Кіріспе

1920–1922 жылдар аралығындағы халықаралық саяси партия.

Корея Коммунистік партиясы (hangul=고려공산당) – 1921 жылы Қытайдың Шанхай және Ресейдің Иркутск қалаларында құрылған коммунистік саяси партия. Оның бастауы Ресей революциясынан кейін Сібір аймағында жатыр. 1922 жылы таратылды.

Өмірбаян

Бұл коммунизмді ұстанатын ұйым еді. Кореялық коммунистік қозғалыс Ресей революциясынан кейін алғашқыда Сібірде туындады. Корея Социалистік партиясы 1918 жылғы мамыр айында Хабаровскіде құрылды, ал сол кездегі Ресей большевиктер партиясының корей бөлімшесі – "Иркутск Корея Коммунистік партиясының филиалы" 1920 жылғы 22 қаңтарда Иркутскіде құрылды. Біріншісін И Донг Хви, екіншісін Ким Чхоль Хун басқарды. Екеуі де негізінен тәуелсіздік үшін күрескен белсенділер еді. Алайда, екі ұйымның құрамындағы айырмашылық – біріншісі Батыс Сібірден келген натурализацияланған адамдардан, ал екіншісі Шығыс Сібірден келген натурализацияланған адамдардан тұрды. Біріншісінің мақсаты Сібірдегі корейлерді жапонға қарсы қозғалысқа біріктіру болса, екіншісінің мақсаты Батыс Сібірдегі корейлерді большевиктер майданына жұмылдыру еді.

Құрылу

1919 жылы Шанхайда Корея Республикасының Уақытша үкіметі құрылды. И Донг Хви сол жылдың тамыз айының соңында Шанхайға келді және Корея Республикасының Уақытша үкіметінің бірінші премьер-министрі болып тағайындалды. 1920 жылдың көктемінде И Донг Хви Кеңес Одағының көмегімен тәуелсіздікке жету үшін алғашқы қадам ретінде Шанхайда коммунистік топ құрды. Бұл ұйым Корея Социалистік партиясы басшыларының төңірегінде құрылды. Осы орайда, 1919 жылдың қараша айында Омбыда Омбы Коммунистік партиясының Корея бөлімі құрылды, ал 1920 жылдың қаңтарында Иркутскте Иркутск Коммунистік партиясының Корея бөлімі ұйымдастырылды. Корея социалистік қозғалысын бақылау функциясы Коммунистік партияның Сібір бөлімінің Шығыс халықтары бөліміне берілгендіктен, Иркутск орталыққа айналды. Иркутск Коммунистік партиясының Корея бөлімінің басшылығына кеңесші Борис Шумяцкий, төраға Ким Чхольхун, бас хатшы И Сеон, саяси бөлім директоры Андрей Хан, үгіт-насихат бөлімінің директоры Чой Го рёо, әскери бөлім директоры О Хамук, көлік директоры Пак (Парк) Иногенчи және Орталық комитеттің 26 мүшесі кірді. Бұл партия Сибірдегі шетелдіктермен айналысатын Коминтерннің Шығыс хатшылығының бір бөлігіне айналды. Кореялық жастарға коммунистік білім мен әскери оқыту берілді, партия мүшелері мен халықты саяси идеология арқылы тәрбиелеуге, ал Большевиктер саясатын «Кёнсечжон» (警世鐘) деп аталатын орган арқылы таратуға күш салынды.

Фракциялар

Бұл екі корейлік коммунистік партиясы, құрылған аймақтарының аттарымен байланыстырып, «Шанхай қатысушы корейлік коммунистік партиясы» және «Иркутск қатысушы корейлік коммунистік партиясы» деп аталды. Шанхайлық және Иркутсктік фракциялар құрылған аймақтарымен ғана емес, сонымен қатар ұстанған революциялық теорияларында да ерекшеленді. Корейлік коммунистік партиясының Шанхай фракциясы Жапонияның отаршылдық үстемдігінен құтылу үшін ұлттық революция қажет деп санды, одан кейін пролетариаттық революцияға көшуге болатынын айтты. Ал, Корейлік коммунистік партиясының Иркутск фракциясы социалистік революция арқылы Кеңес Одағын құрудың қажеттігін жақтады. Кейіннен, Шанхай мектебі сияқты, олар да екі сатылы революциялық теорияға көшті, бірақ оның радикалды сипаты жоғалған жоқ. Бұл революциялық теориялардағы айырмашылықтар Ұлттық біріктіру майданы саясатында одан да айқын байқалды. Корейлік коммунистік партиясының Шанхай фракциясы ұлттық революцияны басымдыққа қойғандықтан, кең ауқымды ұлтшыл күштерді және ұлттық біртұтас майданды белсенді түрде іздестірді. Ал, Иркутскке байланысты Корейлік коммунистік партиясы ұлттық біріктіру майданына салғырт қарады және ұлтшыл күштермен одақ құруға теріс көзқарас танытты. Нихан армиясы: Парк Илья басқарды, Николаевск портында орналасқандықтан осылай аталды. Парк өз бөлімшесін Сахалин еріктілер корпусы деп атады. Даван армиясы: Николай Чой басқарды, Хабаровскідегі корей ауылы Даванда құрылғандықтан осылай аталды.

Фракциялық қақтығыс

Шанхай фракциясы мен Иркутск фракциясы, Корея Коммунистік партиясы күреске түсті, әрқайсысы өзінің ғана заңды екенін мәлімдеп, Кеңес Одағына жақындау үшін бәсекелесті. Шанхай фракциясы Қытай және Жапон коммунистерімен одақтасу, ішкі операциялар жүргізу және ұлттық қарулы топтарға қолдау көрсету арқылы өкіметін кеңейтті. Ал Иркутск фракциясы Шанхай бөлімшесін құру, Шанхай корейлік коммунистік партиясын ұйымдастыру, Ресейдегі корей әскери ұйымдарын бақылауға алу және корейлерді Ресейде большевиктерге айналдыруға бағытталған жұмыстармен айналысты.

Тарату

Екі топ арасындағы фракциялық тартыс күшейген сайын, Коминтерн келісімге келу мен бірігуді ұсынды, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. Екі тарап корейлік қарсылық күштерін басқару құқығы үшін күреске түсті. 1921 жылғы 28 маусымда Шанхай фракциясының қолдауымен Сахалин еріктілер корпусы Сурасехкада Ресей Қызыл Армиясына қосылған Иркутск фракциясымен шайқасты, бірақ Ресей Қызыл Армиясының 29-шы полкі оларды қоршап алып, шабуыл жасады. Нәтижесінде 144 адам қаза тапты немесе жоғалып кетті, ал 864 адам аман қалды. 1922 жылғы желтоқсанда Кеңес Одағы мен Қиыр Шығыс Бас дирекциясы Коминтерн басшылығымен Корбюроны құру үшін барлық фракцияларды таратуға бұйрық берді. Оның құрамына Шанхай фракциясынан И Дон Хви мен Юн Джа Ён, ал Иркутск фракциясынан Хан Мён Со, Чан Гён Сэн және Ким Ман Гёом кірді. Коминтерн екі корейлік коммунистік партиясының фракцияларын біріктірілген коммунистік партияға біріктіруге мәжбүрлегендей болды. Шанхай мен Иркутск фракциялары арасындағы принципсіз фракциялық тартыс тек коммунистік қозғалыстың бастапқы кезеңіне ғана емес, сонымен қатар Кореяның тәуелсіздік күресіне де теріс әсер етті.