Кіріспе
1940-1946 жылдар аралығындағы Корей Уақытша үкіметінің құрамасы Корей азаттық армиясы (hangul=한국 광복군), сонымен қатар Корей қалпына келтіру армиясы деп те аталады, Корея Республикасының Уақытша үкіметінің қарулы күштері болды. 1940 жылы 17 қыркүйекте Қытай Республикасының Чунцин қаласында Гоминьданның қомақты қаржы және кадрлық қолдауымен құрылды. Ол жапондықтарға қарсы әртүрлі шайқастарға және барлау жұмыстарына қатысты, соның ішінде Үндістанда британдық армиямен және Құрама Штаттармен Eagle жобасында. Топ өзінің шыңына бірнеше жүзге жуық адам ғана жетті және тұрақты қаржыландыру мәселелеріне, ішкі жанжалдарға және әлемдік державалардың мойындауына қол жеткізу қиындықтарына тап болды. Оның командирі генерал Цзи Чон Чон және штаб бастығы генерал Ли Бём Сёк, Оңтүстік Кореяның болашақ бірінші премьер-министрі болды.
The Korean Liberation Army (hangul=한국 광복군), also known as the Korean Restoration Army, was the armed forces of the Provisional Government of the Republic of Korea. It was established on September 17, 1940, in Chongqing, Republic of China, with significant financial and personnel support from the Kuomintang. It participated in various battles and intelligence activities against the Japanese, including alongside the British Army in India and with the United States in the Eagle Project. The group only reached several hundred personnel at its peak, and faced constant funding issues, infighting, and difficulty achieving recognition from global powers. Its commandant was General Ji Cheong cheon and chief of staff General Lee Beom seok, the future first prime minister of South Korea.
Өмірбаян
1910 жылғы Жапония-Корея келісімінен кейін Корея түбегі Жапон империясына ресми түрде қосылды. 1919 жылы 1 наурыз бостандық қозғалысын жапон билігі қатыгездікпен жойғаннан кейін мыңдаған корейлер түбектен қашып кетті. Бірқатар көрнекті корейлер Шанхайда жиналды, Қытай Республикасы, онда олар көшпелі үкімет құрды: Корея уақытша үкіметі (KPG). Алайда, бұл Кореяның тәуелсіздік ұйымы ғана емес; көптеген басқалары идеология мен орналасуына байланысты әртүрлі болды. KPG жапондықтарға қарсы түрлі іс-шаралар жүргізді, соның ішінде Жапония императоры Хирохитоға сәтті қол жұмсау әрекеті де болды. KPG мүшесі Юн Бонг Гил Шанхайдағы Хонгкоу паркіне бомба жарылып, бірнеше жапондық әскери және отаршылдық үкімет қызметкерлері қаза тапқаннан кейін, KPG-ді жапон үкіметі Қытай бойынша қудалады. Олардың көпшілігі Нанкинге барып, Гоминьдан оларға қаржылай қолдау көрсетіп, жапондықтардан қорғаныш ұсынды.
Корея азаттық армиясының бастауы
ҚХҚ 1919 жылдан бері өз армиясын құруды көздеді. Олар Маньчжуриядағы әртүрлі корей партизандық топтармен үйлестіру үшін әртүрлі күш салды, бірақ оған қаражат пен адам күші жетпеді. 1932 жылдың шілдесінде Ким Гу Гоминьданның басшысы Чан Кай Шекпен кездесуді өтінді. Кездесуде Кимның басты сұрақтарының бірі - Маньчжуриядағы көптеген корейлер үшін ат әскерін даярлау мектебін құруға көмек пен қаржы бөлу болды. Чян Киммен кездесуге келісті, бірақ кавалерия мектебінің тиімділігіне күмәнмен қарады. Олар 1933 жылы мамыр айында кездесіп, Чян Кимге Қытай Республикасы Әскери академиясының Луоян бөлімшесінде қарсылық күресшілерін оқытуға рұқсат берді. Осылайша, Ким Луяннан солтүстікке қарай 30 км жерде орналасқан 4-ші батальонның 17-ші армия офицерлері дайындық сыныбында 92 оқушыны оқытты. Кимнің класы жапондықтардың байқауын болдырмау үшін аты қойылып, тағы бір барлық қытай класы сияқты ұсынылды (бұрынғы 16 сынып тек қытай студенттерін бітірді). Оқу-жаттығуда тактика, қару-жарақ, саясат, қарым-қатынас, дене тәрбиесі, атпен жүру және ату сияқты тақырыптар қамтылған. Олар өте шұғыл түрде жаттықты, өйткені екінші Қытай-Жапон қақтығысы және / немесе Дүниежүзілік соғыс бір-екі жыл ішінде басталады деген түсінік болды. Ол 1930 жылы Корея Тәуелсіздік партиясының қарулы күштерін (хангул=한국독립군) (Ким партиясынан өзгеше) жалдауға ерекше көңіл бөлген. Бұл ұшақтар Жапонияның Маньчжурияға басып кіруі кезінде Қытай әскеріне қолдау көрсеткен. Сондай-ақ, Нанкиндегі Жосон революциялық әскери және саяси офицерлер мектебінің 20 студенті болды. 1935 жылы 9 сәуірде мектеп бір жылдай жұмыс істегеннен кейін тоқтады. Алғашқы 92 студенттің 62-сі бітірді. Мектеп түрлі себептермен, соның ішінде сол және оң жақтағы мүшелер арасындағы ішкі қақтығыстар мен 1935 жылғы 21 қаңтардағы Гоминьдан мен Жапон үкіметтері арасындағы келіссөздер кезінде жабылды. Бұл жерде оқыған жауынгерлердің көпшілігі КОА-ға қосылды.
Екінші қытай-жапон соғысы
1937 жылдың шілде айының басында Қытай мен Жапония арасындағы күтілген қақтығыс басталды. КПГ жапондықтарға қарсы күресте қытайлықтарға қосылу үшін тез арада әскер жинауға жоспар құрды, бірақ олар бірнеше ай ішінде Куоминдаңмен бірге ел арқылы қашып кеткен кезде мұны тастап кетті. 1939 жылы олар Чунцинге келіп жетті.
Құру
1939 жылы 11 қарашада КПГ Жо Сонг жасаған армия құру жоспарын жариялады. 1938 жылы олардың сәтсіз ұсынысы сияқты, бұл да өте амбициялық болды, ол 110 000 партия мүшесін, 1200 офицерді, 100 000 сарбазды және төрт жылдан кейін жиналған 350 000 партизанды, барлығы 541 200 адамды алты елде шақырды. Оның бағасы 70,18 миллион юань болды. Ал 1939 жылы КПГ-ның жалпы бюджеті 29123 юань болды. Журналист, корей тарихшысы және бұрынғы саясаткер Сон Саиль бұл жоспарды "нақтыдан мүлдем алыстатылған" деп сипаттады және Жо мен жоспарды мақұлдаған Мемлекеттік кеңесті "үмітсіз утопияшылар" деп атады. Ким армия құруды қолға алған соң, ол көбірек реалистік көзқарас танытты. 1940 жылы 11 сәуірде Чян Кимнің КПГ армиясын құру туралы ұсынысын мақұлдады, бірақ қаржыландыру тек жедел қажеттіліктерге байланысты берілді. Алайда, Гоминьдан мен Ким арасындағы келіспеушілік туындады, өйткені Чианг армияның Гоминьдан армиясына бағынышты болғанын қалады, ал Ким армияның сенімін және заңдылығын орнату үшін үлкен тәуелсіздікті қалады. Гоминьдан келісімнен шығып, қаржыландырудан бас тартты. Бірақ Ким армия құруды жалғастырды. 1940 жылы 17 қыркүйекте Корея азаттық армиясының (ОАК) ресми құрылуы жарияланды. Оның басшысы генерал Цзи Чун Чон болды. Олар сол кездегі сәнді "Джиалин" қонақ үйінде үлкен рәсім өткізіп, әскердің беделін арттырды. Ол жапондық әуе шабуылынан аулақ болу үшін таңертеңгі сағат 6-да өткізілді. Кездесуге 200-ден астам адам, соның ішінде шетелдік елшілер мен Гоминьданның лауазымды адамдары қатысты. КОА корей америкалық қауымдастығының жиналатын нүктесі болды, ал садақалар көбірек болды. Сан-Францискодағы Sinhan Minbo газетінде КОА қызметі туралы тұрақты және көрнекті түрде хабарланды. КОА-ның көптеген мүшелері жарты аралдағы 30 миллионға жуық корейлер жапондықтарға қарсы көтеріліп, КОА-ның мүддесін қолдайтынына сенімді болды. 12 қарашада КОА партизандық соғыстан әдеттегі шайқасқа көшу ниеттерін жариялады. Олар осы уақытта штаб-пәтерін Сианьға көшірді. Олар жасырын операцияларды жүргізе бастады, жастарды жалдап, қытай және корей тілдерінде жаңалықтар шығара бастады. 1941 жылдың 1 қаңтарына дейін олар бес дивизия құрды, тек бесінші дивизияда 100-ден астам адам болды.
Гоминьдан мен АҚШ-тың қолдауына ие болу қиын
КОА өз тарихының көп бөлігінде Гоминьданмен күрес және қаржыландыру мәселесі бойынша келіспеушіліктерге байланысты шиеленіскен қарым-қатынаста болды. Гоминьдан КОА-ны ресми түрде тануды бірнеше ай бойы кейінге қалдырды және одан да ұзақ уақыт қолдау көрсетті. КОА жылдам өсіп, Қытайдың түкпір-түкпірінен жүздеген корейлер қосылуға жиналды, бірақ сарбаздар бос отырды және қаржысы аз болды. 1941 жылдың ақпан айында Гоминьдан тіпті өз қарулы күштеріне КОА-ның қызметін тоқтатуға немесе шектеуге бұйрық берді. Алайда, олар наурыз айларында жеңілдеуді бастады және 1941 жылдың 28 мамырында КОА-ны ресми түрде мойындады. 1941 жылы Гоминьдан КПГ-ға енгізген Корея азаттық армиясының қызметі туралы ереже КОА-ны Қытай армиясының бас қолбасшысының жоғары билігіне қойды. Бірақ көмек әлі де баяу жетті. Бұл кешіктірудің бір себебі Ким Вон боңның араласуы болды, өйткені ол Еріктілер армиясы Гоминьданға бағынышты болғандықтан және КОА саяси жағынан Гоминьданмен тығыз байланыста болғандықтан, ЕҚК-ны бәсекелестік ретінде қарастырды. Тағы бір себеп - халықаралық қарсылық, әсіресе АҚШ пен КСРО-ның КОА-ны мақұлдауы. АҚШ үкіметі тек қана ҚОА-ны ғана емес, сонымен қатар КПГ-ны да мақұлдауға күмәнмен қарады. Ким президент Франклин Д. Рузвельтке бірнеше хат жіберіп, ресми KPG АҚШ байланыстарын орнатуды сұрады, оның ішінде президент Рузвельттің ұлы Джеймс Рузвельт арқылы жіберілген хат, ол шілдеде Чунцинге барды. Бірақ олардың барлығы да назардан тыс қалды. Әсіресе 1941 жылдың желтоқсанында Перл-Харборға шабуылдан кейін АҚШ үкіметіндегі көптеген адамдар Кореяның тәуелсіздігін қолдауға дайын болды, бірақ Тынық мұхиты соғысына қалай әсер етуі мүмкін екендігіне байланысты, басқа тәуелсіздік қозғалыстарына АҚШ қолдауын талап етуге және кореялықтардың ішкі саяси бөлінуіне байланысты абай болды. 1941 жылдың желтоқсан айында КПГ Жапонияға соғыс жариялады. 1942 жылы 10 сәуірде Гоминьдан АҚШ-қа тек ҚКК-ны ғана тануды қалайтынын айтты және АҚШ-тың да оны тануын сұрады. Алайда АҚШ бұл өтінішті мамыр айының басында қабылдамады. Нәтижесінде Гоминьдан да бұны тастап кетті.
Кореялық еріктілер армиясымен бірігу
1942 жылдың басында Ким Куоминдунның сол жақ жаққа бейімделген қарсыласы Ким Вон Бонгпен Корея ерікті армиясының екі ондаған офицерін (хангул=조선의용대) қабылдау туралы жеке келіссөздер жүргізгенін білді. Ким Вон бонг оған қол ұшын берді, бірақ ол КОА-да әлі болмаған орынбасар (hangul=부사령) болды. 13 мамырда KPG келісімді қабылдады және бірігуді мақұлдады. Осылайша, Корея еріктілер армиясы КОА-ға қосылды. Бұл шешім екі жаққа да ұнамады. Ким КОА-ның істеріне тікелей араласпауды талап етіп, Гоминьданға бірнеше хат жолдады. Ким Вон Бонг 15 мамыр күні түн бойы жылап, ішіп, 5 желтоқсанға дейін өз орнын алмасты. Ким Вон Бонның КПГ-мен қарым-қатынасы 1944 жылы 11 сәуірде Қарулы Күштердің басшысы болып сайланғанына қарамастан, шиеленісе берді. Бұл жағдай айтарлықтай әлсіреп, ол басқа жолдармен де шеттетіледі. КОА-ны көбірек бақылауға алу үшін Гоминьдан тез арада қаржыландыруды азайтып, көптеген қытайлық офицерлерді бос тұрған КОА әкімшілік лауазымдарына орналастырды. Бұл кез келген маңызды әскери іс-әрекетті мүмкін емес етті. ҚОА британиялық армияның сұрауы бойынша екінші дүниежүзілік соғыстың Оңтүстік-Шығыс Азия театрында британдық үнді армиясымен бірге күресуге әскер жіберді, өйткені оларға жапон тілінде сөйлейтіндер қажет болды. 1943 жылы 29 тамызда КОА-ның тоғыз мүшесі Калькуттаға жіберілді. КОК-ның Жоғарғы Әскер Басшысы Оңтүстік-Шығыс Азия командалығы Луи Маунтбеттен қосымша әскерлер сұрағандықтан, Гоминьдан қарсылық танытып, 16 КОК-ның қызметкерлерін жіберді, бірақ бұл кешіктірілді. Солдаттар Бирма мен Үндістанның шетінде орналастырылды (әсіресе Бирма науқаны кезінде Имфал шайқасы).
Бөрік жобасы
Ақыры, 1 мамырда 1945 жылы бірнеше айлық келіссөздерден кейін КПГ Корея азаттық армиясына көмек көрсету шаралары (хангул=원조한국광복군판법) деп аталатын Гоминьданмен келісім бойынша КОА-ны толық бақылауға алды. Келісімде Гоминьдан КОА-ның операциясын қарыз қаражаты арқылы қаржыландыратындығы да көрсетілген. Бұл ҚОА-ға басқа одақтас елдермен еркін жұмыс істеуге мүмкіндік берді. 1944 жылдың соңында КОА қызметкерлері АҚШ Стратегиялық қызмет басқармасының агенттерімен ынтымақтастық туралы талқылауды бастады. Соғыста одақтастар жеңіске жетеді деген пікір қалыптасқан болса да, олар Жапониямен соғыс кем дегенде бір жыл бойы жалғасады деп күтті және мүмкін Корея мен Жапонияның материктік бөлігін басып алуды қамтиды. Осылайша, КОА соғыстан кейін KPG мәртебесін жақсарту үшін OSS-ке өз қызметтерін ұсынуға тырысты. 1944 жылдың қыркүйегінде КОА штабының басшысы Ли Бём Сёк Чунцинде АҚШ әскери барлау қызметінің полковника Джозеф Дикимен кездесті. Дики АҚШ Қытай Коммунистік партиясымен ынтымақтасуы керек пе, жоқ па деген мәселелерді зерттеген Дикси миссиясының жоспаршыларының бірі болды. Дики Лидің өтінішіне қызығушылық танытып, Вашингтонға баруды ұсынды. Ким Лидің АҚШ-қа сапарын ұйымдастыра бастады, бірақ бұл сапар ешқашан болмады. Кейін Ли ОСС агенті, қытай тілін жетік білетін және Чэнду университетінің бұрынғы профессоры, капитан Клайд Бейли Саргентпен кездесті. Содан кейін Сарджент ОСС бас генерал Уильям Дж. Донованға ОСС-тің КОА-мен ынтымақтастық жасауын ұсынды. 1944 жылдың қазан айында ынтымақтастық туралы келісімге қол жеткізілді. 24 ақпанда ОСС Eagle жобасын (hangul=독수리작전) жоспарлауды аяқтады және оны 13 наурызда АҚШ әскери штабы мақұлдады.
Екінші дүниежүзілік соғыстың соңы
КОА "Бөрі" жобасына дайындалды және 20 тамызда Кореяға генерал Лимен бірге кетеді деп күтілді. Алайда Хиросима мен Нагасакиге атом бомбаларын тастаудың күтпеген салдарынан миссияның ілгерілеуі тоқтатылды. 15 тамызда Жапонияның бағынғысы келетінін жариялауы Корея түбегін дүрбелеңге ұшыратты, ал Кеңес Одағы шабуылдарын жалғастырды. Қызыл армия жапондық күштерді тез жеңіп, Корея түбегінің солтүстігін иеленді, бірақ АҚШ оңтүстікке қоныс аударды және оңтүстіктегі жапондық күштердің ресми берілуін қабылдады, бұл Корей түбегін американдықтар мен кеңестер арасындағы әсер ету сфераларына бөлді. Кореяның тәуелсіздігі Сан-Франциско келісімінде қайта расталды. Кореядағы жапон отаршылдық билігі аяқталғаннан кейін, КОА 1946 жылы маусымда таратылды. Кореяның азат ету армиясы 1948 жылдан кейін Кореяның қарулы күштерін ұйымдастыруға қатысқан кейбір офицерлер қатысқан кезде Кореяның қарулы күштеріне айналды.
Соғыстан кейінгі
КОА мүшелері Кореяға 1945 жылдың аяғы мен 1946 жылы оралды. Оның көптеген мүшелері, соның ішінде генералдар Джи және Ли Корея Республикасының Үкіметіне кірді, ал кейбір генералдар мен офицерлер Корея Республикасының Қарулы Күштерін құруға қатысты. 1941 жылы Корея азаттық армиясының құрылуына орай Оңтүстік Кореяда Ұлттық қарулы күштер күнін 1 қазаннан 17 қыркүйекке ауыстыруға бірнеше жыл бойы қозғалыс болды.