Кіріспе
Американдық заңгер (туған 1955) Эли М. Розенбаум (8 мамыр 1955) - американдық заңгер және АҚШ Әділет департаментінің бұрынғы директоры, Арнайы тергеулер кеңсесі (OSI), 1994 жылдан 2010 жылға дейін нацистік соғыс қылмыскерлерін анықтау, денатурализациялау және депортациялау үшін жауапты болған, OSI жаңа Адам құқықтары және арнайы айыптау бөліміне біріктірілген. Қазір ол осы бөлімнің адам құқықтары бойынша стратегиясы мен саясатының директоры. Ол "нацистердің аңызға айналған аңшысы" деп аталады.
Eli M. Rosenbaum (born May 8, 1955) is an American lawyer and the former Director of the United States Department of Justice, Office of Special Investigations (OSI), which was primarily responsible for identifying, denaturalizing, and deporting Nazi war criminals, from 1994 to 2010, when OSI was merged into the new Human Rights and Special Prosecutions Section. He is now the Director of Human Rights Enforcement Strategy and Policy in that section. He has been termed a "legendary Nazi hunter."
Ерте өмір
Эли Розенбаум 1955 жылы 8 мамырда Нью-Йорктің Вестбери қаласында ата-анасы Ирвинг пен Ханни Розенбаумның отбасында дүниеге келген. Оның әкесі 1938 жылы нацистік режимнен қашып келген еврей, Солтүстік Африка мен Еуропа театрларында Екінші дүниежүзілік соғыс ардагері болған. Соғыстан кейін, әлі де АҚШ армиясында қызмет етіп жүргенде, ол бұрынғы нацистер мен әріптестерден жауап алды Кейін Ирвинг Розенбаум Манхэттендегі меценатты және Ирвингтің әкесі құрған бұрынғы S. E. Nichols Corp. Co компаниясының төрағасы болды. Nichols Corp. Америка Құрама Штаттарында жеңілдікті дүкендердің иесі және операторы болды, ол Kmart, Walmart және кейінірек бөлшек сауда секторына кірген басқа да компаниялармен бәсекелесті. 1960 жылы (Ланкастерде, Пенсильванияда) алғашқы дүкенін ашқан компания, алғашқы Wal Mart, Kmart, Target және Woolco дүкендері ашылғаннан екі жыл бұрын, 1969 жылы IPO арқылы көпшілікке ашылды, ал 1977 жылы ол АҚШ-тағы ең ірі 33-ші арзандатылған бөлшек сауда орталығы болды. Илай Нью-Йорктің Вестбери қаласында өсті және В. Треспер Кларк орта мектебінде оқыды. Ол 1976 жылы Пенсильвания университетінің Уортон мектебін үздік бітірген, сонымен қатар MBA дәрежесін де алған. 1980 жылы Гарвард заң мектебін бітіргеннен кейін Құрмет көрсету бағдарламасы арқылы АҚШ Әділет департаментіне жұмысқа орналасты. 1997 жылы 19 маусымда сенатор Альфонс М. Д'Амато (Р-Нью-Йорк) Розенбаумның және басқалардың жұмысын Холокост кезеңіндегі тоналған активтерді тергеуде Сенаттың Банктік комитетінің жүргізіп жатқан ісімен байланысты мақтады. Розенбаумды тарихшылар өзінің кәсіби мансабы үшін "нацистерді аңдаушы" деп сипаттады. refn राखेNew York Times газетін қоса алғанда, бірнеше БАҚ дереккөздеріне сәйкес, "Нацистердің аңшысы" деген лақап - бұл "Розенбаумның ұнатпаған" деген атау. спорт түрі, ойын немесе фильм. Бұл өте маңызды, кәсіби және жиі жанды жаралайтын құқық қорғау қызметі. Ричард Рашке өзінің "Қолай жаулар: Джон Демянюк және нацистік соғыс қылмыскерлеріне арналған Американың ашық есіктер саясаты" деген кітабында былай деп жазды: "Нацистік соғыс қылмыскерлері мен олардың көмекшілері туралы жаңа деректерді бұқаралық ақпарат құралдарына жариялаған сайын, қамқорлық танытатын америкалықтар Ели Розенбаум мен [АҚШ-тың бұрынғы конгресс мүшесі] Элизабет Холцманға алғыс білдіреді". 1987 жылы Розенбаум Ұлыбританиядағы алғашқы теледидар бағдарламасына қосылды. Ол Нейл Ашерсон, Джина Тургель, Филипп Дауди және Пол Острайхермен бірге Клаус Барбидің қорғаушысы Жак Вержеспен пікірсайысқа қатысты. АҚШ Әділет департаментінің нацистік аңшы кейіпкері Джоди Пикольттің 2013 жылғы "Қисса айтушы" романында (The New York Times фантастикалық бестселлерлер тізімінде No 1 орынға жетті), Жаңа Англияда нацистік соғыс қылмыскерін қудалау туралы Розенбаумға негізделген. Вашингтон Постқа берген сұхбатында Пикольт оны "заманауи супербатыр" деп атады. Оның басшылығымен OSI "жер бетіндегі нацистерді аңдаудың ең табысты үкіметтік ұйымы" және "дүниедегі ең агрессивті және тиімді нацистерді аңдау операциясы" деп аталды. Саймон Визенталь орталығы OSI-ді нацистік істер бойынша әлемдегі жалғыз "өте табысты белсенді қудалау бағдарламасы" деп сипаттады және USA Today OSI-нің "өте табысты рекорды бар" деп хабарлады. [Бұл] әлемдегі басқа да нацистік аң аулау операцияларының ішіндегі ең көп істі ашып, жеңіп шықты". 1997 жылы Розенбаум Пенсильвания университеті заң мектебінің факультеті тарапынан "әділеттілік мақсаттарына үлкен тәуекел мен құрбандықтың құнын төлегені үшін" мақталған мектептің Құрмет сыйлығын алу үшін таңдалды. Сонымен қатар, ол "Кішіру лигасының" "Көк киімдегі батырлар" сыйлығын, Бас прокурордың адам құқықтарын қорғау жөніндегі көмекші сыйлығын және Қылмыстық бөлімнің арнайы бастама үшін сыйлығын алды. Розенбаумның басшылығымен тергеліп, сотталған істердің нәтижесінде Джон Демянюк сияқты нацистік қылмыскерлер Еуропаға депортацияланды, содан кейін ондаған мың Холокостқа қатысқаны үшін сотталды. 2008 жылдың 11 қаңтарында ол Брайан Уильямспен бірге NBC Nightly News телеарнасының апталық "Біріктіру" бағдарламасында танымал болды.
Курт Вальдхайм туралы дау
Розенбаум Дүниежүзілік еврей конгресінің тергеуін басқарды, нәтижесінде 1986 жылы БҰҰ-ның бұрынғы Бас хатшысы Курт Вальдхаймның нацистік өткені бүкіл әлемде ашылды, бұл соғыстан кейінгі тарихта нацист туралы ең "сенсациялық" ашылу деп саналады. Розенбаум "Атақсыздық: Курт Вальдхайм тергеуінің және жапқыштың айтылмаған тарихы" кітабының басты авторы болды. Бұл кітап "Нью-Йорк Таймс" басылымының "1993 жылғы көрнекті кітаптар" және "The San Francisco Chronicle" басылымының "1993 жылғы ең жақсы кітаптар мен аудиотаспалар" үшін таңдалды. Ол Вальдхаймның нацистік режимдегі офицер ретінде неміс армиясында қызмет етіп жүргенде нацистік соғыс қылмыстарына қатысы бар екенін көрсетеді және оның тарихын ақтауға көмектесетін кеңестік-югославдық заговорды болжайды. Соғыстан кейін Вальдхайм Австрияның сыртқы істер министрі және БҰҰ-ның елшісі болды. Розенбаумның қолынан шыққан кезде Вальдхайм Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы қызметін атқарып, Австрия президенттігіне үміткер болды (ал 1987 жылы өзінің нацистік өткеніне қарамастан жеңіп алған сайлауда). Ол ешқашан Австрия үкіметі тарапынан ешқандай соғыс қылмысына күдікті деп танылмаған, бірақ оған 1986-1987 жылдары АҚШ үкіметі тергеу нәтижесінде АҚШ-қа кіруге тыйым салынды, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік қылмыстарға қатысы бар деген қорытындыға келді. The New York Times газетінде жазған Джеймс Р. Острайх Австрияның өзін Германияның нацистік режиміне құрбан болған, бірақ оның ерікті серіктесі ретінде бейнелеуіне "соңғы соққы" "Курт Вальдхаймның 1986 жылы Австрия президенті болып сайлануы болуы мүмкін, ол нацистік соғыс қылмыстарына қатысы бар екендігі туралы өтірік айтқандығы кеңінен белгілі болғаннан кейін".
Эль Визель сыйлығы
Әділет департаментінің Арнайы тергеулер кеңсесі 2021 жылы АҚШ-тың Холокост мемориалдық мұражайының ең жоғары марапаты - Ели Визель сыйлығын алды. Бұл марапатты 2011 жылы тағайындалған. Ол "Халықаралық деңгейдегі белгілі тұлғаларды марапаттауда. Бұл марапатты кеңсе атынан "Басқарушы инспекциясының бұрынғы директоры Илай Розенбаум қабылдады, оның басшылығымен бөлімнің көпшілігіне қол жеткізілді".
Ресей-Украина қақтығысындағы соғыс қылмыстары
2022 жылдың 21 маусымында Украинаға күтпеген сапар кезінде АҚШ-тың Бас прокуроры Меррик Гарланд Розенбаумды сол елдегі соғыс қылмыстарын тергейтін топты басқаруға шақырғанын жариялады. Розенбаумға Украинадағы соғыс қылмыстарына жауаптыларды жауапқа тарту бойынша федералды үкіметтегі күш-жігерді үйлестіру тапсырылды. Оған Әділет министрлігінің Адам құқықтары және арнайы айыптау бөлімінің прокурорлары көмектесетінін хабарлады. Сонымен қатар, топ Әділет департаментінің АҚШ-тың юрисдикциясы бар соғыс қылмыстарын, оның ішінде Ресейдің басып алуын жариялаған американдық журналистерді жаралап, өлтіруді тергеуін қолдайды.