Кіріспе
Непал фольклорындағы жын Лакхей (непалша: लाखे немесе лахэ) (басқа орфографиясы Лакхэ, Лакхей, Лакхей) - құдайдың карнаваліндегі жынның биі. Непалдың Катманду қаласында ежелгі сарайлар мен индуистік ғибадатханалар орналасқан Дурбар алаңы, индуистік көктегі патша Индраны атап өтетін Индра Джатраның соңғы күні әрқашан көпшілікпен толы. Осы тәңірлік сахнада Лакхе жын-шайтан құдайлар мен құдайлардың арасында бейнет билеп, аяусыз әрі абайсызда билейді. Ол қаһарлы, тістері шығыңқы, қызыл немесе қара шашы бар. Лахес Непалдың мандалалық дәстүрлі невар мәдениетінде көрнекті орын алады. Лахе дәстүрі Катманду аңғары мен Непалдың басқа да Невар елді мекендерінде кездеседі. Лаххтар - бұрын орманды мекендеген, кейін қала тұрғындарының қорғаушылары болған жын-шайтандар. Непал фольклорында таралған тағы бір аңыз - бұл Кхья, ол маймыл тәрізді, шашты жәндік ретінде суреттеледі.
Lākhey (Nepal Bhasa: लाखे or , lā khé) (alternative spellings Lākhe, Lākhay, ) is the dance of a demon in the carnival of God. Durbar Square, a historic plaza in Kathmandu, Nepal, facing ancient palaces and adorned by Hindu temples, is always full of eager crowds on the last day of Indra Jatra, the festival celebrating Indra, the Hindu king of heaven. On this divine stage, Lakhe the demon dances among gods and deities relentlessly and carelessly. He is depicted with a ferocious face, protruding fangs, and a mane of red or black hair. Lakhes figure prominently in the traditional Newar culture of Nepal Mandala. The Lakhe tradition is found in the Kathmandu Valley and other Newar settlements throughout Nepal. Lakhes are said to be demons who used to live in the forests and later became protectors to the townspeople. A female Lakhe is known as Lasin
The other common legendary being in Nepalese folklore is the Khyāh, who is depicted as a fat, hairy ape like creature.
Билеп жүрген лахтар
Лакхей биі Непалдың ең танымал билерінің бірі. Лахе костюмі мен маска киген әртістер мерекелер кезінде көшелер мен қала алаңдарында би билейді. Маска папье-машеден жасалады, ал шаштарына як құйрықтары қолданылады. Лакхе биі еріншек қимылдармен және қатты музыкамен ерекшеленеді. Ең танымал Лакхе - бұл Маджипа Лакхе Катмандудан, ол қыркүйек айында Йенья (Индра Джатра) фестивалі кезінде пайда болады. Ол құдай ретінде қастерленеді. Қала тұрғындары оған қалада би билеушілерімен бірге жүретін кезде тамақ пен ырым-жырымдарды ұсынады. "Лакхе" көліктері негізгі жол қиылыстары мен базар алаңдарына тоқтап, өнер көрсетеді. Би кезінде Жялинча (झ्यालिंचा) деп аталатын кішкентай бала Лакхеді келекелеп, ашуланып қуып жібереді. Жялинча әрқашанда қашып құтылуға тырысады. Гунла Лакхе Гунла кезінде шығады, ол Непалдың Самбат күнтізбесінің 10-шы айы, ол тамыз айына сәйкес келеді.
Басқа лахтар
Өзге ерекшеліктері бар тағы да басқа лахтар бар. Бұл аңыздар қаланың әртүрлі жерлерінде өмір сүреді. Мичья Лакхе (Мичья: Лаке) (Непал Бхаса тілінде "от жалыны" деген мағынаны білдіреді) - ол қайда болса да өздігінен жану арқылы отты пайда етеді. Микья Лакхе билеген адамдар да отқа себепші болады деп есептеледі. Минпу Лакхе (मिंपू लाखे) де өртке себепші болады.