Кіріспе

Мандельбаум қақпасы - ежелгі Израиль мен Иорданияның арасындағы Иерусалимнің шекарасы. Ол Ескі қаланың батыс шетінен солтүстікке қарай Жасыл сызық бойында орналасқан. 1948 жылы Араб-Израиль соғысының аяқталуынан 1949 жылдың тамызына дейін Мандельбаум қақпасындағы Иорданияның Хашимит Корольдігі / Израиль аралас қарулы күштер комиссиясының алғашқы бақылау пункті "Баррель оқиғасынан" кейін қақпаның Израиль жағынан Демилитаризацияланған аймаққа көшірілді. Екінші бақылау пункті 1967 жылғы алты күндік соғысқа дейін жұмыс істеді. Қақпа қаланың екіге бөлінгендігінің символына айналды.

Мандельбаум үйі

Бұл өткел 1927 жылдан 1948 жылға дейін сол жерде тұрған үш қабатты ғимарат Мандельбаум үйінің атымен аталған. Бұл үйді Ескі қалада он баласын тәрбиелеген, бірақ үйленген балалары мен қонақтарын орналастыру үшін кеңірек үйге мұқтаж болған Симча Мандельбаум есімді еврей саудагер салған. Жаффа жолы немесе Рехавия сияқты халық көп орналасқан жерлерде салудың орнына, ол Агриппа патшаның кезіндегі Үшінші қабырғаның орналасқан жеріне жақын Шмуэль Ханави көшесінің соңында орналасқан жерді таңдады. Мандельбаум басқа яһудилерге сол аймақта құрылыс салуға және Иерусалимнің солтүстік шекарасын кеңейтуге үлгі болғысы келсе де, Вакф бұл аймақта үлкен жерлерге ие болды және арабтарға яһудилерге жер сатпауға тыйым салды, сондықтан үй жалғыз тұрды. 1948 жылғы араб-израиль соғысы кезінде Мандельбаум үйі еврейлер мен Иорданияның бақылауындағы аймақтың арасында тұрды. Мандельбаумның жесірі Эстер Либа мен оның отбасы мүшелері Хагананың өтініші бойынша бір күндік хабарламадан кейін үйді тастап кетті. Кейін Хагана орнын басып, атыс тоқтағанға дейін Иорданияның шабуылдарын айналадағы аудандарда тоқтатты. Осы кезеңде үйдің төбесін әуеге қарсы қару сияқты етіп боялған фанералық кесінділер "қорғайды". Статус-кво келісімі бойынша палата Израиль тарапынан қалды. 1948 жылдың шілдесінде иорданиялықтар үйге жарылғыш заттардың үлкен мөлшерін жіберіп, ғимарат құлады, оның ішінде 35 Хагана мүшелері болды. Алдыңғы қабырғаның кіреберіс қақпасы бар бөлігі 1967 жылға дейін Иерусалимнің екіге бөлінгенін еске алу үшін тұрды. Бұл қақпаның сыртында Исраил мен Иорданның арасындағы ресми өткел орналасқан. Иорданиялықтар Израиль секторынан екі рет ай сайынғы жеткізілім конвойына Скопус тауындағы еврейлердің меншігіне кіруге және Израиль христиандары үшін жыл сайынғы Рождестволық сапарға рұқсат берді. 1964 жылы Израильдіктермен бірге Папа Пауыл VI Иорданиядан Израильге Мандельбаум қақпасынан өтіп бара жатқанда қарсы алу үшін арнайы шаралар ұйымдастырылды. Еврей университеті мен Хадаса ауруханасының бастапқы орындары техникалық жағынан Біріккен Ұлттар Ұйымының қорғауында болды, бірақ "Скопус тауы туралы келісімге" қарамастан, мекемелерге қайта ашуға рұқсат берілмеді. Қақпадан ең соңғы адам 1967 жылы маусымда алты күндік соғыс басталар алдында американдық журналист Флора Льюис болды. Иордания әскерлері 5 маусымда Израильдің қала секторын жаппай бомбалаумен соғысқа қосылды. Израиль әскерлері Иерусалимнің Иорданиялық бөлігін екі күн ішінде басып алды және көп ұзамай Мандельбаум қақпасын қиратты. Тек тарихи белгі ғана қалды.