Кіріспе

Андромеда шоқжұлдызындағы күн сәулесінен тыс планета

Масса, радиус және температура

Upsilon Andromedae d - супер Юпитер, бұл экзопланетаның массасы Юпитер планетасынан үлкен. Оның массасы 10,25 және температурасы 5778 К. Жұлдыз аздап металға бай, металлдықтығы ([Fe/H]) 0,09, немесе Күннің шамамен 123% құрайды. Оның жарықтығы Күннің жарықтығынан 3,57 есе көп. Жұлдыздың көрінетін шамасы, яғни Жердің көзқарасынан қаншалықты жарқырауы 4,09-ға тең. Сондықтан, Upsilon Andromedae ғаламшарын жай көзбен көруге болады.

Орбиталық

Upsilon Andromedae d өз жұлдызының орбитасын әр 3,5 жылда (шамамен 1276 күнде) экцентрикалық орбитада айналады, бұл Күн жүйесіндегі белгілі планеталардың кез келгенінен де экцентрикалық. Кейбіреулер планетаның орбиталық эксцентрициттілігін түсіндіру үшін, қазір жоғалған Upsilon Andromedae A сыртқы планетасымен жақын кездесуді ұсынды. Бұл кездесу "d" планетасын жұлдызға жақын эксцентрикалық орбитаға жылжытып, сыртқы планетаны лақтырып жіберген болар еді.

Тұрғылықты жағдай

Upsilon Andromedae d газды алып болып, сол себепті өмір сүруге жарамсыз болса да, онда өмір сүруге жарамды ай немесе айлар болуы мүмкін. Бұл планета Upsilon Andromedae A қоныстанған аймағында орналасқан, бұл Жерге ұқсас әлемнің жер бетінде сұйық суды ұстап тұру қабілетімен және жұлдыздан алынған ультрафиолет сәулелену мөлшеріне байланысты анықталады. Тұрақты орбита үшін айдың негізгі айналасындағы Ps орбиталық кезеңі мен оның жұлдызы Pp айналасындағы негізгі (планетаның) орбиталық кезеңі арасындағы арақатынас < 1/9, мысалы, егер планетаның өз жұлдызының орбитасын айналуы 90 күнді алса, онда сол планетаның айларының ең тұрақты орбитасы 10 күннен кем. Симуляциялардың болжамы бойынша, орбиталық кезеңі 45-тен 60 күнге дейінгі ай, Күн сияқты жұлдыздан 1 АЕ орбитада айналатын, үлкен алып планетаға немесе қоңыр жұлдызға қауіпсіз байланыста болады. Upsilon Andromedae d орбиталық кезеңі тұрақты орбитаға ие болу үшін 120 күннен аспауы керек (шамамен 4 ай).

Ашылу және одан әрі зерттеулер

Upsilon Andromedae d планетаның тартылуының нәтижесінде оның жұлдызының радиалдық жылдамдығының өзгеруін өлшеу арқылы анықталды. Бұл Upsilon Andromedae A спектрінің Доплер ауысуын дәл өлшеу арқылы жүзеге асырылды. Ашық ғарышқа ұшып бара жатқанда, А планетасы бір экзопланетаның - ыстық Юпитер А планетасының - қонысы екені белгілі болды. Алайда 1999 жылы ішкі планетаның жылдамдық қисығын түсіндіре алмайтыны белгілі болды. 1999 жылы Сан-Франциско мемлекеттік университетінің және Гарвард Смитсонов астрофизика орталығының астрономдары үш планетаның моделі деректерге ең жақсы сәйкес келеді деген қорытындыға келді. Екі жаңа планета Upsilon Andromedae c және Upsilon Andromedae d деп аталды. Алдын ала астрометриялық өлшеулер Upsilon Andromedae d орбитасының аспан жазықтығына 155,5°-ға еңкейіп тұрғанын көрсетеді. Алайда, бұл өлшеулер кейіннен тек жоғарғы шектер үшін пайдалы болып шықты және тіпті ішкі планетаның ілгерілеуіне қайшы келеді. Осы уақытта c және d арасындағы өзара еңіс 29,9 градус. Upsilon Andromedae d-ның шынайы еңісінің шамасы 23.8° болып анықталды. Бұл Hubble ғарыш телескопы мен радиалдық жылдамдықты өлшеудің біріктірілген нәтижелері бойынша анықталды. Ол табылған кезде, Upsilon Andromedae d-ді анықтау үшін пайдаланылған радиалдық жылдамдық әдісінің шектеулілігі орбиталық еңіс белгісіз және планетаның массасының төменгі шегін ғана алуға болады, ол Юпитерден шамамен 4,1 есе үлкен деп бағаланды. Алайда, жер бетіндегі телескоптардың радиалды жылдамдықты өлшеуін Хаббл ғарыш телескобының астрометриялық деректерімен біріктіру арқылы астрономдар планетаның орбиталық еңістігін және нақты массасын анықтады, бұл шамамен 10,25 есе Юпитер массасы.