Кіріспе
Колорадодағы Батыс тау-кеншілер федерациясының еңбек ереуілі Атыс атыс-жарыстармен және динамитпен сипатталды және Колорадо штатының милициясы мен кен орындарының иелері үшін жұмыс істейтін жеке күш арасындағы жанжалдан кейін аяқталды. Шабуылдан кейінгі жылдары WFM-нің танымалдылығы мен күші аймақта айтарлықтай артты.
The strike was characterized by firefights and use of dynamite, and ended after a standoff between the Colorado state militia and a private force working for owners of the mines. In the years after the strike, the WFM's popularity and power increased significantly through the region.
Шабуыл себептері
19 ғасырдың соңында Криппл Крик Алтын кен ауданындағы ең үлкен қала болды. Оған Альтман, Анаконда, Ареква, Голдфилд, Элктон, Тәуелсіздік және Виктор қалалары кірді. 1891 жылы бұл аймақта алтын кен орны ашылып, үш жыл ішінде 150-ден астам кен орындары жұмыс істеп тұрды. 1893 жылғы үрей күмістің бағасын құлдыратты; Алайда, АҚШ алтын стандартында болғандықтан, алтын бағасы тұрақты болды. Алтын кен орындарына күміс кеншілерінің ағылуы жалақының төмендеуіне әкелді. Шахта иелері аз жалақыға көп жұмыс істеуге талап етті. 1894 жылдың қаңтар айында Cripple Creek шахтасының иелері J. J. Hagerman, David Moffat және Eben Smith, олар бірге аймақтың кеншілерінің үштен бір бөлігін жұмысқа орналастырды, жұмыс күнін он сағатқа (сегізден) ұзартуды жариялады, күн сайынғы жалақысы $ 3.00 (~ $) өзгермеді. Жұмысшылар наразылық білдіргенде, қожайындары оларды күніне сегіз сағат жұмысқа алды, бірақ жалақысы тек 2,5 доллар болатын. Осы даудан көп ұзамай Криппл Крик кеншілері "Еркін монеталар одағын" құрды. Жаңа өзгерістер күшіне енгеннен кейін олар Батыс тау-кеншілер федерациясына қосылды және 19-орындау болды. Одақтың штаб-пәтері Алтман қаласында, ал Анаконда, Криппл Крик және Викторда бөлімдері болды.
Шабуыл оқиғалары
Шабуылдың әсері бірден болды. Ақпан айының соңында Колорадодағы барлық балқыту зауыттары жабылып қалды немесе жартылай жұмыс істеді. Наурыздың басында "Алтын патша" және "Гранит" кен орындары сегіз сағаттық жұмыс күнін қайтадан бастады. Кен иелері әлі күнге дейін 10 сағаттық жұмыс күнін ұстап отырды, көп ұзамай кен орындарын қайта ашуға тырысты. 14 наурызда олар сот бұйрығын алды, онда кеншілерге өздерінің шахталарының жұмысына араласпауға бұйрық берілді және олар ереуіл бұзушыларды жалдады. Бастапқыда WFM бұл ер адамдарды кәсіподаққа қосылуға және ереуілге шығуға көндіруге тырысты, бірақ олар сәтсіз болған кезде кәсіподақ қорқыту мен зорлық-зомбылыққа барды. Бұл тактика кәсіподақ емес кеншілерді аудандан қуып шығаруға мүмкіндік берді. 16 наурызда қарулы шахтерлер тобы Виктор шахтасына бара жатқан шерифтің алты көмекшісін тұтқындап, тосқауылға алды. Бірде бір полиция қызметкері атып, екіншісі таяқпен ұрып-соғылыпты. Алтынайлық судья, ДМФ мүшесі, полиция қызметкерлерін жасырын қару-жарақпен және тәртіпті бұзумен айыптап, оларды босатты. Шериф М. Ф. Бауэрс губернаторға жеделхат жіберіп, штат милициясының (Колорадо Ұлттық гвардиясының алдыңғысы) араласуын сұрады. Губернатор Дэвис Х. Уэйт, 67 жастағы популист, 18 наурызда генерал-адъютант Т. Дж. Тарснидің қолбасшылығымен 300 әскерді аймаққа жіберді. Тарсней бұл аймақты тыныш, бірақ тыныш деп тапты. Одақтың президенті Кальдервуд оны одақтың мүшелері оның операцияларымен ынтымақтасатынын, тіпті сұралған жағдайда тұтқындауға берілетініне сендірді. Боуэрстің аймақтағы хаостың ауқымын асыра сілтегеніне сенімді болған Тарсни әскерлерді кері қайтаруды ұсынды; Уэйт келісті. Мемлекеттік әскерлер 20 наурызда Криппл-Криктен кетіп қалды. Мемлекеттік милицияның шақыруына жауап ретінде кен орындарының иелері кен орындарын жапты. Бауэрс Калдервудты, тағы 18 кеншіді және Альтманның мэрі мен қалалық маршалын (кеншілерді қолдаған) тұтқындады. Олар Колорадо-Спрингске әкелінді және бірнеше түрлі айыптаулар бойынша тез сотталды, бірақ кінәсіз деп табылды. Осы уақыт аралығында, тас лақтыру, кәсіподақ жұмысшылары мен шахтерлер арасындағы ұрыс-керіс сияқты зорлық-зомбылық жиі болды. Дүкендер мен қоймаларға ұрлықпен кіріп, қару-жарақ пен оқ-дәрі ұрланды. Мамыр айының басында кен иелері Колорадо-Спрингсте WFM өкілдерімен кездесу өткізді. Алайда бір күніне 2,75 доллар жалақы алып, жұмыс істейтін болды. Одақ ұсынысты қабылдамады, сөйтіп келіссөздер тоқтатылды. Шахта иелерінің Боуэрспен кездесуі туралы хабарлар көп ұзамай тарап, шахташылар ұйымдасып, қаруланды. Кальдервуд Колорадодағы WFM жергілікті тұрғындарына Cripple Creek ереуіліне қаражат жинау үшін сапарға шығып, содан кейін АҚШ армиясының бұрынғы офицері Джуниус Дж. Джонсонды ереуіл операцияларын басқаруға тағайындады. Джонсон дереу Олтман қаласына қарап тұрған Буль төбесінің басына лагерь құрды. Ол бекіністерді салуға, кен орындарын толтыруға және кеншілерді маневрлерге үйретуге бұйрық берді.
Строг кен орнын динамитке айналдыру
24 мамырда шабуылшылар Виктор қаласына қараған Батл-Маунтиндегі Стронг руднигін басып алды. Шахташылар арасында той басталып, олар арақ қоймалары мен салондарға шабуыл жасады. Сол түні кеншілер бір көлікке динамит салып, оны полиция қызметкерлерінің лагеріне қарай айдап әкетуге тырысты. Ол мақсатына жетпей, бұрылып, сиырды өлтірді. Басқа шахтерлар аймақтағы барлық шахталарды жарытқысы келді, бірақ Джонсон оларды тез арада тоқтатты. Бірнеше маскүнем шахташылар жұмыс пойызын ұрлап, Викторға қарай жүгіріп кетті. Олар қашып бара жатқан полиция қызметкерлерін ұстап алады да, атыс басталады. Бір депутат пен бір шахташы қаза тапты, екі жақтағы бір адам жараланды, ал алты ереуілді полиция қызметкерлері тұтқындады. Содан кейін кеншілер Strong шахтасының үш қызметкерін тұтқындады, олар шахта жарылған кезде болған. Кейіннен тұтқын алмасу рәсімі екі жақтағы тұтқындарды азат етті. Кальдервуд түнде оралып, тыныштықты қалпына келтірді. Ол салондарды жабуды бұйырды, сондай-ақ зорлық-зомбылық туғызған бірнеше шахтерлерді түрмеге қамап қойды. 26 мамырда кен иелері Колорадо қаласында шериф Боуэрспен қайтадан кездесті. Меншік иелері шерифке қосымша 1200 көмекші шақыру үшін қосымша қаражат беруге келісті. Боуэрс тез арада бүкіл штаттың адамдарын жинап, олар үшін Криппл-Криктен 12 миль қашықтықтағы Дивайд қаласында лагерь құрды.
Уэйт сөзге кіріседі
Боуэрстің көбейтіп отырған күшінің көлемі туралы ескертілген губернатор Дэвис Хансон Уэйт шабуылға тағы да араласты. 27 мамырда ол тау-кеншілерді Буль-Хиллдегі қостарын таратуға шақырған. Американың еңбек тарихында теңдесі жоқ оқиға болып, ол сондай-ақ 1200 депутаттың күшін заңсыз деп жариялады және топты таратуға бұйрық берді. Сонымен қатар, ол штаттық жасақтарға Криппл Крикке ықтимал шабуылға дайын болуды бұйырды. 28 мамырда губернатор шахташыларға барып, Уэйтке өздері үшін келіссөз жүргізуге уәкілеттік берді. 30 мамырда өткен алғашқы кездесу апатқа ұшырауға жақындады. Уэйт және бірнеше жергілікті азаматтық басшылар кәсіподақ президенті Кальдервудты және шахта иелері Хагерман мен Моффатты Колорадо-Спрингс қаласындағы Колорадо колледжінің кампусындағы кездесу залында өткен конференцияға шақырды. Әңгімелесулер жүргізіліп, жақсы дамып келе жатқан кезде жергілікті тұрғындар тобыр ғимаратына шабуыл жасауға тырысты. Олар Кэлдервуд пен Уэйтті Криппл-Криктегі зорлық-зомбылық үшін айыптап, екеуін де линчтеп өлтіруді жоспарлады. Жергілікті судья бұқараның назарын аударып, Кальдервуд пен Уэйт артқы есіктен шығып, губернатордың күтіп тұрған пойызына түсті. Кеншілер Виктор кенішінде әскерге хабарласып, генерал Бруксқа хабарласты. Мемлекеттік әскерлер тез арада полиция қызметкерлерін ұстап алып, олардың жорығын тоқтатты. Брукс өз адамдарына Буль-Хиллдің жоғарғы жағын басып алуға бұйрық берді, ал кеншілер қарсылық білдірмеді. Полиция қызметкерлері Криппл-Крикке назар аударды. Олар жүздеген азаматтарды себепсіз тұтқындап, түрмеге жапты. Көптеген тұрғындар көшеде ұсталып, үйлерінен сүйреп шығып, содан кейін ұрып-соғылып, тепкілеп, ұрып-соғылды. Полиция қызметкерлері қамалдың ортасына жиналып, қала тұрғындарын үстіне түкіріп, шапалақпен ұрып, тепкілеп, оларды қамалдан өтуге мәжбүрледі. Бұқа төбеліне қол жеткізген соң, генерал Брукс полиция қызметкерлерін ұстай бастады. Түн батып, Брукс қаланы басып алып, Бауэрстің барлық адамдарын жинап алды. Уэйт әскери жағдай жариялаумен қорқытты, бірақ шахта иелері өздерінің орынбасарларын таратудан бас тартты. Содан кейін генерал Брукс өз әскерлерін бұл аймақта тағы 30 күн ұстап қалумен қорқытты. Тек қолдарымен отыра алатын жарымәскери күштерге ақша төлеу перспективасына тап болған иелері оны таратуға келісті. Генерал Брукс Колорадо-Спрингске темір жол арқылы жіберген орынбасарлар 11 маусымда тарай бастады. Уэйт келісім-шарты сол күні күшіне енді, ал кеншілер жұмысқа оралды. Одақтың президенті Калдервуд пен тағы 300 шахташы тұтқындалып, түрлі қылмыстар жасады деп айыпталды. Тек төрт кенші айыпты деп танылып, тез арада жанашырлық танытқан популистік губернатордың кешіріміне ие болды. Криппл Крик ереуілі сонымен қатар Батыс тау-кеншілер федерациясын саяси құрылым ретінде айтарлықтай өзгертті. Бір жыл бұрын жұмыс істеген кәсіподақ, ереуілге дейін әлсіз және ақшасыз, бүкіл Батыс кеншілері арасында кеңінен құрметке ие болды. Келесі бірнеше жылда мыңдаған жұмысшылар кәсіподаққа қосылды. Бүкіл елдегі саясаткерлер мен еңбек қызметкерлері одақтың тұрақты одақтастары болды, ал WFM Роки Маунтин Весттің көп бөлігінде саяси күш болды. Бұл қарсылық Уэйттің 1894 жылдың қарашасында сайлауда жеңіліске ұшырап, республикашыл Альберт МакИнтайрдың сайлануына әкелді. Колорадодағы популистік қозғалыстың жағдайы ешқашан қалпына келмеді. 1894 жылы Криппл Криктегі ереуіл де кен иелерінің көзқарасын қатайтты. Мемлекеттік басқару кезінде Макинтайр, Колорадоның үкіметі кен иелерімен саяси одақ құрды. Шахта иелері шпиондар үшін Тиль детективтік қызмет компаниясына және Пинкертон ұлттық детективтік агенттігіне көбірек жүгінді, ереуіл бұзушыларды пайдалануды арттырды және кәсіподақ мүшелерін бақылау құралы ретінде блокада мен қара тізімді іске асырды. 1896 жылы Лидвилл шахташыларының ереуілі кезінде екі шахтада шабуылдаушы шахташылардың түнгі мылтық және динамит шабуылдан кейін, ол шахталардың бірінің беткі жұмыстарын өртеп жіберуге қол жеткізді, тіпті про-одақтық округ шерифі Гов. Макинтайр штаттық милицияны жіберді, ал WFM соққыдан және Лидвиллдегі ықпалынан айырылды. 1896 жылғы Лидвилл ереуілінің құлдырауы WFM-тің Америка Еңбек Федерациясымен қарым-қатынасын үзіп, саяси жағынан қатты солға бұрылуына себеп болды. Колорадодағы еңбек соғыстарынан кейін WFM 1905 жылы Дүниежүзілік өнеркәсіптік жұмысшыларды (IWW) іске қосуда маңызды рөл атқарды, бірақ бірнеше жылдан кейін IWW-д...