Кіріспе

1963 жылы 28 сәуірде Италияда жалпы сайлау өтті. Бұл 1963 жылы ақпанда екінші конституциялық реформада белгіленгендей, депутаттардың белгіленген санымен сайланған алғашқы сайлау болды. Бұл сонымен қатар бірінші сайлау болды, онда Христиан демократиясының хатшысы премьер-министр лауазымынан бас тартты, кем дегенде алты ай бойы, партияның басшылығындағы ықпалды лауазымын уақытша ұстап тұруды жөн көрді: бұл факт итальяндық саяси жүйенің партикратияға айналуын растады, партиялардың хатшылары Парламент пен Үкіметтен күшті болды.

Сайлау жүйесі

Партиялық тізімдер бойынша таза пропорционалды өкілдік ету дәстүрлі түрде Депутаттар Палатасының сайлау жүйесіне айналды. Италия провинциялары 32 сайлау округіне біріктірілді, әрқайсысы үміткерлер тобын сайлады. Сайлау округтері деңгейінде орындар ашық тізімдер арасында Imperiali квотасы бар ең үлкен қалдық әдісін қолдана отырып бөлінді. Қалған дауыс пен орын ұлттық деңгейде өткізілді, онда олар Hare квотасын пайдалана отырып, автоматты түрде ең жақсы жеңілгендерге жергілікті тізімдерге бөлінді. Сенат үшін, егер ассамблея 315 мүшеге дейін көтерілсе де, 237 бір орындық сайлау округтері құрылды. Кандидаттарға сайлау үшін дауыс берудің үштен екі бөлігін алу қажет болды, бұл мақсатқа тек Оңтүстік Тиролдегі неміс азшылықтары ғана қол жеткізе алды. Барлық қалған дауыс пен орын партиялық тізімдерге және аймақтық сайлау округтеріне топтастырылды, онда Д'Хондт әдісі қолданылды: тізімдер ішінде ең жақсы пайыздық көрсеткішті кандидаттар сайланды.

Тарихи негіздер

Бірінші республика кезінде христиан демократиясы қоғамның жаңғыруы мен оның идеологиялық өзегіндегі дәстүрлі құндылықтар халықтың көңілінен шығып, қолдауды баяу, бірақ тұрақты жоғалтты. Парламент көпшілігін кеңейтудің әртүрлі нұсқалары қарастырылды, негізінен сол жаққа (аперта а синистра), яғни 1956 жылғы Венгриядағы оқиғалардан кейін коммунистерге толық бағыныштылықтан тәуелсіз позицияға көшкен Социалистік партияға (PSI) ашылу. Мұндай коалицияның жақтаушылары елді жаңғырту және заманауи әлеуметтік демократия құру үшін қажетті "құрылымдық реформалар" сериясын ұсынды. 1960 жылы христиан-демократтардың оң жақ қанаты неофашистік итальяндық әлеуметтік қозғалысты (MSI) Тамброни үкіметінде қосуға тырысқанда, бұл қатал және қанды тәртіпсіздіктерге әкелді (Женуа, Реджио Эмилия) және жеңілді. Тоқсанға дейін соғыстан кейінгі Италияның саясатын екі түрлі үкіметтік коалициялар сипаттайды. Біріншісі - Христиан демократиясы партиясы бастаған "орталық" коалициялар, сонымен қатар шағын партиялар: Социал-демократиялық партия, Республикашыл партия және Либералды партия. Бірінші демократиялық үкімет (1947) коммунистерді де, социалистерді де алып тастады, бұл 1948 жылдан 1963 жылға дейін итальян саясатын басқарып отырған "орталық үкімет" деп аталатын саяси кезеңді әкелді. Орталық солшыл коалиция (DC PRI PSDI PSI) 1963 жылы PSI (бұрынғы оппозициялық партия) DC-мен үкіметке кірген кезде пайда болған итальяндық саясатты сипаттайтын коалицияның екінші түрі болды. Бұл коалиция парламентте 12 жыл (1964 жылдан 1976 жылға дейін) және содан кейін сексенінші жылдардың басында тоқсанның басына дейін созылып кетті. Социалистік партия 1963 жылы үкіметке келді. Жаңа солшыл үкімет билігінің бірінші жылында Социалистік партияның христиан-демократтармен коалициядағы басқару талаптарына сай келетін көптеген шаралар қабылданды. Бұл шараларға жылжымайтын мүлік пайдасына және акция дивидендтеріне салық салу (спекуляцияны қысқарту үшін), жұмысшылардың әртүрлі санаттарына зейнетақыны арттыру, мектепті ұйымдастыру туралы заң (міндетті түрде 14 жасқа дейін орта мектептен өту), электр энергетикасы саласын мемлекет меншігіне алу және жұмысшылардың жалақысын едәуір көтеру (соның ішінде жаңадан мемлекет меншігіне алынған электр энергетикасы саласы) кірді, бұл тұтынушылардың сұранысының артуына әкелді. ПМИ-нің үндеуімен үкімет әлеуметтік қызметтер, ауруханалар, аграрлық құрылым, қалаларды дамыту, білім беру және жалпы жоспарлау мәселелерін шешу үшін батыл әрекеттер жасады. Мысалы, солтүстік-орталық үкімет билік құрған кезде әлеуметтік қамсыздандыру бұрын қамтылмаған халықтың санаттарына таратылды. Сонымен қатар, 1965 жылы университетке емтихан арқылы түсу тоқтатылды. Алайда, осы маңызды реформаларға қарамастан, реформашылдық қозғалыс тез жоғалып кетті, ал ең маңызды проблемалар (оның ішінде мафия, әлеуметтік теңсіздіктер, тиімді емес мемлекеттік / әлеуметтік қызметтер, Солтүстік / Оңтүстік тепе-теңдігі) негізінен шешілмеген болып қалды.

Нәтижелер

Сайлау Христиан демократиясы солтүстік-орталық формуласын бастағаннан кейін болды, бұл одақ Кеңес Одағымен байланысын үзген Социалистік партиямен одаққа негізделген. Кейбір оңшыл сайлаушылар ДК-ны оңшыл партияға тастап кетті, ол оңшыл үкімет құруды талап етті және дауласатын монархистік аймақтан да дауыс алды. Көпшілік партия қазіргі премьер-министр Аминторе Фанфаниді палатаның бейтарап спикері Джованни Леоне бастаған уақытша әкімшілікпен ауыстыруды шешті; алайда, күзде PSI съезі партияның үкіметке толық қатысуына рұқсат бергенде, Леоне отставкаға кетті және Алдо Моро, партияның солтүстік қанатының хатшысы және көшбасшысы, жаңа премьер-министр болды және Италияны төрт жылдан астам уақыт бойы басқарып, екі рет шешілген саяси дағдарыстан өтті.