Кіріспе
Бұл магмалық тау жыныстарының пайда болуында маңызды, өйткені бұл магмалық дифференциацияның негізгі процестерінің бірі. Фракциялық кристалдану, сондай-ақ, тұнбалы булы тау жыныстарының пайда болуында маңызды болып табылады немесе жай ғана фракциялық кристалдану - бастапқы біртекті магмадан ерте қалыптасқан кристалдарды алып тастау, осылайша кристаллдардың қалдық балқымамен одан әрі әрекеттесуіне жол берілмейді.
Fractional crystallization, or crystal fractionation, is one of the most important geochemical and physical processes operating within crust and mantle of a rocky planetary body, such as the Earth. It is important in the formation of igneous rocks because it is one of the main processes of magmatic differentiation. Fractional crystallization is also important in the formation of sedimentary evaporite rocks or simply fractional crystallization is the removal of early formed crystals from an Original homogeneous magma so that the crystals are prevented from further reaction with the residual melt.
Игнатикалық тау жыныстары
Фракциялық кристалдану - минералды тұнбалардың балқытудан алынуы және бөлінуі; ерекше жағдайларды қоспағанда, кристалдарды алу магманың құрамын өзгертеді. Негізінде, фракциялық кристалдану - бастапқыда біртекті магмадан ерте қалыптасқан кристалдарды алып тастау (мысалы, ауырлық әсерімен) осы кристаллдардың қалдық балқымамен одан әрі әрекеттесуіне жол бермеу үшін. Қалған балқыманың құрамы кейбір компоненттерде салыстырмалы түрде азаяды және басқаларында байытылады, нәтижесінде әртүрлі минералдар тізбекті жауын-шашынға айналады. Силикат балқымаларындағы (магмаларда) фракциялық кристалдану тұрақты қысым мен құрамдағы химиялық жүйелердегі кристалданумен салыстырғанда күрделі, өйткені қысым мен құрамның өзгеруі магма эволюциясына әсер етуі мүмкін. Судың, көмірқышқыл газының және оттегінiң қосылуы мен жоғалуы - құрамында болатын өзгерістердің бірі. Мысалы, силикат балқымаларындағы судың ішінара қысымы (ұтқырлығы) бірінші кезектегі маңызды болуы мүмкін, мысалы гранит құрамындағы магмалардың қалың кристалдануында. Магнетит және ульвоспинел сияқты оксид минералдарының кристалдану реті балқымалардың оттегі фугацитіне сезімтал, ал оксид фазаларының бөлінуі эволюцияланатын магмадағы кремний қышқылының концентрациясын бақылаудың маңызды бөлігі болуы мүмкін және андезиттің пайда болуында маңызды болуы мүмкін. Тәжірибелер қай минералдың бірінші кристалдануын бақылайтын күрделіліктердің көптеген мысалдарын ұсынды. Мысалы, мафикалық және ультрамафикалық тау жыныстарын құрайтын балқымалардың кристалдануына қатысты. Ерігендегі MgO және SiO2 концентрациялары форстерит оливиннің немесе энстатит пироксинының тұнбалануын анықтайтын айнымалылардың бірі, бірақ су мөлшері мен қысымы да маңызды. Кейбір композицияларда жоғары қысымда сусыз энстатит кристалдануы қолайлы, бірақ жоғары қысымда су болған кезде оливин қолайлы. Граниттік магмалар жалпы алғанда ұқсас құрам мен температурадағы балқымалардың, бірақ әртүрлі қысымда әртүрлі минералдарды кристалдастыруға болатындығын көрсетеді. Қысым гранитті магма құрамындағы ең көп су мөлшерін анықтайды. Салыстырмалы түрде сусыз гранит магмасының жоғары температурадағы фракциялық кристалдануы бір алкальді фельдспарт гранитін, ал салыстырмалы түрде суға бай магманың төмен температурадағы кристалдануы екі фельдспарт гранитін шығарады. Фракциялық кристалдану процесінде балқымалары үйлесімсіз элементтермен байытылады. Сондықтан кристалдану реттілігін білу балқыған композициялардың қалай дамығанын түсіну үшін өте маңызды. Тау жыныстарының пішіні 1900 жылдардың басында Боуэннің реакция сериясымен құжатталғандай, түсінік береді. Қарапайым қоспалар үшін эксперименттік түрде анықталған фазалық диаграммалар жалпы принциптерге түсінік береді. Арнайы бағдарламалық қамтамасыз ету арқылы сандық есептеулер табиғи процестерді толығымен үлгілей алады.
Седименттік тау жыныстары
Фракциялық кристалдану шөгінділік булы тау жыныстарының пайда болуында маңызды.