Кіріспе
Испанияның кәсіби спорттық допингті тергеу Операция Пуэрто (Операция Тау үсті) - дәрігер Еуфемиано Фуэнтестің кәсіби спорттық допинг желісіне қарсы әлі аяқталмаған Испания полициясының операциясының кодтық атауы. Бұл 2006 жылдың мамыр айында басталды, нәтижесінде әлемдегі ең танымал велосипедшілер мен командалар қатысқан жанжал туды. Бұқаралық ақпарат құралдарының назары аталған кәсіби велосипедшілердің аз санына аударылды; алайда, футбол мен теннис сияқты басқа да спорт түрлері де расмий түрде айыпталмаған, бірақ бұл жанжалмен байланысты. 2007 жылдың мамыр айына дейін спортшылардың жалпы санынан он бес адам ақталды, ал үшеуі допинг қолданғанын мойындады немесе қан допингінің дәлелі табылды. Сондай-ақ, командада жүргенде қолданған өнімділікті арттыратын дәрілерді де. Тергеу және оның мәлімдемелерінен кейін 2004 жылдың сәуірінде топтың бірнеше мүшесі жауапқа тартылды. Олардың ішінде Кельме командасының дәрігері болған Еуфемиано Фуентес, Фуентеске дейінгі дәрігер Уолтер Виру және 2003 жылы Кельмемен жұмыс істеген, бірақ араласқан Альфредо Кордова болды. 2006 жылдың басында испандық Гвардияның есірткі айналымына қарсы күрес бөлімі Фуэнтес іс-әрекетін тергеді.
Operación Puerto (Operation Mountain Pass) is the code name of a still unfinished Spanish Police operation against the pro sports doping network of Doctor Eufemiano Fuentes. It started in May 2006, which resulted in a scandal that involved several of the world's most famous cyclists and teams at the time. Media attention has focused on the small number of professional road cyclists named; however, sportspeople from other disciplines including football and tennis have also been connected with the scandal, though not officially indicted. And among total number of athletes, fifteen had been acquitted by May 2007, while three had admitted doping or evidence of blood doping was found. as well as the performance enhancing drugs he used while on the team. The investigation and the allegations he made led to questioning of several members of the team in April 2004. These included Eufemiano Fuentes who was the Kelme team doctor, Walter Virú the doctor before Fuentes, and Alfredo Córdova who was working for but involved with Kelme in 2003. An investigation began into the practices of Fuentes in early 2006 by the anti drug trafficking arm of the Spanish Guardia Civil.
Полицияның әрекеті
2006 жылдың 23 мамырында Гвардия Граждандық команданың спорттық директоры Маноло Сайз және Фуэнтеспен бірге тағы төрт адамды допингпен айналысты деп айыптады. Испания полициясы тұрғын үйлерге рейд жасады. Фуэнтеске тиесілі бір бөлмеден анаболик стероидтердің мың дозасын, қан өнімдерінің 100 пакеті мен оларды өңдеу және құю үшін машиналарды тапты. Гвардияның қызметкерлері басқа да велосипедшілердің есімдерін тізімнен тапты. Liberty Seguros компаниясы өзінің демеушілігін алып тастады, бұл Würth-ты жалғыз демеуші етіп қалдырды.
Тоқтатулар
Баспасөзге көбірек есімдер ағып түскен сайын, жарыс жүргізушілерден олар ешқашан Фуэнтеспен жұмыс істемегенін растайтын мәлімдемеге қол қоюды сұрады, ал команда Сантьяго Ботеро мен Хосе Энрике Гутьерресті тоқтатты, олар 2006 жылғы Гир д'Италияда екінші орынды иеленді. Tour de France ұйымдастырушылары ASO және Comunidad Valenciana шақыруларын қайтарып алуды қарастырды. 1 маусымда "Валенсиананың" директоры Хосе Игнасио Лабарта отставкаға кетті. Вюрт жаңа демеуші тапты, бес қазақстандық компания Астана атын беріп, Астана Вюрт болып аталды. ASO Comunitat Valenciana шақыруын кері қайтарып, жауынгерлерді кінәсіздігін дәлелдеу үшін қан үлгілерін талдау үшін жіберуге мәжбүр етті. "Вуэльта-А-Испания" команданы шығарып тастауды қарастырды. El País Operación Puerto-ның егжей-тегжейін жариялағаннан кейін, испандық жарысшылар 500 метрден кейін тоқтатылған Испанияның ұлттық жол жарысы чемпионатына бойкот жасады. ASO "Астана Вюрт" командасына Tour de France-қа қатыспауын сұрап хат жазды, бірақ команда оны елемеді. Ян Улрих, газетпен Фуэнтеспен байланысты, El País-ты сотқа берумен қорқытты. Спорттық төрелік соты (CAS) "Астана Вюрт" командасының Турда қатысуға рұқсат етілгенін айтты. Испания билігі 2006 жылғы Турдың басталуына екі күн қалғанда, Фуэнтес тізімдеріндегі 56 жарысшыны ресми түрде қатыстыра отырып, қорытынды құпияны алып тастады. Ульрих пен Оскар Севилья тізімде болғандықтан, T Mobile оларды тоқтатты. Бұл үлгіге Иван Бассоның Team CSC және Франсиско Мансебоның AG2R Prévoyance командалары еліктеді. ASO барлық қатысқан жүргізушілерді өз командаларынан кері қайтаруды талап етті, тіпті "Астана Вюрт" CAS қолдауына ие болғанымен. Турдың алдындағы күні "Астана Вюрт" қысымға берілді. Олардың бес жолағын ASO скандалға қатысы бар деп алып тастаған болатын, ал алты жолақтың төртеуі ғана қалды. Франсиско Мансебо, өткен жылы төртінші орынға ие болған және іске қатысы бар, өзінің спорттық директоры Винсент Лавенудің айтуынша, мансабын аяқтады. Нәтижесінде 2005 жылғы "Тур де Франс" жарысының алғашқы 5 арасында болған жолақтардан ешқайсысы 2006 жылғы жарысқа қатыспады. 3 шілдеде Вюрт команданың демеушілігін алып тастады. Олар тек қана жарыстан шеттетілмесе де, демеушілік етуді жоспарлаған. Алты күннен кейін "Т Мобайл" футбол клубының спорттық директоры Руди Певенажды жұмыстан босатты, себебі ол да осыған қатысы бар еді. 21 шілдеде команда Ульрих пен Севильяны жұмыстан босатты. Сол күні, испандық велосипедші газет Meta2Mil Фуэнтес қолданған полиция анықтамаған кодтық атауларды тізімге енгізді.
Қосымша шығын
2006 жылдың қарашасында "Эль-Мундо" газетінде Барселонадағы допингке қарсы зертханада операция кезінде алынған 99 қап қан плазмасын талдағанда "эритропоэтиннің (ЭПО) жоғары деңгейі" табылғаны туралы жазылған. Бұл Фуэнтеспен жұмыс істейтін спортшылар өздерінің өнімділігін қан допингінен басқа жолдармен арттырып отырғанын білдірді. "Эль-Мундо" газетінде кінәлілер өзінің алдауын Фуэнтеске тапсырып, ЕПО мөлшерін бақылауға қабілетсіз болған деп жазылған. Барселона лабораториясының есебін зерттегеннен кейін, "Эль Мундо" Фуэнтес бағдарламасын былайша сипаттады: жарыс алдындағы бірнеше апта бұрын жарысшылар Фуэнтеске келіп, қан алынады. Фуэнтес қанды центрифуга арқылы өткізеді, ал қан плазмасын қызыл қан клеткаларынан бөліп алады. Жарысқа дейін жасушалар қайтадан қосылып, шаршауға төзімділікті арттырады. Егер гематокрит деңгейі (қызыл қан жасушаларының көлемі) қауіпті жоғары болса, олар плазманы да қайтадан ЕПО-мен күшейтеді, қызыл қан жасушаларын сұйытып, анықтауға жол бермейді. Барселонадағы зертханада 99 қан пакетінің ешқайсысына кінәлі спортшы анықталмаған.
Құқықтық салдарлар
2006 жылдың 26 шілдесінде бес "Астана" салт аттысы Испания соттарымен ақталды. Испанияның El Diario Vasco газетінде жазылғандай, Жозеба Белоки, Исидро Нозал, Серджио Паулиньо, Аллан Дэвис және Альберто Контадор бес адам Опереасьон Пуэртомен байланысы жоқ құжатты алды. 8 қазанда іс бойынша жауапты Мадрид соты Испанияның велосипедтер федерациясына (RFEC) сот құжаттарын федерацияның тергеуінде қолдануға болмайтынын айтты. 13 қазанда Иван Бассо дәлелдердің жетіспеушілігіне байланысты итальяндық билік тарапынан ақталды. Ульрихті испан соттары 25 қазанда ақтады. Сот Ульрих пен Бассоның кінәлі екендігі дәлелденбесе де, тергеу жүргізіліп жатыр деп шешті. 28 қазанда RFEC тергеу барысында велосипедшілерге қатысты тәртіптік іс қозғады. Алайда, RFEC Маноло Саисқа қатысты тәртіптік тергеуді бастайды. UCI президенті Пэт МакКуэйд Испания билігімен көңілін қалдырды деп хабарланды. Ол командалар велосипедшілердің өздерінің аттарын тазарту үшін ДНК үлгілерін тапсыруды талап етеді деп үміттенді. Испаниялық жұлдызшылармен жүргізілген тергеу тоқтатылды. 2007 жылдың 7 наурызында қылмыстық іс дәлелсіз болғандықтан тоқтатылды.
Допингке қарсы іс-қимылдың дәлелдемелері мен мойындаулары
2007 жылдың 3 сәуірінде Германияның SID ақпарат агенттігі Ян, No1 немесе Хихо Рудисио (Руди ұлы) деген белгісі бар тоғыз қап қан Ян Улрихтың сілекей ДНК-сына сәйкес келді деп хабарлады. 7 мамырда Бассо Италияның Ұлттық Олимпиада комитетіне (CONI) арамшөпке қатысы бар екенін мойындады. 9 мамырда Микеле Скарпони Фуэнтес файлдарында өзін Запатеро деп мойындады.
Сот
2013 жылдың қаңтар айында Операция Пуэрто ісі басталды, Еуфемиано Фуэнтес өзінің клиенттері болған барлық спортшылардың есімдерін ашуды ұсынды. Сотта отырған судья Джулия Сантамария Фуэнтеске қатысы бар велосипедшілерден басқа спортшыларды атауға міндетті емес екенін айтты. Фуэнтес басқа спорт түрлеріндегі спортшыларға дәрі-дәрмек беретінін айтып, былай деді: "Мен [қанның] барлық үлгілерін анықтай аламын. Егер маған тізімді берсеңіз, мен сізге [қан] пакеттеріндегі әрбір кодқа сәйкес келетіндерді айта аламын". 2013 жылдың 30 сәуірінде Фуэнтес кінәлі деп танылып, бір жылға шартты түрде бас бостандығынан айырылды. Сондай-ақ, судья Испанияның допингке қарсы агенттіктеріне қанды қаптарды беру туралы өтінішті қарады. Сот қанды қаптарды жоюға бұйырды, бірақ допингке қарсы агенттік шағымданды. Халықаралық велосипедшілер одағы, Италияның Ұлттық олимпиада комитеті және Дүниежүзілік допингке қарсы агенттік, сондай-ақ прокуратура тарапынан қосымша шағымдар берілді. 2016 жылдың 14 маусымында Фуэнтеске қатысты алғашқы үкім жоққа шығарылды және ол барлық айыптардан босатылды. Алайда, оның зертханасынан алынған 211 қан мүшесі антидопингтік органдарға тергеу үшін тапсырылады.
Аталған спортшылардың тізімі
Гвардияның мәліметінше, келесі спортшылар анықталды.
Басқа спортшылар
2006 жылдың 5 шілдесінде Фуэнтес тек велосипедшілер ғана аталғанына ашуланып, теннис және футбол ойыншыларымен де жұмыс істегенін айтты. 2006 жылдың 23 қыркүйегінде бұрынғы велосипедші Хесус Манзано Франс 3 тілшілеріне Ла Лиганың "танымал футболшыларының" доктор Фуэнтес кеңсесіне келгенін көргенін айтты. 2007 жылдың мамыр айында ФИФА президенті Сепп Блаттер Монреальде өткен Дүниежүзілік допингке қарсы агенттіктің кездесуінде "Пуэрто файлының" мазмұнына қызығушылық танытқан. Le Monde 2006 жылдың желтоқсанында олардың иелігінде Фуэнтестің "Барселона" және "Реал Мадрид" испан футбол клубтарының "маусымды дайындау жоспарлары" туралы құжаттары бар екенін хабарлады. Бұл жоспарларда нақты бір ойыншының аты аталмаған. Басқа спортшылардың аты аталмаған. Сонымен қатар, Фуэнтестің Реал Сосьедадтан жылына 327 000 евродан астам ақша алғаны анықталды. Дәрігердің құжаттамасында "RSOC" деген жазу бірнеше рет және "Cuentas [bills] Asti" деген жазу бар, бұл 2001 жылдан 2005 жылға дейін клубтың президенті Астиазаранның аты болуы мүмкін. 2002-03 жылғы Ла Лига маусымында Реал Сосьедад испан лигасында екінші орынға ие болды, чемпионатты екі ұпайға қалдырды.