Кіріспе

Мултай - Үндістанның Мадхья-Прадеш штатындағы Бетул ауданындағы қала және Нагар Палика. Мултай - Сатпура жазығының жартысын алып жатқан Мадхья-Прадештің оңтүстік қалаларының бірі. Айналасындағы шағын ауылдарды ескерсек, ол солтүстіктегі Нармада аңғары мен оңтүстіктегі бос жазық аралығында Сатпура жотасының кеңістігінде үлкен аумақты алып жатыр. Қаланың батысында Шығыс Нимар және Амароти аудандарының арасында ормандар орналасқан. Бұл Тапти өзенінің солтүстік жағалауында орналасқан және Тапти өзенінің басталуы ретінде де белгілі.

География

Мұлтайының орташа биіктігі 749 метр. Мултай - Тапти өзенінің бастауы және киелі жері. Күн құдайы Сурьяның қызы Мата Тапти осы жерде екі түрлі ғибадатханада - Прачин Мандр мен Навин Мандрда табынады. Ахада саптами тапти жанмоцвавасында Мультай қаласы әшекейленіп, жыл сайын мерекені ұйымдастырады. Мултай қаласында Шива мен Хануманға арналған көптеген ежелгі индуистік ғибадатханалар бар. Гурдвара Сингх Сабханың "Гуру Нанак Дарбар Мултай" ғимаратында 1515 жылы Сикхтардың тұңғыш гурусы Гуру Нанақтың сапары еске алынады. Аңыз бойынша, Гуру Нанак мұнда 15 күн бойы болған және сол кезде Райсин патшасымен сөйлескен.

Шекаралар

Мұлтайдың солтүстігінде Амла қаласы, оңтүстігінде Махараштраның Амравати ауданы, шығысында Чхиндвара ауданы, батысында Бетул ауданы орналасқан. Қаланың оңтүстік шекарасы Мельгат тауларының оңтүстік етегінде орналасқан, бірақ Амравати ауданындағы Хати-Гат және Чикалдара төбелерін қоспағанда. Жамбади (6 км), Сандия (7 км), Сирсавади (7 км), Карпа (8 км), Нархед (9 км) - Мултайға жақын ауылдар. Мұлтайды оңтүстікке қарай Пабхат-Паттан, солтүстікке қарай Амла, оңтүстікке қарай Варуд, шығысқа қарай Пандурна аудандары қоршап тұрады.

Демография

2011 жылғы Үндістан санағы бойынша Мултай - Мадхья-Прадеш штатының Бетул ауданындағы муниципалитет қаласы. Мултай қаласы 15 округке бөлінген, сайлаулар 5 жылда бір рет өткізіледі. 2011 жылғы халық санағы бойынша Мультай муниципалитеті 29 976 адам тұрады, оның ішінде 15 356 еркек, ал 14 620 әйел. 0-6 жастағы балалар саны 3345 адамды құрайды, бұл Мүлтай (М) қаласының жалпы халқының 11,16% құрайды. Мұлтайы муниципалитеті бойынша әйелдердің жыныстық қатынасы 952 болса, мемлекеттік орташа көрсеткіш 931-ді құрайды. Мұлтаядағы балалардың жыныстық қатынасы 910-ға жуық, ал Мадхья-Прадеш штатының орташа көрсеткіші 918-ге тең. Мұлтайының сауаттылық деңгейі 88.10 пайыз, ал мемлекеттік орташа көрсеткіш 69.32 пайыз. Мұлтаяда ерлердің сауаттылығы 91,61%, ал әйелдердің сауаттылығы 84,42% құрайды. Мұлтай муниципалитеті 6 674 үйді басқарған, оларға су және кәріз сияқты негізгі жағдайларды қамтамасыз еткен. Сондай-ақ, ол муниципалитет шегінде жол салуға және оның қарамағындағы мүліктерге салық салуға құқылы. Мултай көршілес аудандар Амаравати, Бетул, Амла, Нагпур, Чхиндварамен темір жол және автомобиль жолдары арқылы жақсы байланыста. Ең жақын әуежай - Нагпур әуежайы (120 км), ол Мультаймен жақсы байланысты, жиі автобус пен такси қызметімен тәулік бойы.

Шығу тегі

Мұльтай қаласының алғашқы атауы Мултапи болды, ол осы жерден бастау алатын Тапти өзенінің атымен аталған. Маратхалар билігі мен ағылшындықтар тұсында Мултай солтүстіктегі ауданның бас басқармасын Орталық Үндістанның "Нагпур" аудандық бас басқармасымен байланыстыратын аймақтық штабтардың бірі болды. Маратхалар билігі мен ағылшындықтар тұсында Мултай солтүстіктегі ауданның бас басқармасын Орталық Үндістанның "Нагпур" аудандық бас басқармасымен байланыстыратын аймақтық штабтардың бірі болды.

Халық саны

Қаланың мәдениеті әр түрлі діндер мен дәстүрлердің арқасында жан-жақты. Мұлтайы ауданының солтүстік бөлігінде бундельханди тілі мен мәдениеті бар. Ауданның оңтүстік белдеуінде маратхи тілі мен махараштриандық мәдениет бар. Негізгі индуистік касталарға кшатрия павар / бояр, раджпут, брахман, кунби, рагхуванши, дакад / кирар және т.б. жатады. Жоспарлы таптар (ЖС) - 13% құрайды, ал Жоспарлы тайпалар (ЖТ) - 18,2% Мултай аймағындағы жалпы халықтың. Мұнайлы ауданында жыныстық қатынас 970-ке тең, яғни мұнайлы ауданында әрбір 1000 еркекке 970 әйел келеді. 2011 жылғы халық санағы бойынша балалардың жыныстық қатынасы 968 адамды құрайды, бұл Мултай ауданының орташа жыныстық қатынасынан (970%) төмен. Ауданның қалған бөлігі негізінен тайпалық, Гондтар мен Коркустар мекендейді, олар Баба Махадевке табынады, мал құрбандықтарының рәсімдерін орындайды және ырым-жырымдарға еліктейді. Олар табиғи шөптерді медициналық көмек пен дәрі-дәрмек үшін қолданады.

Тапти өзені

Тапты өзені Бетул ауданындағы туристік бағыттың ең жақсы жерлерінің бірі.

Шығу тегі

"Тәпті" - Үндістанның ірі өзендерінің бірі. Тапи өзенінің жалпы ұзындығы шамамен 724 км. Ол Үндістанның орталық бөлігінде ағады. Өзеннің бастауы Мадхья-Прадеш штатының Бетул ауданындағы Мултайдан басталады. Тапи өзені ағып өтетін штаттар Махараштра, Гуджарат және Мадхья-Прадеш. Нармада өзенінен басқа, Тапи өзені батысқа қарай ағады және Араб теңізіне құяды. Тапи алабының жалпы аумағы 65 145 шаршы шақырым, бұл Үндістанның жалпы географиялық аумағының шамамен 2,0% құрайды. Тапи өзенінің негізгі салалары - Пурна, Гирна, Панжхра, Вагхур, Бори және Анер.

Діни мәні

Аңыз бойынша Тапи өзені Тапти деп те аталады. Кейбіреулер Сурья өз ыстығынан құтылу үшін Тапи өзенін құрған дейді. Бұл өзен туралы Үндістанның ұлы эпосы "Махабхаратада" айтылған. Тапти мен Санваранның Куру есімді ұлы да болды. Оның есімімен ғана Куру әулеті басталды. Тәпи индустар арасында құдай ретінде танымал және олардың арасында табынады. Мултай сикхтер үшін діни саяхат орны ретінде белгілі, өйткені Сихтардың алғашқы гурусы Гуру Нанак 1515 жылы бұл жерге келіп, 14 күн бойы осы жерде болды, ол кезде ол Райсеннің патшасы Кадтур Алимен сөйлесті.