Кіріспе
HMCS Fraser (DDH 233) - 1957-1994 жылдары Канаданың Корольдік теңіз флотында, кейіннен Канада әскерлерінде қызмет еткен эсминец. Фрейзер - St. Laurent класының кемелерінің соңғы тірі қалған кемесі.
HMCS Fraser (DDH 233) was a that served in the Royal Canadian Navy (RCN) and later the Canadian Forces from 1957–1994. Fraser was the last survivor of the St. Laurent class destroyer, which were the first Canadian designed and built warships.
Дизайн және сипаттама
Сент-Лоран класының қажеттілігі 1949 жылы Канада НАТО-ға қосылғанда және суық соғыс басталғанда пайда болды. Канаданың Корольдік әскери-теңіз флотына (RCN) су асты кемелеріне қарсы соғыс жүргізу және Солтүстік Атлантиканың батыс бөлігіндегі теңіз кеңістігін бақылау жауапкершілігі жүктелді. Сент-Лоран класы британдық 12-типке ұқсас операциялық талаптарға сәйкес жасалды және сол машиналар зауытынан қуат алды. Кеме қақпасының алдыңғы жағындағы дөңгелек жиек мұз қалмау үшін қолданылды. Кемелер Канаданың қатал жағдайларында жұмыс істеуге арналған. Олар ядролық, биологиялық және химиялық шабуыл жағдайларына қарсы тұру үшін салынған, бұл дөңгелек корпусты, үздіксіз негізгі палубаны және ластаушы заттарды жуу үшін алдын ала ылғалдандыру жүйесін қосуға әкелді. Кемедегі тұрғын бөлмелер "цитадельдің" бір бөлігі болды, ол экипаж қауіпсіздігі үшін ластанудан қорғауға болатын. Кемелерді кейде "Кадиллак" деп атаған, өйткені олардың экипаж бөлмелері өте сәнді болды. Бұлар сонымен қатар Канаданың алғашқы әскери кемелері болды, өйткені бұрынғы әскери кемелердің дизайны гамактерді қолданған. Кемелердің ұзындығы - 112 метр, ал ені - 13 метр, суға түсуі - 4 метр болатын. Жоққыш стандартты және терең жүктемеде жүретін эскортты алып жүреді. Жоқшыларды алып жүретін кемелердің экипажында 12 офицер мен 237 жауынгер бар еді.
Қару-жарақ
Сен-Лоран класы екі қаптамада екі /L50 калибрлі қаруымен жабдықталған, олар жер бетіндегі және әуедегі нысаналарға қарсы әрекет ету үшін. Кемелерге екі бірлік пуля орнатылған. Су асты кемелеріне қарсы қару-жарақтар үш ұңғылы Mk. NC 10 Limbo ASW минометтері құдықтың артқы жағында. Кемелердің артқы жағында теңіздің соңынан шыға алмайтын дөңгелектері бар. Британдық 12-типті жобадағыдай, ұзақ қашықтықтағы торпедалар (бұл жағдайда BIDDER [Mk 20E] немесе АҚШ Mark 35 үшін) қамтылды. Алайда, олар ешқашан орнатылмаған.
Машиналар
Сент-Лоран класының кемелеріне екі Бабкок & Уилкокс су құбыры қазандығы орнатылған. Бұл қазандықтар өндірген бу екі бу турбинасына бағытталып, екі білікпен жұмыс істеді.
DDH түрлендіру
Фрегат пен оның бауырлары кемелерінің сынақтары сәтті өткеннен кейін, "Сент-Лоран" класын қайта құру жоспарлары қалыптасты. 1962-1963 жылдары қайта жаңарту кезінде орнатылған "Бартрап" тұжырымдамасының дамуы осы тұжырымдаманы толықтырады. 1960 жылы қарашада Перл-Харборға бара жатқанда, эсминецтің эскорт тобы мүгедек Red Witch яхтасына көмек көрсетті. Фрейзер АҚШ-тың жағалау күзетінің келгеніне дейін кемеде қалды. 1965 жылы 6 ақпанда Фрейзер Гавай жағалауында екі шок сынағының біріншісін өткізді. Апрель айында деструктордың эскорт тобы екінші рет қайтадан сынақтан өтіп, екеуінен де өткен. Фрейзер 1965 жылы 2 шілдеде Монреальдегі Канадалық Викерсте деминант-геликоптерлік эскортқа айналдыруды бастады. Қайта жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін 1966 жылы 22 қазанда кеме DDH 233 корпус нөмірімен қайта жіктелді. Фрейзердің бортына алғашқы тікұшақ түсіруі 1967 жылы 15 маусымда CH 124 Sea King жасады. 1967 жылдың қазан айында Фрейзер Вашингтонға сапары кезінде канадалық "beartrap" тікұшақ түсіру жүйесін көрсетті. 1969 жылы кеме Канаданың атынан Спитхедте болған рейдке қатысты. 1973 жылы мамыр айында кеме резервке қойылды, бірақ 1974 жылы 11 наурызда қайта іске қосылды. Кеме Квебектегі Дэви кеме құрылысы компаниясына жіберіліп, 1974 жылдың күзінде қайтадан іске қосылды. 1976 жылы Фрейзер Монреальде өткен 1976 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына байланысты қауіпсіздік міндеттеріне тағайындалды. 1980 жылы 28 қарашада Фрейзер Голландия жағалауында "Сент Айрин" атты балық аулау кемесінен он екі британдық балықшыны құтқарып алды. Желтоқсан айында Атлантикадағы НАТО флоты STANAVFORLANT-пен бірге орналастырылған кезде Фрейзер Портсмутта, егер НАТО-ға Польшаға совет шабуылына жауап беру қажет болса, Скагерракта пайдалану үшін ұсталды. 1981 жылы Фрейзер 1981 жылдың 19 қазанында Монреальдегі Канадалық Викерске DELEX жөндеуден өту үшін оралды. Кеме 1982 жылы 28 мамырда қайта жөндеуден өтті. Қайта жөндеуден кейін Фрейзер сынақ кемесі болды. 1986 жылы кеме "Эксперименталды сүйретілетін массивтік сонар жүйесі" сынақ базасы болды. 1987 жылы Фрейзер Канаданың алғашқы кемесі болды және NIXIE торпедалық тұзақ жүйесін бірінші болып сынады. Соғыстық кеме содан кейін TACAN антеннасын сынақтан өткізді, ол ұшақтармен бірлесіп ұрыс аймақтарында жұмыс істейді. 1988 жылы кеме HELTAS Sea King атты пассивті сонармен жабдықталған Sea King тікұшағын алғаш рет пайдаланған. 1993 жылдың 18 қазанында Фрейзер Біріккен Ұлттар Ұйымының санкцияларын жүзеге асыру үшін Гаити жағалауында орналасқан Канадалық кемелер қатарында болды. 1994 жылдың қаңтарында Гаити суларына қайта жүзуге дейін, деструктордың ертеңі желтоқсанда Канадаға оралды. 10 қаңтарда кеменің қазандық бөлмесінде кішігірім өрт шыққан. Фрейзер 25 наурыз күні ауыстырылғанға дейін өзінің патрульдік аймағында болды. 1994 жылдың шілдесінде Фрейзер Ньюфаундлендтің Гранд Банкісінде заңсыз балық аулап ұсталғаннан кейін америкалық Warrior және Alpha Omega II балық аулау кемелерін ұстап алды. 13-14 қыркүйекте балықшылық патрульді орындау кезінде кеме істен шыққан "Мая Ромм" желкенді кемесіне көмек көрсетті. 1994 жылы 5 қазанда Канад әскерлерінің белсенді қызметінен шығарылып, C категориясының резервке орналастырылды. Кеме Ассинибойн орнына Галифакста жүзетін сынып ретінде пайдаланылды.
Жаңа Шотландияның Жасанды риф қоғамы сатып алды
Фрейзерді 1990-шы жылдардың соңында Канада әскерлері артық деп жариялады және 1998 жылы Новая Шотландияның Жасанды риф қоғамына (ARSNS) берілді. ARSNS ешқашан Фрейзерді суға батуды жасанды рифке суға түсу үшін қарастырмаған еді. Ол Бриджвотерге сүйретіліп, мұражай кемесі ретінде пайдалануға берілді. ARSNS компаниясы Лахаве өзенінің шығыс жағалауындағы Бриджвотердегі үкіметтік кемежайды сатып алды, ол Фрейзердің 12 жылға жуық үйі болды. Қоғам қаржыны қамтамасыз ету үшін кемеге мұражай кемесі ретінде қайта құруға мүмкіндік берді. Кеме мұражай ретінде ешқашан ашылмаған, бірақ 2003 және 2004 жылдары кездесулер бойынша экскурсиялар ұсынылды. Сол кезеңде кейбір топтар, мысалы, теңіз кадеттері, ЛаХейв өзенінің туристік қауымдастығы, Атлантик маяк кеңесі, Бриджвотер өрт сөндіру бөлімі және Катимавик кемені іс-шараларға пайдаланды және палатада қонақ саясаткерлермен кездесулер өтті. Кеме бірнеше жыл бойы Бриджвотерде Канада күнінің сауықтыру шарасын өткізу үшін пайдаланылды. 1997 жылы Канаданың тарихи орындары мен ескерткіштер жөніндегі кеңесі Сент-Лоран класын канадалықтар үшін тарихи маңызы бар деп таныды және 2000 жылы HMCS Fraser кемесіне қола тақта орнатылды. Онда былай деп жазылған: "Сент-Лоран класы канадалық соғыс кемесі". 1948-1949 жылдары жасалған олар су бетінің тегіс болуымен және ерекше бүктелген палубасымен халықаралық кеме құрылысына әсер етті. Сондай-ақ, оларды биологиялық және радиоактивті қауіп-қатерлерден қорғау үшін бекітіп қоюға болады. Сен-Лоран класының жеті кемесі де 1960 жылдары вертолеттерді тасымалдауға және олардың су асты кемелеріне қарсы қабілеттілігін арттыруға арналған. 1953 жылы іске қосылған HMCS Fraser - бұл жаңашыл әскери кемелердің соңғы үлгісі. ARSNS бұл дауды Канаданың Жоғарғы Сотында, содан кейін Апелляциялық Сотта алып, кемелерді коммерциялық мүлік ретінде бағалауға болмайды деп дәлелдеді. Қоғам өзінің дәлелін заң жүзінде жеңіп алса да, сотпен күрес үлкен қаржылық қиындықтарға әкеліп соқты және осы 12 жылдық кезеңде қаржыландыру болмағандықтан кеменің сыртқы бояуы едәуір нашарлады. Кеме жергілікті тұрғындардың ашуын туғызды, олардың су жағасындағы мүлкі бұрынғы соғыс кемесіне қарады және кеменің "жағымсыз жағдайы" тұрғындардан, муниципалдық саясаткерлерден және әскери ардагерлерден шағымдар әкелді. Фрейзердің жағдайы 2009 жылы Новая Шотландияның провинциялық сайлауында жергілікті мәселеге айналды, өйткені Бриджвотерде ARSNS төрағасын сынға алған белгілер пайда болды. Рик Уэлсфорд кемеге немқұрайды қарағаны үшін либералды кандидат ретінде жарыстады.
St. Laurent Class of Canadian WarshipThe pride of the Canadian Navy during the Cold War, these anti submarine escorts were the first naval vessels conceived and built in Canada. Designed in 1948–1949, they influenced naval construction internationally with their smooth above water surfaces and distinctive convex deck. They could also be sealed to protect crews against biological and radioactive threats. All seven St. Laurent class ships were modified during the 1960s to carry helicopters and enhance their anti submarine capability. Launched in 1953, the HMCS Fraser is the last surviving example of this innovative class of warship.|National Historic Site plaque
The Government of Nova Scotia and the Town of Bridgewater were taken to court by the ARSNS over Fraser being assessed for commercial property taxes. ARSNS fought this litigation in the Supreme Court of Canada and then Appeals Court, arguing that vessels could not be assessed as commercial property. Although the society was legally successful in its argument, the court challenge caused significant financial hardship and resulted in the vessel's exterior paint deteriorating considerably in the absence of funding over this 12 year period. The vessel became an irritant to local residents whose waterfront properties faced the former warship and the "deplorable state" of the ship brought complaints from residents, municipal politicians, and naval veterans. The condition of Fraser became a local issue in the Nova Scotia's 2009 provincial election when signs appeared around Bridgewater criticising ARSNS chair Rick Welsford who was running as a Liberal candidate for the neglect of the ship.