды. Хьялмар Брантинг сияқты аболиционистер Нордлундтың түрмеден босатылуы өкінішті деп ғана дәлелдеді. Кейбіреулер Нордлундтың ұсталғаннан кейін әрекет етуі оның ақыл-есі дұрыс емес екенін дәлелдейді, ал оның құрбандарына деген жанашырлығының жоқтығы да осыны дәлелдейді. Егер ол бірнеше қорқынышты кісі өлтірулер жасалған кезде қылмыс жасамаса, ол жеңілдетілген жазаны (немесе ақылсыздық үйіне жіберілген болар еді) алған болар еді. Аңсыздық туралы мәлімдемелер және 1900 жылы өлім жазасына кесілген үш адамның екеуінің ақылсыз деп танылғаны сот жүйесіне әсер еткен болуы мүмкін, 10 жыл бойы кешірімге ұшыраған, ал Альфред Андер гильотинамен өлім жазасына кесілгенге дейін, Швецияда соңғысы.