Қытай халық фестивалі: Арбақтар мерекесі

Кіріспе

Дәстүрлі буддалық және даостық фестиваль
қытай фестивалі және оған байланысты дәстүрлер

Аруақ фестивалі немесе Аштық рухтар фестивалі, сонымен қатар даосизмде Чжуньюань фестивалі және буддизмде Юланпен фестивалі деп белгіленеді, бұл Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінде тойланатын дәстүрлі фестиваль. Қытай күнтізбесіне (ай-күн күнтізбесі) сәйкес, Аруақ фестивалі жетінші айдың 15-ші түнінде (Қытайдың оңтүстік аймақтарында 14-ші түні) өтеді. Қытай мәдениетінде ай күнтізбесінің жетінші айының 15-ші күні Аруақ күні немесе (әсіресе Тайваньда) Пуду 普渡 деп аталады, ал жетінші ай жалпы Аруақ айы деп есептеледі, онда аруақтар мен рухтар, соның ішінде қайтыс болған ата-бабалардың рухтары, төменгі әлемнен (дию немесе прета) шығады. Қиынмин фестивалі (көктемде) және Тоғызыншы фестиваль (күзде) сияқты, онда тірі ұрпақтар өлген ата-бабаларына құрмет көрсетеді, Аруақ фестивалінде қайтыс болғандар тірілерді аралайды деп сендіріледі. 15-ші күні Көк, Тозақ және тірілер әлемі ашылады, сондай-ақ даостар мен буддистер де қайтыс болғандардың азаптарын жеңілдету және оларды құтқару үшін рәсімдер өткізеді. Аруақ айының ерекшелігі – өлгендерді құрметтеу, мұнда дәстүр бойынша ұрпақтардың ата-бабаларына деген құрметі тіпті олардың өлімінен кейін де жалғасады. Ай бойында ата-бабалардың рухтарына арналған ырымдық тағамдар дайындау, құрбандық шалу үшін хош иісті жағу, киім, алтын және басқа да құнды заттардың бейнесінен жасалған қағаз өнімдерін жағу сияқты амалдар жасалады. Отбасының қайтыс болған әрбір мүшесі үшін бос орындықтар қойылып, оларды әлі де тірідей есептейтін толыққанды тамақтар (көбінесе вегетариандық) ұсынылады. Ата-бабаларға құлшылық ету – Қиынмин фестивалінен Аруақ фестивалін ажырататын ерекшелік, себебі соңғысы барлық қайтыс болғандарға, соның ішінде үлкен және кіші ұрпақтарға құрмет көрсетуді қамтиды, ал біріншісі тек ересек ұрпақтарға ғана арналған. Басқа да мерекелік шараларға суға кішкентай қағаз қайықтар мен шамдарды жіберу кіреді, бұл жоғалған аруақтар мен ата-бабалардың рухтарына жол көрсетуді білдіреді.

The Ghost Festival or Hungry Ghost Festival, also known as the Zhongyuan Festival in Taoism and the Yulanpen Festival in Buddhism, is a traditional festival held in certain East and Southeast Asian countries. According to the Chinese calendar (a lunisolar calendar), the Ghost Festival is on the 15th night of the seventh month (14th in parts of southern China). In Chinese culture, the fifteenth day of the seventh month in the lunar calendar is called Ghost Day or (especially in Taiwan) Pudu 普渡 and the seventh month is generally regarded as the Ghost Month, in which ghosts and spirits, including those of deceased ancestors, come out from the lower realm (diyu or preta). Distinct from both the Qingming Festival (or Tomb Sweeping Day, in spring) and Double Ninth Festival (in autumn) in which living descendants pay homage to their deceased ancestors, during Ghost Festival, the deceased are believed to visit the living. On the fifteenth day the realms of Heaven and Hell and the realm of the living are open and both Taoists and Buddhists would perform rituals to transmute and absolve the sufferings of the deceased. Intrinsic to the Ghost Month is veneration of the dead, where traditionally the filial piety of descendants extends to their ancestors even after their deaths. Activities during the month would include preparing ritualistic food offerings, burning incense, and burning joss paper, a papier mâché form of material items such as clothes, gold, and other fine goods for the visiting spirits of the ancestors. Elaborate meals (often vegetarian meals) would be served with empty seats for each of the deceased in the family treating the deceased as if they are still living. Ancestor worship is what distinguishes Qingming Festival from Ghost Festival because the latter includes paying respects to all deceased, including the same and younger generations, while the former only includes older generations. Other festivities may include buying and releasing miniature paper boats and lanterns on water, which signifies giving directions to the lost ghosts and spirits of the ancestors and other deities.

Шығу тегі

Бұл атау Буддизмдегі "прета" терминінің қытайша аудармасы болып табылатын "аш жын" түсінігімен байланысты. Ол қытай буддизмі мен даосизмі, сондай-ақ қытай халықтық дінінде маңызды рөл атқарады және бастапқыда тірі адамдар болған, қайтыс болған, жануарларша күшті эмоционалдық қажеттіліктермен жетелеуші жандарды көрсетеді. Даостық мейрам ретінде: Даосизмде "Үш Юань" теориясы бар (Үш Ұлы Император лауазымды тұлғаларын білдіреді), ал "Жонг Юань" атауы осы теориядан шыққан. Бұл мереке Тан әулеті кезінде гүлденді, оның билеушілері даосизмге ынта білдірді; және "Жонгюань" мереке атасы ретінде қалыптасты. Буддистік мейрам ретінде: Қазіргі Заманғы Жілек мейрамының бастауы, түпкілікті түрде, ежелгі Үндістанға дейін жетеді, ол Махаяна жазбаларындағы "Юланпен" немесе "Уламбана Сутрасынан" алынған. Сутрада Маудгальяянаның "абхиджа" жетістіктерін және өлген ата-анасын іздеу үшін жаңа күштерін пайдаланғанын көрсетеді. Маудгальяяна қайтыс болған анасының "прета" немесе аш жын әлеміне қайта туғанын біледі. Ол қиын жағдайда болды, сондықтан Маудгальяяна оған бір табақ күріш беріп көмектесуге тырысты. Алайда, ол "прета" болғандықтан, күрішті жей алмады, ол күйіп жатқан көмірге айналды. Сонда Маудгальяяна Буддадан көмек сұрайды; Будда осы өмірде және алдыңғы жеті өмірдегі қазіргі және қайтыс болған ата-аналарына тамақ және т.б. ны дайындау арқылы қалай көмектесе алатынын түсіндіреді. Бұл "Праварана" (моссондық маусымның соңы немесе "васса") кезінде "сангха" немесе монахтар қауымына ұсынылады, әдетте жетінші айдың 15-ші күні, осы қауым қайтыс болған ата-аналарға арналған ізгіліктерді жеткізеді. "Петаватту" есебі кейіннен "Юланпен Сутрасында" жазылғанмен ұқсас, бірақ ол Моггалана емес, шәкірті Сарипутта мен оның отбасына қатысты.

The name relates to the concept of the hungry ghost, the Chinese translation of the term preta in Buddhism. It plays a role in Chinese Buddhism and Taoism as well as in Chinese folk religion, and represents beings who were originally living people, who have died, and who are driven by intense emotional needs in an animalistic way. As a Taoist festival: Taoism has the "Three Yuan" theory (representing the Three Great Emperor Officials), which the name "Zhong Yuan" comes from. The festival flourished during the Tang dynasty, whose rulers were partial to Taoism; and "Zhongyuan" became well established as the holiday's name. As a Buddhist festival: The origin story of the modern Ghost Festival, ultimately originated from ancient India, deriving from the Mahayana scripture known as the Yulanpen or Ullambana Sutra. The sutra records the time when Maudgalyayana achieves abhijñā and uses his newfound powers to search for his deceased parents. Maudgalyayana discovers that his deceased mother was reborn into the preta or hungry ghost realm. She was in a wasted condition and Maudgalyayana tried to help her by giving her a bowl of rice. Unfortunately as a preta, she was unable to eat the rice as it was transformed into burning coal. Maudgalyayana then asks the Buddha to help him; whereupon Buddha explains how one is able to assist one's current parents and deceased parents in this life and in one's past seven lives by willingly offering food, etc., to the sangha or monastic community during Pravarana (the end of the monsoon season or vassa), which usually occurs on the 15th day of the seventh month whereby the monastic community transfers the merits to the deceased parents, etc.,

The Theravadan forms of the festival in South and Southeast Asia (including Cambodia's Pchum Ben) are much older, deriving from the Petavatthu, a scripture in the Pali Canon that probably dates to the 3rdcenturyBC. The Petavatthu account is broadly similar to that later recorded in the Yulanpen Sutra, although it concerns the disciple Sāriputta and his family rather than Moggallāna.

Еске алу

Қос рух фестивалі қытай күнтізбесінің жетінші айында өткізіледі. Бұл күн толық ай, жаңа маусым, күзгі егін жинау, буддалық монахтардың аскетизмінің шыңы, ата-бабалардың қайта жаралуы және жергілікті қауымның жиналуымен сәйкес келеді. Осы айда тозақтың қақпалары ашылады, және арбақтар тамақ іздеп, жер бетінде еркін серуендейді. Бұл арбақтар ұрпақтары жоқ немесе дәстүр бойынша еркек ұрпақтары жоқ адамдардың, сондай-ақ қайтыс болғаннан кейін оларға құрмет көрсетпеген ұрпақтарының рухтары деп есептеледі. Қағаз жасалған заттардың соңғы өмірде құнды екеніне сенеді, олар кейбір жағынан материалдық әлемге ұқсас. Отбасылар бейтаныс арбақтарға құрмет көрсетіп, олардың өміріне араласпауын және бақытсыздық әкелмеуін қалайды. Фестиваль күні немесе оған жақын уақытта арбақтар үшін үлкен той ұйымдастырылады, онда адамдар тағамның үлгілерін алып келіп, оларды құрбандық шалуға арналған үстелге немесе ғибадатхананың немесе үйдің сыртына қойып, арбақтарды қуантып, жаман сәттіктен сақтайды. Бұл іс-әрекеттер "Қуанышпен тойлау" деп белгілі. Дін ағымдары бойынша буддистер мен даостар арбақтардың азаптан құтылуы үшін рәсімдер өткізеді, көбінесе олар күн батқаннан кейін немесе түнгі уақытта рәсімдер өткізеді (арбақтар күн батқанда тозақтан босатылады деп есептеледі). Олар қайтыс болғандарға арнап құрбандық шалуға арналған үстелдерді жасайды, ал дін қызметкерлері мен монахтар арбақтардың пайдасы үшін рәсімдер орындайды. Монахтар мен дін қызметкерлері көбінесе күрішті немесе басқа да ұсақ тағамдарды әр бағытта лақтырып, арбақтарға таратып береді. Қытай мәдениетінде құрбандық шалу үшін жағылған хош иіс – өркендеудің белгісі, сондықтан отбасылар көбірек хош иіс жағу арқылы өркендеуге жетеді деп сенеді. Оларды әншілер, бишілер, ойын-сауықшылар, опералық труппалар немесе қуыршақтар театры тұрғын үйлер арасында орнатылған уақытша сахнада орындайды. Фестивальге қаржыны әр ауданның тұрғындары бөледі. Осы Гетай кезінде алдыңғы қатар арнайы қонақтар – арбақтар үшін бос қалдырылады. Қызыл орындықтардың алдыңғы қатарына отыру жаман сәттік әкеледі, егер біреу оларға отырса, ол ауырып қалуы мүмкін немесе басқа да денсаулық проблемаларына тап болуы мүмкін.

The Ghost Festival is held during the seventh month of the Chinese calendar. It also falls at the same time as a full moon, the new season, the fall harvest, the peak of Buddhist monastic asceticism, the rebirth of ancestors, and the assembly of the local community. During this month, the gates of hell are opened up and ghosts are free to roam the earth where they seek food and entertainment. These ghosts are believed to be spirits of those without descendants (or, traditionally, without descendants in the male line) or whose descendants did not pay tribute to them after they died. Joss paper items are believed to have value in the afterlife, considered to be very similar in some aspects to the material world. Families pay tribute to wandering ghosts of strangers so that these homeless souls do not intrude on their lives and bring misfortune. A large feast is held for the ghosts on the day of the ghost festival or thereabouts, when people bring samples of food and place them on an altar or outside a temple or house, to please the ghosts and ward off bad luck. These acts are better known as "Merry making". For rituals, Buddhists and Taoists hold ceremonies to relieve ghosts from suffering, many of them holding ceremonies in the afternoon or at night (as it is believed that the ghosts are released from hell when the sun sets). Altars are built for the deceased and priests and monks alike perform rituals for the benefit of ghosts. Monks and priests often throw rice or other small foods into the air in all directions to distribute them to the ghosts. Incense stands for prosperity in Chinese culture, so families believe that there is more prosperity in burning more incense. They are performed by groups of singers, dancers, entertainers, and opera troops or puppet shows on a temporary stage that is set up within a residential district. The festival is funded by the residents of each individual district. During these Getai the front row is left empty for the special guests—the ghosts. It is known to be bad luck to sit on the front row of red seats, if anyone were to sit on them, they would become sick or similarly ailed.

Индонезия

Индонезияда бұл мереке Chit Gwee Pua (Hokkien c=[[wikt:七月半) немесе Chit Nyiat Pan (Hakka c=[[wikt:七月半; Pha̍k fa sṳ:Chhit ngie̍t pan), Cioko немесе индонезиялық Sembahyang Rebutan (Құрбандық үшін талас) деп белгілі. Адамдар храмдардың төңірегіне жиналады және бақытсыз жағдайда қайтыс болған рухқа сыйлық әкеледі, содан кейін оны кедейлерге бөліседі. Сыйлықтарды таластыру рәсімі мерекенің атына айналған. Бұл мереке көбінесе Ява аралында кең таралған. Солтүстік Суматра, Риау және Риау аралдары сияқты басқа аймақтарда Малайзия мен Сингапурдағыдай тікелей концерттер немесе Getai (мандарин c =) ұйымдастырылады. Сондай-ақ, адамдар ата-бабаларының рухына құрмет көрсету үшін қабірлерді тазартады, бұл Sembahyang Kubur деп аталады, сондай-ақ сәттілік іздейді. Олар "тозақ ақшасы" сияқты Kim Cua (Hokkien c=[[wikt:金紙)]) және қағаздан жасалған үйлер, жылқылар, көліктер сияқты тауарлар сатып алады. Бұл заттардың барлығы соңынан өртеліп, олар артық дүниеге рухқа көмектесу үшін жіберілетініне сеніледі.

Тайвань

Дәстүр бойынша, айдың жетінші күнінде Тайвань аралында әруақтардың кезіп жүретініне сеніледі, осы күні орта жазғы әруақтар фестивалі өтеді. Бұл ай "Әруақтар айы" деп аталады. Айдың бірінші күні храм қақпасының ашылуымен белгіленеді, бұл тозақ қақпаларын аша білдіреді. Он екінші күні негізгі құрбандық үстеліндегі шамдар жағылады. Он үшінші күні шамдар шеруі ұйымдастырылады. Он төртінші күні суға қағаз шамдар жіберу үшін шеру өткізіледі. Әруақтарды үйлерге жақындатпау үшін оларға құрбандық ретінде құрбандық шалуға арналған хош иісті заттар мен тағам ұсынылады, сондай-ақ қағаз ақша да жағылады. Бұл айда адамдар операция жасаудан, көлік сатып алудан, жүзуден, көшуден, үйленуден, сыбызғы тартудан, қараңғыда сыртқа шығудан және суретке түсуден аулақ болады.

Вьетнам

Бұл мейрам Тет Трунг Нгуен деп аталады және тозақтан босатылған кінәлі жандарды кешіру уақыты ретінде қарастырылады. "Баспанасыз" жандарға тамақ сыйлап, оларды құрметтеу керек. Құстар мен балықтарды босату арқылы тірілерге де сауап жиналады. Мейрам өтетін айды халық арасында "Ко Хон айы" – жалғыз рухтар айы деп атайды, және ол аунап, өте құрметсіз деп саналады. Буддизмнің ықпалымен бұл мереке Ву Ланмен, Уламбана сөзінің вьетнамша транслитерациясымен бірге келеді. Қазіргі заманда Ву Ланды Әкелер мен Аналар күні ретінде де тойлайды. Әке-шешесі бар адамдар қызыл гүл тағып, алғыс айтады, ал әке-шешесі жоқтар ақ гүл тағып, қайтыс болғандарға дұға етеді.

Азияның басқа аймақтарындағы буддалық дәстүрлер

Азияның теравада буддалық елдерінде де осымен байланысты дәстүрлер, рәсімдер мен мерекелер кездеседі. Махаяна буддалық елдеріндегі Уламбанна сутрасының бастауы сияқты, теравада жазбалары – Петаватту, теравада дәстүрінде аш рухтарға тамақ сыйлау идеясын тудырды, бұл ізгілік әрекеттердің бірі саналады. Петаваттуда жарияланған әңгімелерде Маудгаляяна, сондай-ақ Махаяна дәстүрінде осы ұғымның қалыптасуында орталық рөл атқаратын Сарипутта, теравада дәстүрінде де осы ұғымның пайда болуына үлес қосады. Махаяна буддизміндегідей, Петаваттуда Маудгаляяна анасын құтқару туралы нұсқасы бар, онда Маудгаляянаның орнына Сарипутта келген. Бұл нұсқа теравада қоғамдарында осы дәстүрді қалыптастыруға негіз болды. Аш рухтарға тамақ сыйлау туралы ұғым ерте будда әдебиетінде, Тирокудда Кандада да кездеседі.

Қазақстан

Камбоджада Пхум Бен деп аталатын он бес күндік жыл сайынғы фестиваль, әдетте қыркүйек немесе қазан айында өтеді. Камбоджалықтар жеті буынға дейінгі қайтыс болған туыстарына құрмет көрсетеді. Осы кезеңде тозақтың есіктері ашылады деп есептеледі және көптеген адамдар ашыққан рухтарға сыйлықтар сыйлайды.

Лаос

Лаоста Boun khao padap din деп аталатын фестиваль әдетте жыл сайын қыркүйек айында өтеді және екі аптаға созылады. Осы кезеңде аштық көрушілер тозақтан босап, тірілер әлеміне кіреді деп саналады. Boun khao salak деп аталатын екінші фестиваль Boun khao padap din фестивалі аяқталғаннан кейін дереу басталады. Осы уақытта аштық көрушілерге тағамдық сыйлықтар ұсынылады.

Шри-Ланка

Шри-Ланкада қайтыс болған адамның өлімінен кейінгі жетінші күні, үш ай және бір жыл өткен соң аштық рухтарға тағамдық сыйлықтар беріледі. Бұл – Шри-Ланканың дәстүрлі буддалық жаназа рәсімдерінің бір бөлігі ретінде өлімнен кейін өткізілетін рәсім және "матака данес" немесе "матакаданая" деп аталады. Берілген сыйлықтар артықшылыққа айналады, содан кейін олар аштық рухтар әлемінде эквивалентті тауарларға түрленеді. Тиісті артық дүниеге жетпеген қайтыс болғандар, Аштық рухтар әлемі, тірілер үшін қорқынышты, себебі олар тірілерге түрлі аурулар мен апаттар келтіреді деп сендіріледі. Буддалық монахтар жүзіп жүрген рухтарды қуу үшін "пирит" оқуға шақырылады. Бұл рәсім Таиланд пен Мьянмада да, сондай-ақ Азияның басқа елдерінде тойланатын Рухтар мерекесінде де орындалады.

Тайланд

Таиландта қыркүйек пен қазан аралығында, әсіресе Таиландтың оңтүстігінде, Нахон Си Таммарат провинциясында он бес күндік жылдық Сат Тай фестивалі тойланады. Азияның басқа аймандарымен байланысты мерекелер мен дәстүрлер сияқты, қайтыс болған адамдардың он бес күнге жер бетіне оралып келеді деп сендіріледі және адамдар оларға сыйлықтар сыйлайды. Бұл фестиваль тай тілінде Сат Чин деп аталатын қытайлық әруақтар фестивалінен ерекшелену үшін Сат Тай деп аталады.

Шұған

Чуген (中元), сондай-ақ Очуген (お中元) – Жапонияда 7-ші айдың 15-і күні аталып өтетін жыл сайынғы дәстүр, онда адамдар, әсіресе жоғары лауазымды тұлғаларға сыйлықтар тартады. Алғашқыда бұл – ата-бабалар рухына сыйлықтар сыйлау рәсімі болған. Даоизмнің сангенін (三元) құрайтын үш күннің бірі, кейде жапон күнтізбесіндегі маусымдық күннің бір түрі – засетсу (雑節) деп есептеледі.

Индонезия

Балиде және Индонезияның кейбір аймақтарында, әсіресе Индонезияның жергілікті индуистері арасында, қайтыс болып, кремацияланған ата-бабалар бұрынғы үйлеріне келіп, қонаққа дейтіндігі айтылады. Бұл күн "Хари Рая Галуган" деп аталады және мерекелік шаралар көбінесе екі аптадан астам уақытқа созылады, оның ішінде арнайы тағамдар мен діни құрбандықтар, сондай-ақ той-қуаныштар ұйымдастырылады. Мереке күні көбінесе Балидің павукон күнтізбесі бойынша есептеледі және әдетте 210 күн сайын қайталанады.

Жалпы және келтірілген әдебиеттер

Жаңадан келгендерге арналған нұсқаулықтарды қарастыру қажет.

Бұл құжаттарды мұқият оқып шығыңыз, өйткені олар сіздің жұмысыңыздың маңызды бөлігі болады.

Егер сізде сұрақтар туса, сұраудан тартынбаңыз.

Біздің командаға қош келдіңіз!

Жаңа қызметкерлердің барлығына оқу үшін уақыт бөліңіз.

Сіздің үлесiңiз маңызды.