Кіріспе

Эмиль Басли (29 наурыз 1854 – 11 ақпан 1928) – Францияның Нор-Па-де-Кале аймағындағы кен өндірісіндегі кәсіподақ қозғалысының көрнекті қайраткерлерінің бірі, Артур Ламендинмен қатар. Ол ең алдымен 1884 жылғы ереуілдегі қатысуымен белгілі, сол кезде ол «жаралмайтын кенші» және «Ленстің патшасы» деп аталды. Эмиль Золаның «Герминаль» романындағы Этьен Лантье кейіпкеріне одан шабыттанды.

Алғашқы жылдар

Эмиль Джозеф Басли 1854 жылғы 29 наурызда Норд департаментінің Валенсиен қаласында дүниеге келген. Басли он екі жасында кеншілікпен айналысып, галибот (жас кенші) болып жұмыс істеді. Ол 1880 жылғы Compagnie des mines d'Anzin кенішіндегі ереуілдің жетекшілерінің бірі болды, нәтижесінде 1883 жылы Шахташылар одағы (Syndicat des ouvriers mineurs) құрылды, ал Басли оның бас хатшысы болды. 1882 жылы Анзин кеншілерінің кәсіподағы құрылғаннан кейін Басли оның хатшысы, ал 1891 жылы президенті болды. Ол 1883 жылы Сент-Этьенде өткен кеншілер съезінде Норд кеншілерінің делегаты ретінде қатысып, олардың талаптарын ынталы түрде қолдады. 1884 жылғы ақпанда Анзинде 140 жұмысшы, олардың көпшілігі кәсіподақ мүшелері, жұмыстан босатылғаннан кейін тағы бір ереуіл басталды. Компания кен орындарын қорғау үшін әскер шақырды және ешқандай жеңілдіктер жасаудан бас тартты. Ереуіл 56 күнге созылып, Франциядағы басты жаңалыққа айналды, бірақ толығымен сәтсіз аяқталды. Осы ереуіл кезінде Басли кеншілердің көшбасшысы ретінде көзге түсті. Ол Норд кеншілері кәсіподағының бас хатшысы, Па-де-Кале кеншілері кәсіподағының президенті болды. 1884 жылғы Анзин ереуілі кезінде ол Парижге келіп, ереуілді тексеру үшін құрылған Парламенттік комиссия алдында кеншілердің наразылықтары мен талаптарын қорғады. Ол бірнеше қоғамдық жиынға қатысып, өзінің беделді социалистік көзқарастарымен баспасөзде танымал болды.

Ұлттық орынбасар

1885 жылы 4 қазанда Басли Па-де-Кала департаментінің депутаты болып сайланды. 1885 жылғы сессия ашылғаннан кейін көп ұзамай Антиде Бойер, Эмиль Басли, Зефирин Камелинат және басқалар өте солшылдардан тәуелсіз, шағын социалистік "жұмыскерлер тобын" құрды. Жұмыскерлер тобының мүшелері 1886 жылғы 12 наурыздағы манифестінде өз талаптарын баяндады:

Басли 1891 жылы 22 ақпанда, 1893 жылы 20 тамызда, 1898 жылы 8 мамырда, 1902 жылы 27 сәуірде, 1906 жылы 6 мамырда, 1910 жылы 24 сәуірде, 1914 жылы 26 сәуірде, 1919 жылы 16 қарашада және 1924 жылы 11 мамырда Па-де-Кала департаментінің депутаты болып қайта сайланды және 1928 жылғы 11 ақпандағы өліміне дейін қызмет етті. 1900 жылы Ленс қаласының мэрі болып сайланған Басли өмірінің соңғы он жылын Бірінші дүниежүзілік соғыста толығымен қираған қаланы қайта жаңғыртуға арнады. Ол 1928 жылы қайтыс болғанға дейін қала мэрі қызметін атқаруын жалғастырды. Эмиль Басли 1928 жылғы 11 ақпанда Норд департаментінің Ленс қаласында қайтыс болды. Авион қаласындағы Эмиль Басли көшесі оның құрметіне аталған.