Кіріспе
2005 жылғы ФА Кубогының финалы - 2005 жылғы 21 мамырда Кардиффтегі Миллениум стадионында Арсенал мен Манчестер Юнайтед арасындағы футбол матчы. Бұл 2004-2005 жылғы ФА Кубогының финалдық матчы, бұл ағылшын футболының негізгі кубогы - ФА Кубогының 124-ші маусымы. Арсенал ойынның алғашқы 90 минутында немесе қосымша уақыттың 30 минутында гол соқпағаннан кейін, ойын бойына жеңілгеніне қарамастан, айыппұл соғу арқылы ФА кубогын жеңген алғашқы команда болды. Шабуыл 5-4 есебімен аяқталды, Патрик Виейра жеңіске жету үшін пенальти соқты. Екі команда да ағылшын футболының ең жоғары деңгейінде болғандықтан, Премьер-лига, Арсенал және Манчестер Юнайтед үшінші турда жарысқа қатысты. Жарым финалға дейінгі матчтар бір рет өткізілді, егер матч тең аяқталса, қайта ойын өткізілді. Екі клубқа да финалға дейін бір реплей қажет болды; Арсеналдың бесінші раундта Шеффилд Юнайтедке қарсы жекпе-жегі пенальтимен шешілді, ал Манчестер Юнайтед үшінші раундта лигадан тыс Эксетер Ситиді жеңді, бастапқы жекпе-жек голсыз аяқталды. Манчестер Юнайтедті америкалық бизнесмен Малкольм Глейзердің басып алуына қарсы наразылық финалды көлеңкелеумен қауіптенді, бірақ Кардиффтегі демонстрациялар полиция тарапынан аз араласуды қажет етті. Финалда екі менеджер де өз командаларына таңғажайып өзгерістер енгізді; Арсен Венгер дәстүрлі емес қорғаныс құрамын пайдаланды, ал сэр Алекс Фергюсон жартылай қорғаушы Райан Гиггсты орындықта қалдырды. Манчестер Юнайтед қарсыластарынан төрт есе көп соққы жасап, матчта басымдыққа ие болды, бірақ ол жетістікті табу үшін күресті. Қосымша уақытта Арсеналдың Жозе Антонио Рейес екінші рет айыппұл салуға әкеп соқты. Британдық баспасөз Арсеналдың жеңіске жеткенімен келісті; Венгер өзі бұған кейін баспасөз конференциясында мойындады. Финалды бүкіл әлем бойынша 480 миллионнан астам адам көреді; Ұлыбританияда матчты 12,8 миллион адам тамашалады, бұл 1996 жылғы финалдан бері ең жоғары рейтингті матч болды.
the women's event
The 2005 FA Cup final was a football match played between Arsenal and Manchester United on 21 May 2005 at the Millennium Stadium, Cardiff. It was the final match of the 2004–05 FA Cup, the 124th season of English football's primary cup competition, the FA Cup. Arsenal became the first team to win the FA Cup via a penalty shoot out, despite being outplayed throughout the game, after neither side managed to score in the initial 90 minutes or in 30 minutes of extra time. The shoot out finished 5–4 to Arsenal, with Patrick Vieira scoring the winning penalty after Paul Scholes' shot was saved by Arsenal goalkeeper Jens Lehmann. As both teams were in the highest tier of English football, the Premier League, Arsenal and Manchester United entered the competition in the third round. Matches up to the semi final were contested on a one off basis, with a replay taking place if the match ended in a draw. Both clubs only needed one replay along the way to the final; Arsenal's tie against Sheffield United in the fifth round was decided by a penalty shootout, whereas Manchester United overcame non league Exeter City in the third round, after the original tie ended goalless. Protests over the impending takeover of Manchester United by American businessman Malcolm Glazer had threatened to overshadow the final, though demonstrations in Cardiff required little intervention from the police. Both managers for the final made surprising changes to their team; Arsène Wenger unconventionally deployed a defensive formation, while Sir Alex Ferguson left midfielder Ryan Giggs on the bench. Manchester United dominated the match, creating four times as many shots as their opponents, but struggled to find the breakthrough. In extra time, Arsenal's José Antonio Reyes was sent off for a second bookable offence, becoming only the second player to be sent off in an FA Cup final. The British press unanimously agreed that Arsenal were fortunate to win; Wenger himself admitted so in his press conference afterwards. A television audience of over 480 million worldwide watched the final; in the United Kingdom, coverage of the match peaked at 12.8 million, making it the highest rated FA Cup match since the 1996 final.
Финалға дейінгі жол
ФА кубогы - ағылшын футболының негізгі кубогы. Премьер-лигадағы клубтар ФА кубогына үшінші турда қатысады және қалған клубтармен кездейсоқ шығарылады. Егер матч тең болса, теңдік алғашқы матчтан қонақ команданың алаңында қайталанады. Лига матчтары сияқты, ФА Кубогының матчтары да теледидарлық қамту үшін таңдалған жағдайда өзгеруге жатады және бұл басқа жарыстармен кездескен кезде жиі әсер етуі мүмкін. 2004 жылдың қыркүйегінде "Миллениум" стадионы финалдан басқа жартылай финалға да таңдалды.
Арсенал
Түзеу қарсылық Сыйлық 3 Stoke City (H) 21 4th Вулвергемптон Wanderers (H) 20 5th Шеффилд Юнайтед (H) 11 Шеффилд Юнайтед (A) 00(42 қалам) 6th Болтон Уондерерс (A) 10 SF Blackburn Rovers (N) 30 Кілт: (h) = Үй орны; (a) = Сырт жердегі орын; (n) = Бейтарап орын. "Арсенал" кубогының алғашқы ойындары "Сток Ситиге" қарсы үйінде тең ойыннан басталды. Мерекеге дейін қонақтар алға шықты, бірақ екінші жартыда Хосе Антонио Рейес пен Робин ван Персидің голдары Арсеналға 2:1 есебімен жеңіске жетті. Содан кейін олар келесі раундта үйінде Вулвергемптон Уондерерспен кездесті; Патрик Виейра мен Фредди Люнбергтің голдары 2-0 жеңіске жетті. Бесінші раундта "Арсеналдың" қарсыласы "Шеффилд Юнайтед" болды. 35 минуттан кейін Деннис Бергкамп Дэнни Каллипке шабуыл жасағаны үшін алаңнан шығарылды. Ойынның соңғы 11 минутына дейін Роберт Пайрс "Арсенал" үшін гол соқты, бірақ команда кеш соққыны мойындады, оны Энди Грей қайтарып берді. Шеффилд Юнайтед командасының теңестіруі 2005 жылдың 1 наурызында Брамолл Лейнде қайтадан матч өткізілді. Екі команда да толық уақыттан кейін және қосымша уақыт бойы голсыз тең ойнады, сондықтан теңдік пенальтимен шешілді. Арсеналдың қақпашысы Мануэль Альмуния екі айыппұл соққысын сақтап, ширек финалға жолдама алды. "Болтон Вондерерс" командасы алтыншы турда "Рибок" стадионында "Арсенал" командасын қарсы алды. Люнберг үш минуттан кейін теңдіктің жалғыз голын соқты. Ол Арсеналдың жеңісін ұзартуға мүмкіндік алды, бірақ алты метрден доп соқты. Бұл ойын BBC Sport сайты "бұл матчтың, тіпті бүкіл маусымның ең жарқын сәтсіздіктері" деп сипаттады. 2005 жылы 16 сәуірде өткен жартылай финалда "Арсенал" "Блэкберн Роверс" командасымен кездесті. Ван Персидің екі голы мен Пирстің бір голы Арсеналға 3 - 0 есебімен жеңіске жетті.
Манчестер Юнайтед
Түзеу қарсылық ұпай 3-ші Эксетер Сити (H) 00 Эксетер Сити (A) 20 4-ші Миддлсбро (H) 30 5-ші Эвертон (A) 20 6-шы Саутгемптон (A) 40 SF Ньюкасл Юнайтед (N) 41 Кілт: (h) = Үй орны; (a) = Шет жердегі орын; (n) = Бейтарап орын. ФА кубогының иегері "Манчестер Юнайтед" өздерінің қорғануларын лигадан тыс "Эксетер Сити" клубына қарсы үйде ойнаған жекпе-жектен бастады. "Юнайтед" бірінші командада бірнеше рет ауысты, ал теңдікте жеңіске жету үшін күресті. Екінші жартысында Пол Скоулз мен Криштиану Роналдуның ойын бастауына қарамастан, қонақтар голсыз теңдестіруге ұмтылды. Бұл ойын 2005 жылы 19 қаңтарда Эксетердің үй алаңында, Сент-Джеймс-паркте қайтадан өткізілді. Роналду ойынның тоғызыншы минутында гол соқты, ал Уэйн Руни екінші гол соқты. "Манчестер Юнайтедтің" қарсыласы төртінші раундта "Мидлсброу" болды. Руни команданың 3:0 есебімен жеңісіне екі рет гол соқты. Ол бірінші гол үшін қақпашы Марк Шварцерге қарсы топ жіберді, ал екіншісі үшін волейбол соқты. Миддлсброудың бапкері Стив МакКларен Рунидің ойынды жақсы көрсеткені үшін мақтанып, ол теңдікте айырмашылықты жасады деп айтты. Келесі турда "Эвертон" "Гудисон Паркте" "Манчестер Юнайтедті" қабылдады. Екі жартыда да Квинтон Фортуна мен Роналдудың бір-бір гол соққандары 2:0 есебімен жеңіске қол жеткізді. Саутгемптон алтыншы раундта Манчестер Юнайтедтің қарсыласы болды. Екі минуттан кейін "Сент-Мэри" "Юнайтед" командасы көш алды; Рой Киннің айыптау алаңына жақын жердегі соққысы Саутгемптонның Питер Краухқа тиіп, қақпаға кірді. Роналду Юнайтедтің екінші голын соқты, ал Скоулздың қосалқы голы олардың соңғы төрт ойынға өтуін білдірді; соңғы ұпай 40 болды. Жартылай финалда "Манчестер Юнайтед" "Ньюкасл Юнайтед" командасымен "Миллениум" стадионында кездесті. Олар 19-шы минутта Руд ван Нистелройдың ұпай жинауымен алға шықты, ал Скоулз жартылай уақытқа дейін команданың басымдығын арттырды. 58-ші минутта Ван Нистелрой 3-0 есебімен жеңіске жетті, содан кейін Шола Амеоби бір минуттан кейін жай ғана жұбаныш ретінде Роналду Юнайтедтің төртінші голін қосты.
Ойын алдындағы
Финал 2004/05 жылғы маусымдағы екі клуб арасындағы бесінші кездесу болды. Лигада "Манчестер Юнайтедтен" алты ұпайға артық болғанына қарамастан, "Арсенал" клубтар арасындағы лигадағы екі кездесуде де, сондай-ақ клубтардың шеткі және резервтік командаларының ойыншылары ойнаған Лига кубогының бесінші раундында жеңіліске ұшырады. Арсенал маусымның алғашқы кездесуін ФА Қоғамдық қалқанында, сонымен қатар Миллениум стадионында 31 есебімен жеңді. 1979 жылы клубтар ФА кубогының финалында кездесті, онда Арсенал 3:2 есебімен жеңіске жетті. Манчестер Юнайтед 17 рет ФА Кубогының финалында ойнады, бұл олардың екінші рет ойнауы, және ФА Кубогын бұрынғы 16 кездесуінің 11-інде жеңіп алды (соның ішінде 2004 жылғы финалда Миллуоллды жеңіп алды). Осы жеңімпаздардың екеуі ішкі қос жеңіс (1994 және 1996 жылдары) және 1999 жылы олар ФА Кубогын бірегей Требль құрамында жеңіп алды, ол кубок, Премьер-лига және УЕФА Чемпиондар лигасынан тұрады. Арсенал да 17 рет Кубок финалында ойнады - бес жыл ішінде төртінші рет. Олар бұған дейін тоғыз рет кубок жеңіп алған болатын, ең соңғысы 2003 жылы, финалда Саутгемптонды жеңген кезде. Арсенал мен Манчестер Юнайтед арасындағы кездесулер 2000-шы жылдары қызу тартысты және бұқаралық ақпарат құралдарында көп жарияланды; осы маусымдағы кубок финалы маңызды болды, өйткені онжылдық үстемдік жүргізгеннен кейін клуб лиганы жеңіп алмады, бұл олардың күміс бұйымдар алудың жалғыз мүмкіндігі болды. Апрель айында лига чемпионы атанған "Челсидің" пайда болуы "Арсенал" мен "Манчестер Юнайтедтің" ағылшын футболындағы дуополиясына ұзақ мерзімді қауіп төндірді, өйткені оларды Ресей миллиардері Роман Абрамович қаржыландырады. Бұл туралы "Манчестер Юнайтед" клубының ойыншысы Рио Фердинанд айтты. Венгер "Челсидің" пайда болуын құптай отырып, оларды ағылшын футболының "үшінші күші" деп сипаттады, бірақ олардың мінез-құлқы мен жасанды өсу деп санаған нәрсеге алаңдаушылық білдірді. Финалдың қарсаңында Филипп Сендерос бірінші команданың ойыншысы Сол Кэмпбеллден алда шығатыны туралы хабарланды. Манчестер Юнайтедтің бапкері сэр Алекс Фергюсон команданың "Арсеналға" қарсы өткен кездесулерде физикалық жағынан тым күшті болғаны туралы пікірлерді жоққа шығарды. 2004 жылдың қазан айында өткен лига матчына сілтеме жасап, ол журналистерге: "Біз Рейеске үш рет айып тағып, бірақ бұл Техас тізбекті пісіру қырғыны емес пе? Олар Криштиану Роналдуға алты рет қол соқты". Ол Арсеналдың ойыншыларының мінез-құлқын күмәнге ұшыратты, олар жеңіліссіз рекордын жоғалтып алғаннан кейін, олардың наразылығын үгіт-насихатқа теңеді, бұл олардың дағдарысын жасырудың жолы ретінде "оларға парктен лақтырылды деп айту ыңғайлы болды".
Жоспарланған наразылық акциялары
Финалға дейінгі дайындық көптеген Манчестер Юнайтед жанкүйерлерінің америкалық бизнесмен және спорт магнаты Малкольм Глейзердің өздеріне ие болуына наразылығына назар аударды, ал Миллениум стадионының ішінде және сыртында үлкен демонстрациялар жоспарланды. Дегенмен финал жаңбыр астында өтті, 100 жанкүйердің кішкентай тобы ғана наразылық білдіріп, Глейзерге қарсы әндер шырқады. Полиция күшпен келген, бірақ олармен жұмыс істеу қиын болған жоқ. Арсенал жанкүйерлері "Манчестер Юнайтед" жанкүйерлерін американдық туларды желбіретіп, "U S A" деген саркастикалық әнді және "Манчестер, Янк, Янк, Янк" деген әнді "Янк" "Wank" деп ауыстырған әнге сілтеме жасап мазақ етті.
Команданы таңдау
Венгер 451 формациясын таңдады, Бергкамп жалғыз шабуылшы ретінде ойнады. Генридің болмауы сонымен қатар Гилберто Сильваға орта алаңға орын ашты, ал Хосе Антонио Рейес пен Пирес Люнберг пен Робин ван Персиден бұрын қанаттарда таңдалды, олар екеуі де алмастырушылар ретінде аталды. Невилл команданың соңғы бес ойынының бірінде ғана ойнағанына қарамастан, алмастырушы орынға отыруға жеткілікті қалпына келді, бірақ Хайнце ойынды толығымен жіберіп, Микаэль Сильвестр сол жақ қақпашыдан орын алды. Невиллдің болмауы Джон О'Шианың оң жақтан қақпаға шығуын білдірді. Невиллдің қақпасына флангер Райан Гиггс пен қақпашы Тим Ховард қосылды; Гиггстың қалдыруы таңқаларлық болды, бұл Даррен Флетчер оң жақ қанатта ойнағанын білдірді, ал Роналду сол жақтан ойнады.
Бірінші жартысы
Манчестер Юнайтед ойынды бастады, сондай-ақ ойынның алғашқы мүмкіндігін жасады; Роналду сол жақ қанатта Лоренді жеңіп, крестке отырғызды, тек Скоулз өзінің маркерін жоғалтқаннан кейін топты крестке жіберді. Екі минуттан кейін Хосе Антонио Рейестің үзілісі Карроллдың испандықпен кездесу үшін қақпасынан асып түсуіне әкелді, бұл Рейесті Юнайтед қорғанысына қайта оралуға мүмкіндік берді. Манчестер Юнайтед 27 минутта допты ауланың артына тастады, Фердинанд Рунниден аман қалғаннан кейін кері қайтып оралды, бірақ төреші Фердинандты офсайдқа жіберді. Соңғы бұрыш Рунниге айыппұл алаңының шетінде бұрылды, бірақ оның соққысы басқа бұрыш үшін артқа бұрылды, оны Скоулз алды. Англиялық жартылай қорғаушы топты айыппұл алаңына қарай жіберді, онда Руни күтіп тұрды, бірақ оны тек штанганың үстіне жіберді.
Ойыннан кейінгі
Арсенал ойыншылары Виейра мен Леманның құттықтауын күтіп тұрғанда, Фергюсон мен Кин ойыншылар мен қызметкерлерді жұбатып отырды. Финалдағы BBC-дің коментаторы Марк Лоуренсон өзінің әріптесі Джон Мотсонға былай деп түйіндеді: "Біз Арсеналды олар жазалауды қалай қабылдағаны үшін құттықтауымыз керек. Олар өте жақсы болды. Ол ойыншылардың айыппұл салуды үйренгенін мойындады, бірақ "үйренгендіктен ұпай жинамайсың, сабырлы болу маңыздырақ" деп айтты. Фергюсон командасының өнерін мақтан тұтады, бірақ маусым бойы мүмкіндіктерді голға айналдырмаудың сәтсіздігін мойындады, бұл оларға тағы бір рет шығын әкелді. Кейн, менеджері сияқты, жоғалтқан мүмкіндіктерді ренжітіп, бұл кішкентай жұбаныш екенін айтты: "Біз үстемдік еттік, бірақ мен Арсенал ойыншылары бұл туралы тым алаңдамайды деп сенемін, олар жеңімпаздардың медальдары мен кубогын алды, ал біз жоқпыз". Хансен Фергюсонмен келісіп, Юнайтедтің гол соғу қаупі жоқ екенін айтты, бірақ олардың болашағы Арсеналға қарағанда қызғылт түсті деп ойлады. Ал "Арсеналдың" бұрынғы ойыншысы Алан Смит өзінің бұрынғы клубының жеңісі Венгердің "Тұңғыш рет, іс жүзінде, өзінің тоғыз жылдық Хайбери қызметінде қарсыластарын ойда ұстап, өз командасын қалай құрғанын көрсетті" деп атап өтті. "The Times" газетінің футбол тілшісі Мэтт Дикинсон "Юнайтед" клубының көңіл күйін түсіріп: "Қара футболкалар Глейзерге қарсы наразылық білдіру үшін емес, бірінші ФА кубогының финалынан кейін олардың көңіл-күйін бейнелейді". Бұл матч Ұлыбританияда BBC және Sky Sports телеарналары тікелей эфирде көрсетті, BBC One тегін эфирді, ал Sky Sports 1 - төлемді теледидар. Би-би-си 1-і көрермендердің басым бөлігін ұстады, ең көп көрермендер саны 12,8 миллион (67,1% көрермендер үлесі), бұл оны тоғыз жылда ең көп қаралған финалға айналдырды. Бұл матчты 10 миллион көрермен (61%) және финалды орта есеппен 7,3 миллион (50,5%) адам көрді. 2005 жылғы ФА Кубогының финалына қатысты әлемдік аудитория 484 миллионға жетті.
Кейінгі оқиғалар мен мұра
2005 жылғы финал Виейраның "Арсенал" ойыншысы ретінде соңғы матчы болды; ол маусымның соңында "Ювентусқа" қосылды. Венгердің капитанын сату туралы шешімі Фабрегастан пайда алу үшін жасалды, ол маусымда алғашқы он бірге кірді. Кейінгі жылдары Венгер өзінің әдеттегі қарсы шабуыл стилінен ауытқыды және физикалық күштілікке аз мән бере отырып, еркін жүйе енгізді. 2006 жылы Арсенал "Эмирейтс" стадионына көшіп келгеннен кейін, Венгер бірнеше тәжірибелі ойыншыларды сатып, клубпен жеке басын қалыптастырудың құралы ретінде жас таланттарды біріктірді. Алайда, стадионды қаржыландыру Арсеналға команда мен кубоктарға қарағанда шығындарға басымдық берді. Венгер клубтың Премьер-лиганың алғашқы төртеуінде орнын нығайтып, қарызгерлерді өтеу үшін қажетті қаражатты қамтамасыз етуге қол жеткізгенмен, 2005 жылғы Кубок жеңімпазы Арсеналдың тоғыз жыл бойы соңғы күміс ыдысын білдірді. 2014 жылы ол "Арсенал" клубының 11-ші ФА кубогына тең рекорд жасады және бір жылдан кейін оның командасы "Астон Вилланы" жеңген кезде, жарыстың тарихындағы ең табысты менеджердің рекордына тең болды. "Арсенал" сияқты "Манчестер Юнайтед" де финалдан кейін ауысу кезеңін бастан кешірді. Глейзердің клубты сатып алуы қанағаттанбаған жанкүйерлердің Манчестердің F. C. United-ін құруына әкелді, ол 2016 жылдан бастап Ұлыбританиядағы ең ірі жанкүйерлерге тиесілі футбол клубына айналды. 2005-06 маусым Манчестер Юнайтед үшін нашар басталды, өйткені олар Чемпиондар лигасының топтық кезеңдерінен шығарылды және Фергюсон Юнайтедтің Блэкберн Роверске үйден жеңілгеннен кейін қуылды. Журналист Генри Винтер 2005 жылдың желтоқсанында Фергюсонның отставкаға кетуі керек деп ойлады, ол өзінің бағанында былай деп жазды: "Фергюсонның басшылығымен Юнайтед футболдың Сиқырлы шеңберге берген жауабы болды. Бірақ сиқырлы күш қазір жойылып барады, сондықтан келесі жылы Фергюсонға да солай болады". Алайда ол қалады және Кийннің Юнайтедтегі мансабын тоқтатып, қорғаушылар Неманья Видич пен Патрис Эвраны қолға алу арқылы командасын нығайта бастады. Юнайтед ФА Кубогынан жеңілгеннен кейін сегіз айдан кейін Миллениум стадионына оралды және 2006 жылғы Футбол лигасының финалында Уиган Атлетикті жеңді. Фергюсон келесі маусымда "Челсидің" қатаң бәсекелесуінен кейін командасын төрт жылдан кейін бірінші лига титулына жеткізді және 2013 жылы зейнетке шыққанға дейін тағы 13 атақ иеленді. Кевин МакКарра финалды екі клуб арасындағы бәсекелестікке айналма нүкте деп санайды: "Арсенал мен Юнайтед, 2005 жылы араларындағы айырмашылықты елестете алмады, содан бері өз жолдарымен кетті. Осыған байланысты, ол "Біздің елде" деген тақырыпты талқылады. Бұл матч Венгердің командасын прагматикалық тұрғыда құруы мен идеалдарына қарсы шығуының үлгісі болып саналады. Кейінірек 451 жүйесін ешқашан қолданбайтынын мәлімдеген Венгер Чемпиондар лигасының матчтарында формацияны қабылдады және оның тәсілі Арсеналдың 2006 жылғы Чемпиондар лигасының финалына жетуіне әкелді.