Кіріспе
АҚШ-тың ұлттық допингке қарсы ұйымы (NADO) – АҚШ Допингке қарсы агенттігі (USADA, yooSAHduh) коммерциялық емес, үкіметтік емес 501(c)(3) ұйым.
The United States Anti Doping Agency (USADA, yooSAHduh) is a non profit, non governmental 501(c)(3)
In 2001, USADA was recognized by the U. S. Congress as "the official anti doping agency for Olympic, Pan American and Paralympic sport in the United States." While USADA is not a government entity, it is partly funded by the Office of National Drug Control Policy (ONDCP), with its remaining budget generated from contracts for anti doping services with sport organizations, most notably the United States Olympic and Paralympic Committee (USOPC). The United States has also ratified the UNESCO International Convention against Doping in Sport, the first global international treaty against doping in sport, and largely relies on USADA to carry out this commitment. Travis Tygart has been the chief executive officer of USADA since September 2007.
2001 жылы USADA АҚШ Конгресімен «АҚШ-тың Олимпиадалық, Панамерикалық және Паралимпиадалық спорттағы ресми допингке қарсы агенттігі» деп танылды. USADA мемлекеттік мекеме болмаса да, оның қаржыландыруының бір бөлігі Ұлттық есірткіге қарсы саясат басқармасы (ONDCP) арқылы жүзеге асырылады, ал қалған бюджеті спорт ұйымдарымен, ең әсіресе АҚШ Олимпиадалық және Паралимпиадалық комитетімен (USOPC) допингке қарсы қызметтер көрсету бойынша жасалған келісімшарттар есебінен түседі. АҚШ спорттағы допингке қарсы күреске арналған алғашқы жаһандық халықаралық шарт – ЮНЕСКО-ның спорттағы допингке қарсы халықаралық конвенциясын ратификациялаған және осы міндеттемелерді орындауда негізінен USADA-ға сенеді. Трэвис Тайгарт 2007 жылдың қыркүйегінен бері USADA-ның бас атқарушы директоры болып табылады.
The United States Anti Doping Agency (USADA, yooSAHduh) is a non profit, non governmental 501(c)(3)
In 2001, USADA was recognized by the U. S. Congress as "the official anti doping agency for Olympic, Pan American and Paralympic sport in the United States." While USADA is not a government entity, it is partly funded by the Office of National Drug Control Policy (ONDCP), with its remaining budget generated from contracts for anti doping services with sport organizations, most notably the United States Olympic and Paralympic Committee (USOPC). The United States has also ratified the UNESCO International Convention against Doping in Sport, the first global international treaty against doping in sport, and largely relies on USADA to carry out this commitment. Travis Tygart has been the chief executive officer of USADA since September 2007.
Сынау
Олимпиадалық және Паралимпиадалық қозғалысты сынау жөніндегі USADA протоколы ұйымның сынау бағдарламасын көрсетеді және WADA кодексі мен Тестілеудің халықаралық стандартына сәйкес келеді. WADA кодексіне сәйкес, осы топтағы спортшылар қатаң түрде орналасқан жерін хабарлау талабына бағынады, олар ұйымға өз орналасқан жерін (нақты мекенжайларын) кез келген уақытта көрсетуі тиіс, осылайша оларды алдын ала хабарламастан сынау үшін табуға болады. WADA кодексінің орналасқан жерін хабарлау талабын сынға салғандар оны тым қатаң деп есептейді, ал қолдаушылар бұл талап спортшылардың сынақтан қашуына және сынақтардағы олқылықтарды пайдалануына жол бермейді деп санайды. USADA өзінің сынақтарды тарату жоспарын (TDP) – кімді, қашан және қайда сынау керектігін WADA IST-мен үйлесетін көптеген факторлардың негізінде анықтайды. WADA халықаралық зертхана стандартына сәйкес, барлық сынамалар Дүниежүзілік допингке қарсы агенттіктің аккредиттеуінен өткен зертханаларда талданады. АҚШ-та WADA аккредиттеген екі зертхана бар: Лос-Анджелестегі UCLA Олимпиадалық талдау зертханасы және Юта штатының Солт-Лейк-Сити қаласындағы Спорттық медицинаны зерттеу және сынау зертханасы (SMRTL). WADA аккредиттелген зертханалар WADA халықаралық зертхана стандартын сақтайды.
Дәрілік құралдар мен терапиялық пайдалану бойынша ерекшеліктер (TUE)
USADA тестілеуіне жататын спортшылар тыйым салынған заттарды түсінуге және WADA-ның тыйым салынған тізіміне сәйкес белгілі бір дәрі-дәрмектердің тыйым салынғандығын білуге көмектесетін бірнеше ресурстарға қол жеткізе алады. Дәрі-дәрмектер туралы анықтамалық телефон желісінен басқа, онда спортшылар сарапшымен сөйлесе алады, USADA допингке қарсы Швейцария ұйымы (ADCH), Ұлыбритания допингке қарсы ұйымы (UKAD) және Канаданың спорт этикасы орталығымен (CCES) бірлесіп Global Drug Reference Online (GlobalDRO) құралын ұсынады. Бұл құрал спортшыларға дәрі-дәрмектің, оның атауының (фирмалық немесе жалпылама) және құрамының тыйым салынғандығын немесе тыйым салынбағандығын анықтауға мүмкіндік береді. Сондай-ақ, USADA спортшыларға тыйым салынған затты қабылдаудың заңды медициналық себебі болған жағдайда, терапиялық қолданудан босатуға (TUE) өтініш беруге және алуға рұқсат береді. USADA-ның TUE процесі Дүниежүзілік допингке қарсы кодекске және Дүниежүзілік допингке қарсы агенттіктің (WADA) терапиялық қолданудан босатулар жөніндегі халықаралық стандартына сәйкес келеді. TUE өтініштерін тәуелсіз дәрігерлер мен медициналық сарапшылардан тұратын TUE комитеті қарастырады. USADA-ның TUE өтініш беру процесі спортшылар үшін мүмкіндігінше жеңілдетілген, бірақ халықаралық ережелерге сәйкес толық бағалау жүргізіледі, осылайша TUE алған спортшылардың өнімділігін арттыратын артықшылықтарға ие болмауы қамтамасыз етіледі. TUE өтініш беру кезінде спортшының медициналық құжаттары мен диагнозы бағаланады. USADA-ның TUE саясаты, WADA-ның терапиялық қолдану жөніндегі халықаралық стандартымен бірге, спортшылардың қажетті дәрі-дәрмектерге қол жеткізу қажеттілігі мен тең мүмкіндіктерді қамтамасыз ету қажеттілігін үйлестіреді.
Ғылым мен зерттеулер
2001-2009 жылдары USADA спорттағы өнімділікті арттыратын препараттарды алдын алу және анықтауды жетілдіретін зерттеулерді қолдау үшін жылына 2 миллион доллар бөлді. USADA анаболикалық стероидтар, өсу гормоны, оттегі тасымалын күшейтетін заттар, генетикалық допинг, этика және изотоптық қатынас массалық спектрометриясы сияқты түрлі салалардағы зерттеулерді қолдады. 2009 жылдан бері USADA бұрын жүзеге асырған допингке қарсы зерттеу қызметінің көп бөлігі «Таза бәсекелестік серіктестігі» (PCC) ұйымына жүктелді. «Таза бәсекелестік серіктестігі» (PCC) 2008 жылы АҚШ Олимпиада комитеті, Ұлттық футбол лигасы, Басты лига және АҚШ Допингке қарсы агенттігі бірлесіп Вашингтонда коммерциялық емес корпорация ретінде құрылды. Американың жетекші спорт ұйымдарының ресурстарын және тәжірибесін біріктіре отырып, PCC әртүрлі университеттер мен басқа да әлемдік деңгейдегі ғылыми-зерттеу институттарына бағытталған гранттар беру арқылы бейтарап және тәуелсіз ғылыми зерттеулерді қолдайды. PCC өнімділікті арттыратын препараттарды анықтау үшін тиімдірек тесттерді, допингтің қоғамдық себептерін және барлық деңгейдегі спорттық қатысу мен жарыстарда – кездейсоқ жастар спортынан бастап элиталық әуесқой және кәсіби спортшыларға дейін допинг пен өнімділікті арттыратын препараттарды қолдануды азайтуға бағытталған тестке негізделмеген әдістерді әзірлеуге бағытталған тәуелсіз зерттеулерді ынталандырады.
Білім беру және аудит
USADA спортта өнімділікті арттыратын препараттарды қолдануды болдырмауға, элиталық деңгейдегі спортшыларға, сондай-ақ спорттың басқа деңгейлеріне, жасөспірімдерге және жалпы халыққа бағытталған білім беру арқылы назар аударады. Спортта өнімділікті арттыратын препараттарды қолдану мәселесінен басқа, USADA спортпен байланысты басқа да оң құндылықтарды (әділеттілік, құрмет, командалық жұмыс) ілгерілетуші мекеме екенін мәлімдейді. 2011 жылдың наурыз айында USADA "Америкада спорттің мәні: қоғамда спорттың рөлін зерттеу" атты зерттеу есебін жариялады. Есептің мақсаты – американдық қоғамда спорттың құндылығын және спорттың адалдығын қорғаудың маңыздылығына қатысты көзқарастарды бағалау.
Қосымшалар
USADA спортшыларға қосымшаларды қолданумен байланысты тәуекелдерді бағалауға қажетті ең толық ақпаратты ұсыну мақсатында онлайн ресурс құрды. Supplement411.org сайтында спортшыларға тәуекелдің бар екенін түсінуге, оны байқағанда анықтауға және диеталық қосымшаларды қолдану салдарынан оң нәтиже беру немесе денсаулыққа зиян келтіру қаупін азайтуға көмектесетін ақпарат бар. USADA Жоғары Тәуекел Тізімін басқарады, ол диеталық қосымшалар мен басқа да қара нарықтағы өнімдердің тізімі болып табылады, оларда тыйым салынған заттар табылған немесе тыйым салынған заттар сияқты өнімділікті арттыратын әсер береді деп мәлімделеді. Тізімде USADA бұрын тыйым салынған заттың бар-жоғын растау үшін тексерген өнімдер де бар. Сондай-ақ, Спорттық Төрелік Соты спортшының оң нәтижесіне себеп болған қосымшаны анықтаған жағдайда USADA оны Жоғары Тәуекел Тізіміне қосады. Жоғары Тәуекел Тізіміне сілтеме жасағанда, тізімнің толық емес екенін және тізімде өнімнің болмауы оның қауіпсіз екенін білдірмейтінін есте ұстаған жөн. Күн сайын нарыққа көптеген ретсіз реттелген қосымшалар түсіп жатқандықтан, спортшының тыйым салынған затқа оң нәтиже беруіне әкелуі мүмкін қосымшалардың толық тізімін жасау қиын.
UFC допингке қарсы бағдарламасы
2015 жылдың маусым айында іске қосылған Ultimate Fighting Championship (UFC) допингке қарсы бағдарламасы, ірі жекпе-жек спортындағы допингке қарсы тәуелсіз алғашқы бағдарлама болды. Спортшыларды бағдарламамен таныстыру мақсатында UFC және USADA бірлесіп білім беру кампаниясын жүргізіп, әлемнің әртүрлі спорт залдарында және іс-шараларында спортшылармен тікелей кездесулер ұйымдастырды. 2016 жылдың соңына қарай бағдарлама аясында халықаралық деңгейде кем дегенде 25 білім беру семинары өткізілді. Спортшыларға USADA арқылы допингке қарсы ақпараттық ресурстарға қол жеткізуге мүмкіндік берілді. USADA-ның UFC допингке қарсы бағдарламасы спортшыларды жарыс кезінде де, жарыссыз уақытта да сынауды бастады. Бағдарламаның алғашқы 18 айында 2000-нан астам тест жүргізілді. Бағдарламаның тестілеу пулы бүкіл әлем бойынша шамамен 550 спортшыны қамтыды, тесттер 20-ға жуық елде алынды. 2018 жылдың 28 қыркүйегінде UFC және USADA UFC тізіміндегі потенциалды допингтік бұзушылықтарды дереу жарияламайтыны туралы хабарлады. Оның орнына, барлық жауынгерлерге потенциалды бұзушылық туралы хабарлау алдында сот процесінен өту мүмкіндігі берілді. Бұл келісімге қол жеткізуге себеп, Джуниор дос Сантос, Джош Барнетт және Крис Сайборг сияқты бірнеше жауынгерлердің допингтік бұзушылықтары үшін белгіленгені, бірақ кейін олардың жазалары жойылды, себебі олардың өнімділікті арттыратын препаратты қасақана емес, белгісіз жолмен тұтынғандары немесе қабылдағандары анықталды (әдетте, ластанған қоспалар арқылы). 2021 жылдың қаңтарында USADA UFC жауынгерлерінің марихуана қолдануы үшін жазаланбайтынын, тек жекпе-жек кезінде мас күйде болудың айқын белгілері байқалған жағдайларда ғана жазаланатынын мәлімдеді. 2023 жылдың қазанында USADA компаниясымен жасалған келісімшарты 2023 жылдың желтоқсанында аяқталар екенін еске салғаннан кейін UFC-нің допингке қарсы бағдарламасын қадағалауды тоқтату туралы хабарлады. Бұл хабарлама UFC-нің белгілі жауынгері Конор Макгрегордың 2022 жылы ауыр жарақат алғаннан кейін тестілеуден бас тартып, USADA тестілеу пулына қайта оралған кезде жасалды. USADA-ның бас директоры Трэвис Тайгарт жасаған мәлімдемеде "[USADA UFC-мен Макгрегордың екі теріс нәтиже бергенше және кем дегенде алты ай тестілеу пулында болғанша күресуіне ешқандай ерекшелік жасалмауы керек екенін анық және қатаң айтты", - делінді. Бұл Макгрегордың UFC-ге қатысуына қатысты болжамдарды растады. Бұл айыптамалар Армстронгтың АҚШ пошта қызметінің кәсіби велосипед командасындағы (1998–2004) қызметіне қатысты айыптаулар бойынша федералдық тергеу тоқтатылғаннан кейін туындады. Армстронг USADA-ға шағымданып, USADA-ның істі алға жылжытуға құзыреті жоқ екенін және егер ол ісін төрелікке беруге мәжбүр болса, оған тиісті процессуалдық құқықтар берілмейтінін мәлімдеді. Армстронг АҚШ-тың допингке қарсы агенттігі мен Трэвис Тайгартқа қарсы сотта USADA-мен болған шайқасын ұтырды, себебі округтік сот USA Cycling-тің USOC-мен жасасқан келісімі USADA протоколына сәйкес келетінін анықтады. Округтік сот Армстронгтың АҚШ Велоспорт федерациясының мүшесі ретінде USADA протоколына бағынуға міндетті екенін және барлық даулы допингтік айыптаулар NAS және CAS төрелігі арқылы қаралуын талап ететінін анықтады. Сондай-ақ, ол 1999-2005 жылдар аралығында жеңіп алған жеті "Тур де Франс" титулынан айырылды. Бір айдан кейін USADA WADA протоколына сәйкес 200 беттік "негізделген шешімді" жариялады. Онда Армстронг "спорт тарихындағы ең күрделі, кәсіби және табысты допинг бағдарламасының" жетекшісі деп аталды. Армстронгтың допингтік құқық бұзушылықтарға қатысты сегіз жылдық мерзімнің өтуі туралы аргументтеріне жауап ретінде USADA Армстронгтың допингін "алдамшылықпен жасыруына" байланысты мерзімнің өтуіне қатысты ережелер қолданылмайтынын мәлімдеді. АҚШ заңнамасындағы ұзақ мерзімді прецедент бойынша, қылмыстық істе айыпталушының алаяқтық әрекеттері болған жағдайда ескіру мерзімі қолданылмайды. Армстронгты тексеру және қудалау барысында алынған дәлелдер негізінде USADA өзінің "негізделген шешім" құжатын және оны растайтын ақпаратты Union Cycliste International, Дүниежүзілік допингке қарсы агенттік және Дүниежүзілік триатлон корпорациясына жіберді. USADA мәлімдеді: дәлелдер АҚШ пошта қызметінің кәсіби велосипед командасы (USPS командасы) спорт тарихындағы ең күрделі, кәсіби және табысты допинг бағдарламасын жүргізгенін кез келген күмәнді жоқ етеді. USPS командасының схемасына қатысты дәлелдер өте көп, 1000 беттен асады, және 26 адамның, оның ішінде USPS командасы мен оның қатысушыларының допингтік әрекеттерін білетін 15 жүргізушінің антпен берілген куәліктерін қамтиды. Дәлелдерге сондай-ақ, қаржылық төлемдер, электрондық хаттар, ғылыми деректер және зертханалық тесттердің нәтижелері сияқты тікелей құжаттық дәлелдер де кіреді, бұл Лэнс Армстронгтың өнімділікті арттыратын препараттарды қолдануын, иеленуін және таратуын және USPS командасының алдағы әрекеттерінің көңіл көншітпейтін шындығын дәлелдейді, бұл команда АҚШ салық төлеушілерінен ондаған миллион долларлық қаржыландыру алды. Трэвис Тайгарт, USADA бас директоры, 2012 жылғы қазан.
On September 28, 2018, it was reported that UFC and USADA would no longer immediately announce potential doping violations within the UFC roster. Instead, all fighters would be given the opportunity of an adjudication process before an announcement of the potential violation. This agreement came after several cases of fighters including Junior dos Santos, Josh Barnett and Cris Cyborg were flagged for potential doping violations, but later had their respective punishments dismissed after it was found that the fighters had unintentionally consumed, or otherwise injested, performance enhancing drug (usually in the form of contaminated supplements). In January 2021, USADA announced that UFC fighters would no longer be punished for cannabis use except in extreme cases where clear signs of intoxication were present at the time of a fight. In October 2023, USADA announced that they would no longer oversee the UFC's anti doping program once their contract with the company ends in December 2023. The announcement coincided with the return of prolific UFC fighter Conor McGregor to the USADA testing pool after withdrawing from testing in 2022 after sustaining a severe injury. In the statement released by USADA, CEO Travis Tygart stated that "[USADA had] been clear and firm with the UFC that there should be no exception given by the UFC for McGregor to fight until he has returned two negative tests and been in the pool for at least six months. ", confirming speculation surrounding the involvement of McGregor's UFC roster eligibility in the split between USADA and the UFC. The charges followed a dropped federal investigation involving charges relating to Armstrong's time on the US Postal Service professional cycling team (1998–2004). Armstrong sued USADA claiming that USADA did not have jurisdiction to bring a case forward, and that if forced to arbitrate his case, he would not receive due process. In Armstrong v. United States Anti Doping Agency and Travis Tygart, Armstrong lost his battle with USADA, as the District Court found sufficiency within USA Cycling's agreement with the USOC to adhere to the USADA Protocol. The District Court found, that as a member of USA Cycling, Armstrong was thereby beholden to the USADA Protocol, which required that all contested charges of doping be tried through NAS and CAS arbitration. He was also stripped of his seven Tour de France titles from 1999 to 2005. A month later, USADA released a 200 page "reasoned decision" in accordance with WADA protocol. It named Armstrong as the ringleader of "the most sophisticated, professionalized and successful doping program that sport has ever seen." In response to Armstrong's argument that the eight year statute of limitations for doping offenses had long since expired, USADA replied that the statute of limitations for doping offenses did not apply because of Armstrong's "fraudulent concealment" of his doping. Longstanding precedent in U. S. law holds that the statute of limitations does not apply in cases of fraudulent conduct by a defendant. Based on evidence received during the Armstrong investigation and its prosecutions, USADA forwarded its "reasoned decision" document and supporting information to the Union Cycliste International, the World Anti Doping Agency, and the World Triathlon Corporation. USADA claimed that:
the evidence shows beyond any doubt that the US Postal Service Pro Cycling Team (USPS Team) ran the most sophisticated, professionalized and successful doping program that sport has ever seen. The evidence of the USPS Team run scheme is overwhelming and is in excess of 1000 pages, and includes sworn testimony from 26 people, including 15 riders with knowledge of the USPS Team and its participants' doping activities. The evidence also includes direct documentary evidence including financial payments, emails, scientific data and laboratory test results that further prove the use, possession and distribution of performance enhancing drugs by Lance Armstrong and confirm the disappointing truth about the deceptive activities of the USPS Team, a team that received tens of millions of American taxpayer dollars in funding.|Travis Tygart, CEO, USADA, October 2012.
BALCO тергеу
Сан-Франциско шығанағы аймағындағы кәсіпқой спортшыларға анаболикалық стероидтармен қамтамасыз еткен «Bay Area Laboratory Co-operative» (BALCO) компаниясы. BALCO компаниясын Виктор Конте құрды, ол препараттарды Иллинойс штатының химигі Патрик Арнольдтан алды және оларды жеке жаттықтырушы Грег Андерсонның көмегімен таратты. Олар 1988 жылдан 2002 жылға дейін, яғни BALCO-ның ресми федералдық тергеуі басталғанға дейін, эритропоэтин және адам өсу гормоны сияқты заттарды жасырын түрде сатты. 2003 жылдың жазында USADA тергеушілері белгісіз заттың іздері бар шприцке қол жеткізіп, өздерінің тергеуін бастады. Шприц тетрагидрогестринон (THG) затын анықтау әдісін әзірлеген UCLA Олимпиадалық талдау зертханасының негізін қалаушы және директоры доктор Дон Кэтлинге жіберілді. Ол спортшылардан алынған 550 үлгіні тексерді, олардың 20-сы THG-ға оң нәтиже көрсетті. Тергеу барысында Марион Джонс, Келли Уайт, британдық спринтер Двайн Чемберс, ядроны лақтырушы Кевин Тот, орта қашықтыққа жүгіруші Регина Джейкобс және балғамен лақтырушылар Джон Макьюэн мен Мелисса Прайс сияқты бірнеше спортшылар кінәлі деп танылды.
Т.Диллашоу
2019 жылдың сәуірінде UFC банта салмақтағы чемпионы Т.Д. Диллашоу Генри Седжудомен жекпе-жегінен бұрын USADA тестісінде жағымсыз нәтижелер анықталғаннан кейін өз еркімен титулынан бас тартты. Тест Диллашоудың ЭПО қолданғанын көрсетті, және ол мұны мойындады. Сол кезде UFC-де қан допингін жиі тексермегендіктен, бұл жағдай маңызды кезең болды.