Кіріспе
Француз академигі (1942 жылы туған) француз әлеуметтік және танымдық ғалым Дэн Спербер (1942 жылы 20 маусымда Кань-сюр-Мер қаласында туған) - француз әлеуметтік және танымдық ғалым және философ. Оның ең ықпалды еңбектері когнитивтік антропология, лингвистикалық прагматика, ойлау психологиясы және әлеуметтік ғылымдар философиясы салаларында болды. Ол: әлеуметтік табиғатты қайта тұжырымдаудың бөлігі ретінде бейнелердің эпидемиологиясы немесе мәдени тартымдылық теориясы деп аталатын мәдени эволюцияға деген көзқарасты; (британдық философ және лингвист Дирдре Уилсонмен) өзектілік теориясын; (француз психологы Уго Мерсьемен) дәлелдеу теориясын. Sperber бұрын National Centre de la Recherche Scientifique-де Directeur de Recherche болды, ол Будапешттегі Орталық Еуропа университетінің танымдық ғылым және философия кафедраларының профессоры.
the French social and cognitive scientist
Dan Sperber (born 20 June 1942 in Cagnes sur Mer) is a French social and cognitive scientist and philosopher. His most influential work has been in the fields of cognitive anthropology, linguistic pragmatics, psychology of reasoning, and philosophy of the social sciences. He has developed: an approach to cultural evolution known as the epidemiology of representations or cultural attraction theory as part of a naturalistic reconceptualization of the social; (with British philosopher and linguist Deirdre Wilson) relevance theory; (with French psychologist Hugo Mercier) the argumentative theory of reasoning. Sperber formerly Directeur de Recherche at the Centre National de la Recherche Scientifique is Professor in the Departments of Cognitive Science and of Philosophy at the Central European University in Budapest.
Өмірбаян
Спербер - француз австриялық романист Манес Спербердің ұлы. Ол Францияда туып, атеист болып өсті, бірақ оның ата-анасы, екеуі де діни емес ашкенази еврейлері, жас Сперберге "рабини ата-бабаларыма және жалпы алғанда кез-келген сенімі бар діни ойшылдарға құрмет" білдірді. Ол антропологияға қызығушылық танытты, өйткені ол ақылға қонымды адамдардың табиғаттан тыс нәрселерге қатысты жаңсақ діни сенімдер қалай қалыптасқанын түсіндірудің құралы болды.
Мансап
Спербер Сорбонна мен Оксфорд университетінде антропологиядан білім алған. 1965 жылы ол Ұлттық ғылыми зерттеулер орталығына (CNRS) ғылыми қызметкер ретінде қосылды, бастапқыда Laboratoire d'Études Africaines (Африка зерттеулері зертханасы). Кейін ол Laboratoire d'ethnologie et de sociologie comparative (Этнология және салыстырмалы әлеуметтану), Centre de Recherche en Epistémologie Appliquée және ақырында 2001 жылдан бастап Jean Nicod институтына ауысты. Спербердің алғашқы еңбектері дін антропологиясына қатысты болды. Спербер бастапқыда Оксфордта Родни Нидхэммен танысқаннан кейін құрылымдық антропологияға қызығушылық танытты. Ол Структурализмнің негізін қалаушы ретінде танылған Клод Леви Штраустың семинарына қатысты, ол Спербердің "типіне сай емес теориялық ойларын" көтермеледі. Алайда, Спербер көп ұзамай структурализмге қатысты сын көзқарасын дамытты және интерпретациялық этнографиялық деректерді объективті жазба ретінде пайдалануды және оның түсіндірмелік күші жоқ деп қарсылық білдірді. Дегенмен, Спербер Леви Штраустың еңбегінің мұрасын естественная әлеуметтік ғылымның есігін ашу және когнитивтік антропологияның маңызды алғышысы ретінде табандылықпен қорғады. Структурализмнен бас тартқаннан кейін Спербер мәдениетті зерттеуге баламалы натуралистік көзқарас іздеді. 1975 жылы шыққан "Символизмді қайта ойлау" атты кітабында Спербер психология арқылы түсінілетін танымдық процестердің мәдени құбылыстарды, әсіресе мәдени берілуді түсінудегі маңыздылығын дәлелдеуді жалғастырды. Оның "бейнелеу эпидемиологиясы" - эпидемиология саласынан шабыт алған мәдени эволюцияға деген көзқарас. Ол халықтың ішінде мәдени бейнелеулердің (бірнеше адам ұстаған әлем туралы идеялардың) таралуын (когнитивтік және эволюциялық психологиямен жарықтандырылған) және олар мекендейтін жеке саналардың "экологиясы" арқылы түсіндіруге болады деп ұсынады. Спербердің әдісі кеңінен дарвинистік - ол популяциядағы белгілердің макро-таралуын уақыт өте әрекет ететін микро-процестердің жиынтық әсері тұрғысынан түсіндіреді, бірақ меметикадан алыстап кетеді, өйткені ол бірнеше ерекше жағдайларды қоспағанда, бейнелеулерді репликаторлар ретінде қарамайды (мысалы, тізбекті әріптер). Мәдени эволюцияға когнитивтік және эпидемиологиялық көзқарас ықпалды болды және философ Ким Стерлни оны Роб Бойд пен Питер Ричерсонның "Калифорния мектебіне" қарама-қарсы "Париж мектебі" деп сипаттады. Оның когнитивтік ғалым Уго Мерсьермен бірге жарияланған соңғы жұмысы олардың аргументативтік ойлау теориясын ойлаудың жалпы интеракционисттік әдісіне айналдырды. Оның ең ықпалды жұмысы тіл білімі мен философияда: британдық тілші және философ Дейрдре Уилсонмен бірге ол тілдік интерпретацияға инновациялық көзқарас дамытты, ол өзектілік теориясы деп аталады, ол прагматика, тіл білімі, жасанды интеллект және когнитивтік психология саласында негізгі ағымға айналды. Ол когнитивтік процестер өзектілікті барынша арттыруға бағытталған, яғни когнитивтік күш-жігер мен когнитивтік әсерлер арасындағы оңтайлы тепе-теңдікті іздеу. CNRS-дегі emeritus лауазымынан басқа, Sperber қазіргі уақытта Орталық Еуропа университетінің танымдық ғылым және философия кафедраларында профессор. Сонымен қатар ол ғылыми талқылау және зерттеу веб-сайты - Халықаралық таным және мәдениет институтының директоры. Принстон университетінде (1989, 1990, 1992, 1993) философия, Мичиган университеті (1994, 1997), Гонконг университеті (1997), Чикаго университеті (2010); Лондон экономика мектебінде (1988, 1998, 200, 2003, 2004, 2005, 2006) антропология; Лондон университет колледжінде (1992, 20072008) лингвистика; Болонья университеті (1998) коммуникация. Ол Британ академиясының корреспондент-оқушысы. ), Ол 1991 жылы Лондондағы Корольдік антропологиялық институттың Риверс мемориалдық медалімен, 2002 жылы CNRS күміс медалімен марапатталды және 2009 жылы гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдардағы француздық зерттеулердің үздікдігі үшін Клод Леви Штраус сыйлығын алды. Оның атаулы дәрістеріне Малиновский ескерткіш лекциясы, Лондон экономика мектебі, 1984; Мирча Элиадтың дін туралы дәрістері, Батыс Мичиган университеті, 1992; Ұлыбританияның Генри Свит лекциясы Лингвистика қауымдастығы, 1998; Радклиф Браун лекциясы, Британ академиясы, 1999; Роберт Герц лекциясы, EHESS, Париж, 2005, Лурси лекциясы, Чикаго университеті, 2010; (Хьюго Мерсьемен бірге) Чандария лекциялары, Философия институты, Лондон университеті, 2011; Карл Хемпель лекциялары, Принстон университеті, Философия кафедрасы, 2017.
Sperber was initially attracted to structural anthropology, having been introduced to it by Rodney Needham at Oxford. He attended the seminar of Claude Lévi Strauss, credited as the founder of structuralism, who encouraged Sperber's "untypical theoretical musings". Sperber, however, soon developed a more critical attitude to structuralism and objected to the use of interpretive ethnographic data as if it were an objective record, and for its lack of explanatory power. Nevertheless, Sperber has persistently defended the legacy of Lévi Strauss' work as opening the door for naturalistic social science, and as an important precursor to cognitive anthropology. After moving away from structuralism, Sperber sought an alternative naturalistic approach to the study of culture. His 1975 book Rethinking Symbolism, Sperber's later work has continued to argue for the importance of cognitive processes understood through psychology in understanding cultural phenomena and, in particular, cultural transmission. His 'epidemiology of representations' is an approach to cultural evolution inspired by the field of epidemiology. It proposes that the distribution of cultural representations (ideas about the world held by multiple individuals) within a population should be explained with reference to biases in transmission (illuminated by cognitive and evolutionary psychology) and the "ecology" of the individual minds they inhabit. Sperber's approach is broadly Darwinist—it explains the macro distribution of a trait in a population in terms of the cumulative effect micro processes acting over time—but departs from memetics because he does not see representations as replicators except for in a few special circumstances (such as chain letters). The cognitive and epidemiological approach to cultural evolution has been influential, and has been described by the philosopher Kim Sterelny as "the Paris School" contrasted to the "California School" of Rob Boyd and Peter Richerson His latest work, published with cognitive scientist Hugo Mercier, has developed their argumentative theory of reasoning into a more general interactionist approach to reason. His most influential work is arguably in linguistics and philosophy: with the British linguist and philosopher Deirdre Wilson he has developed an innovative approach to linguistic interpretation known as relevance theory which has become mainstream in the area of pragmatics, linguistics, artificial intelligence and cognitive psychology. He argues that cognitive processes are geared toward the maximisation of relevance, that is, a search for an optimal balance between cognitive efforts and cognitive effects. As well as his emeritus position at the CNRS, Sperber is currently professor in the departments of Cognitive Science and of Philosophy at Central European University. He is also the Director of the International Cognition and Culture Institute, a scientific discussion and research website. He has been visiting professor in philosophy at Princeton (1989, 1990, 1992, 1993), the University of Michigan at Ann Arbor (1994, 1997), the University of Hong Kong (1997), the University of Chicago (2010); in anthropology at the London School of Economics (1988, 1998, 200, 2003, 2004, 2005, 2006); in linguistics at University College London (1992, 2007–2008); in communication at the Università di Bologna (1998). He is a Corresponding Fellow of the British Academy. ). He has been awarded Rivers Memorial Medal, Royal Anthropological Institute, London in 1991, the Silver Medal of the CNRS in 2002 and in 2009 was awarded the inaugural Claude Lévi Strauss Prize for excellence of French research in the humanities and social sciences. His named lectures include the Malinowski Memorial Lecture, London School of Economics, 1984; the Mircea Eliade Lectures on Religion, Western Michigan University, 1992; the Henry Sweet Lecture Linguistics Association of Great Britain, 1998; the Radcliffe Brown Lecture, British Academy, 1999; the Robert Hertz lecture, EHESS, Paris, 2005, the Lurcy Lecture, University of Chicago, 2010; (With Hugo Mercier) the Chandaria Lectures, Institute of Philosophy, University of London, 2011; the Carl Hempel Lectures, Princeton University, Department of Philosophy, 2017.