Кіріспе

Италияның Сицилиядағы көне зираттар жиынтығы Панталика некрополы - Италияның оңтүстік-шығысындағы Сицилиядағы жартастан ойылған камералы қабірлер бар зираттар жиынтығы. Біздің заманымыздан бұрын 13 - 7 ғасырларға дейінгі аралықта 5000-нан астам қабір бар деп есептелді, бірақ соңғы бағалауда 4000-нан аз ғана төмен. Олар Сиракузаның солтүстік-батысында Анапо өзенінің Кальцинара қонысымен тоғысқан жерінде орналасқан үлкен тау беткейінің айналасында орналасқан. 2005 жылы Сиракуза қаласымен бірге Панталика ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне енгізілді.

География

Панталика Сицилияның оңтүстік-шығысындағы Ферла және Сортино қалалары арасындағы Анапо және Кальцинара өзендері құрған терең ойыста орналасқан. Археологиялық қызығушылықтан басқа, бұл маңызды табиғи қорық (Riserva Naturale Orientata Pantalica), онда әр түрлі жергілікті өсімдіктер мен жануарлар дүниесі және табиғи үңгірлер (әсіресе Grotta dei Pipistrelli (Bat Cave)). Әртүрлі жолдар келушілерге жетуді жеңілдетеді, соның ішінде Анапо аңғарының түбінде пайдаланылмайтын темір жол (1956 жылы бөлшектеліп тасталды). Бұл жерге Ферладан тікелей көлікпен немесе Сортинодан келген жолдағы көлік тұрағынан ескі қашыр жолынан өтіп, Кальцинара өзенінен өту арқылы кіруге болады.

Тарих

Б.з.д. 13 ғасырда кейбір сицилиялық жағалаудағы қоныстар тасталды, мүмкін бұл аралға сицилиялықтардың келуі мен бейқам жағдайлардың басталуына байланысты. Панталика сияқты жаңа ірі нысандар, әрине, қорғаныс мақсатында таңдалған, таулы жағалаудағы ішкі аймақтарда пайда болды. Панталика шамамен 600 жыл бойы, шамамен 1250 жылдан 650 жылға дейін өркендеген. Сайттың қазіргі атауы ерте орта ғасырлар немесе араб кезеңінен басталған болуы мүмкін. Бұл жердің ежелгі атауы белгісіз, бірақ кейбір археологтар оны Сицилияның патшасы Гиблонның есімімен байланыстырады. Гиблон туралы Фукидид 728 жылы Мегара Гиблеяда ертедегі грек колониясының негізімен байланыстырып айтқан. Гректер отарлаудан бірнеше ғасыр бұрын Панталика, сөзсіз, шығыс Сицилияның негізгі орындарының бірі болды, қоршаған аумаққа, оның ішінде қосалқы қоныстар да басым болды. 650 жылы Сиракуза қаласының кеңейуінің құрбаны болған көрінеді, бұл уақытта Акраиде (Палаццоло Акридеге жақын) форпост құрды. Дегенмен, ол әлі де классикалық антикалық дәуірде болған, өйткені б.з.д. 12 ғасырдан кейін ол негізінен бос қалды және Сортиноның көлеңкесінде қалды. Қазіргі кезде көрінетін қалдықтар негізінен әктас тастан ойылған көптеген тарихқа дейінгі қабір камераларынан тұрады, кейде қабір камерасының алдындағы веранда немесе қысқа кіреберіс дәлізмен жабдықталады, бастапқыда тастармен немесе плитамен бекітіледі. Сондай-ақ, белгілі бір уақытқа тасқа ойылған үлкен үйлер бар, олар көбінесе Византиялық, бірақ мүмкін ертерек шыққан. Тау басына жақын жерде орналасқан анакторон, яғни әмірші сарайы да дау тудырды. Кейбір археологтар бастапқыда грек (микендік) қола дәуірінің сарайлық ғимараттарынан шабыт алған, ерте қола дәуірінің ғимараты деп ойлаған, бірақ ол Византия кезеңінде тұрып жатқан. Ағаштан жасалған үлкен арықтың қалдықтары Ферлаға жақын орналасқан батыс жағындағы Филипортода айқын көрінеді. Бұл б.з.д. 4 ғасырға жатады және грек әскери жобасының қорғаныс жұмысын білдіреді, мүмкін Сиракузалық Дионисийдің саясатына сәйкес, ішкі аймақтағы одақтас жерлерді қорғауға арналған. Сондай-ақ, ортағасырлық тастан ойылған үш кішкентай часовня бар, олар сәйкесінше белгілі: Гротта дель Кроцифиссо (солтүстік зираттың жанында), Гротта ди Сан-Николиччо (оңтүстік жағында) және Гротта ди Сан-Мисидарио (Филипортода), олар фрескалардың өте әлсіз іздерін сақтап, шағын монастырлық қауымдардың бар екендігін растайды. Бұл жерді негізінен 1895 және 1910 жылдар аралығында итальяндық археолог Паоло Орси қазып шығарған, бірақ қабірлердің көпшілігі оның уақытынан бұрын-соңды тоналған болатын. Орси қазбасында табылған заттар Сиракузадағы археологиялық мұражайда қойылған. Олардың ішінде қызыл боялған қыш ыдыстар мен металл бұйымдар, соның ішінде қару-жарақ (кіші пышақтар мен пышақтар) және қола фибулалар (брошкалар) мен сақиналар сияқты киім бұйымдары бар, олар мәйітке қабірге қойылды. Қабірлердің көбісі бірден жетіге дейін әртүрлі жастағы және еркек пен әйелдің адамдарын қамтиды. Көптеген қабірлер қайтадан ашылып, жерлеу жұмыстары жүргізілген. Бұл кездегі орташа өмір сүру ұзақтығы шамамен 30 жыл болған. Тарихи тұрғындардың санын қол жетімді деректер бойынша бағалау қиын, бірақ 1000 адам немесе одан да көп болуы мүмкін.